genel kültür sitesi

DOĞRULUK VE PEKİŞTİRME

2011-04-29T16:13:00.002+03:00

DOĞRULUK VE PEKİŞTİRME

Doğru ve pekiştirilmiş kavramları arasındakiayrım önemlidir.her zamanki anlamında ‘doğru’ zamandan bağımsız birterimdir.Oysa ‘pekiştirilmiş’ zamana bağlıdır.Biz ‘bu veya şu önerme gözlemlertarafından pekiştirilmiştir’ dedikten sonra pekiştirilme zamanını da belirtmekzorundayız.Pekiştirilme derecesi kavramı anlambilimsel (semantik) birkavramdır.

Doğrulukkavramı sınırlamalar olmaksızın kullanıldığında çelişmelere yol açmaktadır.Busebebten dolayı ‘doğru’ terimi tümüyle başka bir kavram olan ‘pekiştirilmiş’anlamında kullanılmıştır.Fakat bu kullanım ‘doğru’sözcüğünün günlük dildekianlamını daraltmıştır.

Şimdi aşağıdaki dörttümceyi inceliyelim.

1)’Bu kaptaki madde alkoldür.’

2)(‘Bu kaptaki madde alkoldür.’tümcesi doğrudur.)

3)’X( şu anda )bu kaptaki maddenin alkol olduğunu biliyor.

4)’X ‘Bu kaptaki madde alkoldür’tümcesinin doğru olduğunubiliyor.’

‘Bilmek’teriminin (3) ve (4) te geçtiği vegenel olarak fiziksel nesnelerle ilgili bireşimsel (sentetik)önermelereuygulandığı şekliyle şu iki şekilde anlaşılmaktadır:

a)Tam bilgi anlamında

b)Tam olmayan bilgi anlamında

(1) ve (2) tümceleri mantıkça eşdeğerlidirve birbirlerini gerektirirler.Aralarında biçim ayrılığı vardır.(1) dilin nesnelkısmına,(2) dilin üst kısmına ,üstelik anlambilimsel (semantik) üst dilegirer.Bu ayırım eşdeğer olmalarına engel değildir.(2) ile (3) ün içerikbakımından ayrı oldukları çoğu zaman gözden kaçar.(3) ve (4)eşdeğerlidirler.Bundan (2) ile (4) ün ayrı içerikte oldukları çıkar.Buna göre,belli bir deyiş olanağınınonanamayacağı ortadadır.’Herhangi bir önermenin onanmasının tersineçevrilebileceğini’,başka bir deyişle,doğruluğu (a) anlamında değil (b)anlamında yorumlamamız gerektiğini aklımızdan çıkarmazsak,o zaman onanan birönermeye doğru bir önerme diyebiliriz.’Ancak;böyle bir kullanım (2) ile (3)arasındaki temel ayırımı bulandırabileceği için çok yanıltıcı olabilir.

Deneysel biliminönermeleri hiçbir zaman kesin olarak onanıp yadsınamayan türdenönermelerdir.Onlar ancak belli bir derecede pekiştirilebilir veyasarsılabilirler.Deneysel önermeleri iki kümeye ayırabiliriz:

1)Doğrudan doğruya denetlenebilen önermeler

2)Dolaylı olarak denetlenebilen önermeler

Doğrudan doğruya denetlenebilen önermelerinpekiştirilmesinde şu iki işlemi birbirinden ayırmalıyız:

1)Bir önermenin gözlemle karşılaştırılması

2)Bir önermenin daha önce onanmış önermelerlekarşılaştırılması

Bu pekiştirme yöntemlerinden 1.yöntem dahaönemlidir.çünkü;onsuz pekiştirme diye birşey olmazdı.İkincisi ise yardımcı birişlem.Görevi daha çok daha çok olumsuzveya ayarlayıcı olup bilimdeki önermeler dizgesi içindeki aykırı öğeleri bulup ayıklamak.

Önermelerin olgularlaveya gerçekle karşılaştırılması gerektiği savıyla ilgili bu kaygılar bu savıniçeriğinden çok,biçimine yöneltilmiştir.Buradaki önemli nokta karşılaştımak vekıyaslamak arasında ki ayırımı yapmaktır.önermeler arasında karşılaştırmayapmamız gereklidir.

Bu düşüncelerinsonucunu şöyle özetleyebiliriz:

a)Doğruluğun tanımı sorusu,pekiştirmenin ölçütü sorusundanaçıkça ayırd edilmelidir.

b)Pekiştirme ile ilgili olarak iki ayrı işlemin yapılmasıgereklidir.Bir gözlemin dile getirilmesi ve önermelerin birbirleriylekarşılaştırılması için özellikle ilk işlemi gözden kaçırmamak gereklidir.

ANLAMVE DOĞRULAMA

Anlam vedoğrulama başlıklı makalede; “ Birönermenin anlamı , onun doğrulama yöntemidir.” Savını temelleştirmeye ve “Felsefe , mantıksal söz dizimidir.” Görüşünü kanıtlamaya çalışmaktadır.

Günlük yaşamda vebilimde bir önermenin anlamına ilişkin bir soruyu o önermeyi ya daha açık birşekilde ya da biraz değişik sözcüklerle yineleyerek yanıtlamak, hem mantıksalolarak geçerli hemde gerçekten doğal olan yoldur.

Bir önermeninanlamını sormamızın anlamlı sayılabilmesi için tek olarak onu anlamamışolmamızdır. Bu türden anlamadığımız türden sözcük dizileri bizim için yalnızca“anlamsız” göstergeler karmaşası , birbirini izleyen sesler , ya da kağıtüzerine karalanmış izlerdir. Buna bir “önerme” değil ; ancak belki bir “tümce” diyebiliriz. Bir tümcenin anlamınısormakta “tümce hangi önermenin yerine geçiyor? “ demeye gelir. Bu soruya şuanda çok iyi bildiğimiz bir dildeki bir önermeye ya da tümceyi bir önermeyedönüştürecek mantıksal kuralları göstererek anlam kazandırırız.

Bir sözcüğün ya dasözcükler bileşiminin anlamı onların kullanımını düzenleyen bir kurallardizisince belirlenir. Bu kurallar dizisine WİTTGENSTEİN’ i izleyerek sözcüğünen geniş anlamıyla , sözcüklere veya sözcük bileşimlerine ilişkin dil bilgisikuralları diyebiliriz. Bir önermenin anlamı ,onun doğrulanma yöntemidir.Dilbilgisi kuralları , kısmen tanımlardan; kısmen de “örnekle” tanım denilen tanımlardanoluşmaktadır.

Herhangi bir anlamısonunda “örnekle” yapılan tanımlarabaşvurmadan kavrama olanağı yoktur. Bu da apaçık anlamında “deney” e ya da“doğrulama” olanağına başvurmak demektir.

Profesör C.I. Lewis“ Viyana çevresinin mantıksal olguculuğu” diye adlandırılan görüşün bütünfelsefenin temelini oluşturduğunu ; fakat bu temeli yetersiz bulduğunubelirtmiştir. Çünkü; Ona göre bu temel benimsenirse “anlamlı felsefi tartışmalara “ belirli sınırlamalar getirecektir.

Profesör Lewis ,Deneysel anlam gerekiminin isteklerini şöyle betimliyor: Ortaya atılan herhangibir kavram ya da öne sürülen herhangi bir önermenin kesin bir anlama sahipolması gerekir. Bu anlam , yalnız sözel ve mantıksal olarak kavranabilirolmakla kalmamalı , aynı zamanda daha uzak anlamı kavramın uygulanabilirliğinibelirleyecek ya da önermenin doğrulanmasını belirleyecek olan deneyselkısımlarıda kesinlikle dile getirecek şekilde olmalıdır.”

Bir önermenin nasıldoğrulanacağını bilmek onun sözel ve mantıksal anlamının ötesinde bir şey olmayıp, tersine bu anlamla özdeş olan birşeydir. Dolayısıyla bir önermenin doğrulanabilir olmasını istediğimizde yenibir gerekim eklemiyor, yalnızca anlam ve kavranabilirlik için gerçekten herzaman zorunlu diye kabul edilmiş olan koşulları dile getiriyoruz.

DOĞRULAMA VEDOĞRULANABİLİRLİK

Bir önerme ancak doğrulanabilirse anlamlıdır.ve “ eğer önermedoğrulanırsa “ arasındaki basit nokta : ona karşı çıkışlardan birini yok eder.

Buradaki ayırımda “burada ve şimdi durumu “ 1.sinde ortadan kalkar. Doğrulanabilirlikyerine doğrulamayı anlamın ölçütü sayarsak yanılgılara yol açarız.

“Doğrulanabilirlik“ burada şimdi doğrulanmaktadır.”Anlamına gelmediği gibi “burada şimdidoğrulanmıştır.” Anlamına da gelmez.

Gelecek bir olguhakkındaki bir önermeyi nasıl doğrulayabiliriz? Sorusuna Viyanalı olgucular; Örneğin; “O olgununolmasını bekleyerek” yanıtını vermiştir. “Bekleme, tümüyle yasaya uygun birdoğrulama yöntemidir.”

Bu nedenle ,Tutarlı deneyci de dahil herkes , “doğrudan doğruya verilenden başka bir şeyianlamlandıramayız” demenin saçma olduğu konusunda anlaşacaktır.

-Yazıda ilk önceverilen tümceyi anlayarak önerme haline gelmesini ; daha sonra önermenindoğrulama – doğrulanabilirlik arasındaki ayırımı kavrayarak değerlendirmesininaçıklamalarını anlatmıştır.

ANLAM VE DOĞRULAMA

2011-04-29T00:54:00.001+03:00

ANLAM VE DOĞRULAMA Anlam ve doğrulama başlıklı makalede; “ Bir önermenin anlamı , onun doğrulama yöntemidir.” Savını temelleştirmeye ve “ Felsefe , mantıksal söz dizimidir.” Görüşünü kanıtlamaya çalışmaktadır. Günlük yaşamda ve bilimde bir önermenin anlamına ilişkin bir soruyu o önermeyi ya daha açık bir şekilde ya da biraz değişik sözcüklerle yineleyerek yanıtlamak, hem mantıksal olarak geçerli hemde gerçekten doğal olan yoldur. Bir önermenin anlamını sormamızın anlamlı sayılabilmesi için tek olarak onu anlamamış olmamızdır. Bu türden anlamadığımız türden sözcük dizileri bizim için yalnızca “anlamsız” göstergeler karmaşası , birbirini izleyen sesler , ya da kağıt üzerine karalanmış izlerdir. Buna bir “önerme” değil ; ancak belki bir “tümce” diyebiliriz. Bir tümcenin anlamını sormakta “tümce hangi önermenin yerine geçiyor? “ demeye gelir. Bu soruya şu anda çok iyi bildiğimiz bir dildeki bir önermeye ya da tümceyi bir önermeye dönüştürecek mantıksal kuralları göstererek anlam kazandırırız. Bir sözcüğün ya da sözcükler bileşiminin anlamı onların kullanımını düzenleyen bir kurallar dizisince belirlenir. Bu kurallar dizisine WİTTGENSTEİN’ i izleyerek sözcüğün en geniş anlamıyla , sözcüklere veya sözcük bileşimlerine ilişkin dil bilgisi kuralları diyebiliriz. Bir önermenin anlamı ,onun doğrulanma yöntemidir. Dilbilgisi kuralları , kısmen tanımlardan; kısmen de “örnekle” tanım denilen tanımlardan oluşmaktadır. Herhangi bir anlamı sonunda “örnekle” yapılan tanımlara başvurmadan kavrama olanağı yoktur. Bu da apaçık anlamında “deney” e ya da “doğrulama” olanağına başvurmak demektir. Profesör C.I. Lewis “ Viyana çevresinin mantıksal olguculuğu” diye adlandırılan görüşün bütün felsefenin temelini oluşturduğunu ; fakat bu temeli yetersiz bulduğunu belirtmiştir. Çünkü; Ona göre bu temel benimsenirse “anlamlı felsefi tartışmalara “ belirli sınırlamalar getirecektir. Profesör Lewis , Deneysel anlam gerekiminin isteklerini şöyle betimliyor: Ortaya atılan herhangi bir kavram ya da öne sürülen herhangi bir önermenin kesin bir anlama sahip olması gerekir. Bu anlam , yalnız sözel ve mantıksal olarak kavranabilir olmakla kalmamalı , aynı zamanda daha uzak anlamı kavramın uygulanabilirliğini belirleyecek ya da önermenin doğrulanmasını belirleyecek olan deneysel kısımlarıda kesinlikle dile getirecek şekilde olmalıdır.” Bir önermenin nasıl doğrulanacağını bilmek onun sözel ve mantıksal anlamının ötesinde bir şey olmayıp, tersine bu anlamla özdeş olan bir şeydir. Dolayısıyla bir önermenin doğrulanabilir olmasını istediğimizde yeni bir gerekim eklemiyor, yalnızca anlam ve kavranabilirlik için gerçekten her zaman zorunlu diye kabul edilmiş olan koşulları dile getiriyoruz. DOĞRULAMA VE DOĞRULANABİLİRLİKBir önerme ancak doğrulanabilirse anlamlıdır.ve “ eğer önerme doğrulanırsa “ arasındaki basit nokta : ona karşı çıkışlardan birini yok eder.Buradaki ayırımda “burada ve şimdi durumu “ 1.sinde ortadan kalkar. Doğrulanabilirlik yerine doğrulamayı anlamın ölçütü sayarsak yanılgılara yol açarız. “Doğrulanabilirlik “ burada şimdi doğrulanmaktadır.” Anlamına gelmediği gibi “burada şimdi doğrulanmıştır.” Anlamına da gelmez. Gelecek bir olgu hakkındaki bir önermeyi nasıl doğrulayabiliriz? Sorusuna Viyanalı olgucular; Örneğin; “O olgunun olmasını bekleyerek” yanıtını vermiştir. “Bekleme, tümüyle yasaya uygun bir doğrulama yöntemidir.” Bu nedenle , Tutarlı deneyci de dahil herkes , “doğrudan doğruya verilenden başka bir şeyi anlamlandıramayız” demenin saçma olduğu konusunda anlaşacaktır. -Yazıda ilk önce verilen tümceyi anlayarak önerme haline gelmesini ; daha sonra önermenin doğrulama – doğrulanabilirlik arasındaki ayırımı kavrayarak değerlendirmesinin açıklamalarını anlatmıştır.

KELİLE ve DİMNE

2011-04-29T00:46:00.000+03:00

Eserin konusu;Dahşelimşah,bir hint hükümdarıdır.Yanında bulunan veziri beydaba aynı zamanda Filozof’(bilge)tur.Dabşelimşah,yanında bulunan filozofa çeşitli sorular sorar.Sorduğu sorulara karşılık olarakta hayvanların ağzından anlatılmış hikayeler anlatır.Bu hikayeler bazen arslan,öküz,kurt,tilki..vs ağzından bazen de bir kuşun ağzından geçen konuşmalardır.Hikayelerin çoğu ahlaki öğütler verir.Eserin Bölümleri Hakkında Bilgi:Eser 14 bölümden meydana geliyor.Birinci Bölüm:Kovuculuk ve ara bozuculuk yapanların sözünü dinlememeli(30 Hikaye)İkinci Bölüm:Fenalık eden fenalık bulur(10 Hikaye)Üçüncü Bölüm:Uygun dostluğun faydaları(6 Hikaye)Dördüncü Bölüm:Düşmanların yaltaklanmasına güvenmemeli(13 Hikaye)Beşinci Bölüm:Kazanılmış nimetin gafletle elden gideceği(7 Hikaye)Altıncı Bölüm:Acelenin zararları(5 Hikaye)Yedinci Bölüm:Düşmanların birleşmesini bozacak tedbirler(5 Hikaye)Sekizinci Bölüm:Kötü niyetli kimselere güvenmemeli(9 Hikaye)Dokuzuncu Bölüm:Affın şiddete üstünlüğü(6 Hikaye)Onuncu Bölüm:Yapılan işin karşılığı(5 Hikaye)On birinci Bölüm:İnsan layığı olmadığı işi üzerine almamalı(6 Hikaye)On ikinci Bölüm:Padişahlara yumuşak huyun lüzumu(5 Hikaye)On Üçüncü Bölüm:Hainlerin sözüne güvenmemeli(3 Hikaye)On Dördüncü Bölüm:Kazaya razı olma(3 Hikaye)KELİLE ve DİMNE(BEYDABA) Adlı kitabın hikayelerinden seçmiş olduğum 4 tane hikayenin özeti aşağıdadır.İki güvercinsayfa41Padişah sefere çıkacaktır ancak vezir sefere gitmemesi için aşağıdaki hikayeyi padişaha anlatır.Bazende ve Nevazende isminde iki güvercin varmış.Bu güvercinler mutlu sakin bir hayat sürüyorlarmış ancak Bazende bu vasat hayattan sıkılmıştı.Yeni yerler görmek ve maceralar yaşamak istiyordu.Onun için eşi Nevazende’ye beraber dünyayı gezip macera yaşayalım der.Ancak eşi Nevazende bu teklife karşı çıkar ve gitmek istemez.Bazende tek başına gitme kararı alır ve yola çıkar.Nice dağ ve tepelerden yükselerek geçip gider.Akşama kadar kanat çırpar aralıksız uçmaya devam eder ve yorgunluktan bitap düşer.Bu yorgunluğa rağmen yeni yerler görüp keşfedip eğlendiği için mutlu olur ve yorgunluğunu unutur.İkinci gün aynı şekilde yoluna devam eder ve yüksek bir dağın tepesine konar.Orada güzel yeşillikler ve ağaçlar vardır.Ansızın hava kötüleşir toz duman içinde şiddetli bir rüzgar ve bora kalkar yağmur yağmaya başlar.Şimşekler çakar gök gürler o anda sanki bir tufan kopar.Bazende yuvadan ayrıldığına pişman olmaya başlar.Ertesi gün hava güzelleşince Bazende tekrar uçarak yoluna devam eder.O uçarken bir şahin onu görür ve peşine düşer.O arada birde kartal çıkar kartalda peşine düşer zavallı bazende iki arada bi derede kalmıştır ne yapacağını şaşırır.Allahtan kartalla şahin güvercin için kavgaya tutuşurlar bundan faydalanan güvercin kaçarak kurtulur.Bu olaydan da ders almayan Nazende ertesi gün yine yoluna devam eder.Havada uçarken kendi cinsinden bir güvercin görür bu nasıl olsa benim cinsimden diye yanına gider ve yaklaşır ancak bunun kendisine bir tuzak olduğunu sonradan anlar ve tuzağa yakalanır.Kanatlarını çırparak avcıların kurduğu bu tuzaktan kurtulur ve pişman olarak yuvasına Nevazende’nin yanına geri döner.Eskisi gibi mutlu mesut bir hayat sürerler.Bunun üzerine padişahta vezire bir hikayesi olduğunu söyler ve kendisine şu hikayeyi anlatır.(Şahin yavrusu)Şahin yavrususayfa47Zamanın birinde yüksek bir dağın tepesinde iki tane şahin yaşarmış.Bunların birde yavrusu varmış anne baba şahin bir gün avlanmaya gitmişler.Tek kalan yavru şahin anne babasına özenerek uçmaya kalkışmış tam uçmayı denerken yüksek dağın tepesinden düşüvermiş.Bu arada yüksek dağın tepesinin alt kısımlarında bir çaylak ve yavruları yaşarmış.Yavru şahin bu çaylağın üzerine düşmüş çaylak yavru şahine acımış ve onu yuvasına taşımış. Büyütmüş, beslemiş tıpkı kendi yavruları gibi beslemiş.Şahin yavrusu büyüdüğü zaman çaylağın yavrusu gibi olmadığını anlamış ve başka yerlere ait olduğunu düşünmüş.Bunu anne çaylağa anlatmış ve yuvadan ayrılmak istediğini söylemiş.Anne çaylak her ne kadar gitmemesi için ısrarda bulunmuş olsa da şahin yavrusu kafasına koyduğu şeyi yapmak istemiş ve yuvadan ayrılmıştır.Uzun süre yol aldıktan sonra bir dağın tepesinde mola vermek istemiştir ve orada bir keklik avlayıp yemiştir keklik etinden de büyük haz duymuştur.Ve kendi kendine şöyle söylenmiştir iyi ki anne çaylağın yanından ayrıldım yoksa bu güzel tatlardan mahrum kalacaktım. Nihayet bir gün yüksek bir yerdeyken padişah ve askerlerin avlanmaya çıktığını görür padişah güzel bir doğanla dolaşmaktadır.Avı yakalaması için padişah doğanı bırakır bunu gören şahin doğandan önce davranıp avı yakalar padişah tüm bu olanları görüp av yetkililerine şahini yakalamaları işaretli bir şahin göndermelerini söyler.İşaretli şahin bizim yavru şahinin yanına gidip durumu izah eder ve kendisiyle gelirse padişahın şahini olacağını söyler yavru şahin bunu kabul eder ve işaretli şahinle gider.Padişahın şahini olur artık.Padişah,Vezire bu hikayeyi anlattıktan sonra İşte der; bu şahin çaylağın yuvasında nimet ve rahata kanaat getirseydi bütün ömrü boyunca çaylaklarla bir arada yaşayacaktı.Ancak bunu yapmayarak daha iyi konumlara geldi.Bu iki hikayede çıkarmış olduğum sonuç:Bir padişahın yada yöneticinin her türlü zorluk ve zahmetlere katlanarak hizmet etmekten yılmamalıdır.Çünkü her hizmetin kendi halkının refahı ve huzuru için olacağının farkındadır. Bu gaye için her sıkıntıya katlanacaktır.Her sıkıntı ve zorluğun sonunda mutlaka mükafatını alacaktır.O mükafatta o yorgunluğa kat ve kat değecektir.Eğer bir padişah makamında oturur hiçbir işler ilgilenmez kendi rüya alemine dalarsa ve dışarıda olup bitenle ilgilenmez ise her türlü başı boşluk düzensizlik kanunsuzluk olacağı kaçınılmazdır.Çünkü balık baştan kokar.Kazanılmış nimetin gafletle elden gideceğiBu bölümde bilge padişaha gafletin,kayıtsızlığın zararını anlatacaktır.İnsan bir nimeti eline geçirdiğinde onun muhafazasını yapmadığında har vurup harman savurunca her şeyini kaybedeceğini aşağıdaki hikayelerle anlatmıştır.Maymun ve kaplumbağasayfa191Hint okyanusu adalarından birinde maymunlar yaşarmış.Bu maymunların Kardan adında bir padişahları varmış.Maymunların tümü ona itaat edermiş.Aradan zaman geçer ve Kardan yaşlanmaya başlar eski otoritesini sağlayacak fiziksel özelliklerde ve düşüncede değildir.Onun yerine Kardan’ın akrabası olan genç bir maymun geçer artık yönetim genç maymunun elindedir.Kardan ise dinlemek için köşesine çekilir.Çok rahat bir yaşamı vardır Kardan’ın hiçbir eksiği yok ve özenilecek kadar güzel bir yerde yaşar.Bir gün kardan gezinmeye çıkar ve bir incir ağacıyla karşılaşır.İncir ağacının üstüne çıkarak tatlarına bakarken birini elinden suya düşürür ve incirin suya değdiği andaki ses çok hoşuna gider. Bunu bir oyun haline getirip sürekli göle incirler atar. O sırada aşağıda gölün kenarında bir kaplumbağa duruyormuş.Kardan’ın attığı incirleri kendisi için atıyor sanarak alıp midesine indiriyormuş. Ve kendi kendine bana bu iyiliği yapan her kimse ona teşekkür etmeliyim diyerek yeterince açık bir dille Kardan’a teşekkürler etmiş.Kardan kaplumbağanın saf temiz duygularından etkilenerek onu dostu olarak kabul eder.Kardan zaten yalnızdır ve kaplumbağa ona çok iyi bir dost olacaktır.Bir gün sohbete dalarla Kardan herkese bir dostun gerekli olduğunun itirafında bulunduktan sonra o dostunda çok akıllı, bilgili olması cahil olmaması gerektiğinden bahsetmek ister.Herkesle dost olunursa bundan çok fenalıklar , olumsuzluklar çıkacağından bahseder ve tecrübeli biriymiş gibi anlatmaya başlar.Ve Keşmir Şahı’nın bir gecede akılsız dostla akıllı düşman arasındaki zarar ve menfaatini anlamış olduğunu aşağıdaki hikayeyle anlatmaya başladı.Akılsız dost ve akıllı düşmansayfa193Keşmir diyarını koruyan çok büyük bir padişah vardı.Bu padişahın serveti akıl almaz derecede fazlaydı.Padişahın birde maymunu vardı bu maymun kendisine çok sadık bir maymundu.Ki efendisi uyurken bile o uyumaz efendisini rüzgardan bile sakınırdı.O semtlerde dolaşan birde hırsız varmış hırsız belediye reisinin semiz eşeğini çalmak ve birde şişeci dükkanı açmak için eşeğe yüklü miktarda şişe yükledikten sonra ticarete atılmaktı.Kafasına koyduğu şeyi yapmak için yola koyulan hırsız yolda biriyle karşılaşır ve karşılaştığı kişide o civardan olmayan başka bir hırsızdır karşılaştığı hırsıza planlarından bahseder ve birlikte yapma kararı alırlar.Tam ikisi birden yola koyulurlar ki birde ne görsünler karşılarında gece bekçisi yabancı hırsız aniden kendini orda bulunan bir duvarın arkasına atar ve saklanır yerli hırsız ile bekçinin konuşmalarını dinler yerli hırsız her şeyi anlatır bekçiye bekçide padişahın hazinesinden bahseder oraya gitseydiniz en azından yapacağınız hırsızlığa değerdi der ve yerli hırsızı alıp götürür.Bunları duyan yabancı hırsız bekçinin dediklerinden etkilenerek padişahın malını çalmak için planlar yapar.Aradan bir gün geçer ve gece saraya gidip duvarı delmeye başlar duvarı delip bir odaya varır ki o oda padişahın odasıdır padişah uyuyordur ve başında maymunu nöbet tutuyor.Maymun elinde bir hançerle nöbet tutuyormuş,tehlike anında padişaha kimse zarar vermesin diye hançerle duruyormuş.Yabancı hırsız ses etmeden maymunu izlemeye koyulmuş.O sırada tavandan padişahın üzerine karıncalar düşüp padişahı uykusunda rahatsız ediyormuş.Bunu fark eden maymun elindeki hançerle karıncaları kovacağını zannederek tam hançeri padişahın karnına doğru sallıyormuş ki o sırada hırsız seslenmiş Bre hayvan! ne yaptığını sanıyorsun sen o anda padişah uyanır ve hançeri maymunun elinden alır.Ve sonra hırsızı da orda görünce ne yaptığını sorar.Hırsız,her şeyi anlatır durumu izah eder tüm gerçekliğiyle.Ve padişah hırsızın bu hareketinden dolayı onu ödüllendirir.Bu iki hikayeden çıkardığım sonuç:Bu hikayeden de anlayacağımız gibi, dostumuzu seçerken aynı zamanda akıllı olması gerektiği bilincinde olmalıyız. Aksi taktirde padişah gibi tehlikelerle karşı karşıya kalabiliriz.Bir yöneticinin yanında çalıştırdığı elemanlarını iyi seçmesi de çok önemlidir. Yöneticinin veya liderin astları kendisine gönülden bağlı olmalıdır. Emirlerine harfiyen uymalıdır. Çünkü astlar da lidere bağlı ağaçın damarları gibidir. Bir damarın hasta olması ağacı etkileyecektir. Damarları sağlam bir ağaç devamlı meyve verecektir.Bu durum devlet yönetimi içinde aynıdır.Devleti yönetenler hiyerarşik olarak birbirlerinden emir alırlar. Bir yerde tıkanma olduğu taktirde aksamalar olacaktır.

Fenomenoloji

2011-04-29T00:42:00.001+03:00

Husserl “Fenomenoloji” sözcüğünü hem bir yöntem hem de bir göreli anlamında kullanmıştır. Fenomenolojik yöntemin asli özelliklerinden biri indirgeme işlemidir. EidetikVe fenomenolojik olarak indirgemeyi iki safhada yapmaktadır. Fenomenolojik yöntem özel bir bilme yöntemidir. Asıl olarak nesnenin zihinle görülmesinden oluşur ; yani sezgiye dayalıdır. Bu sezgi verilmiş olana göndermede bulunur.Fenomenolojinin baş kuralı “şeylerin kendilerine” “dönmek” ‘tir. Şeyler le sadece verilmiş olan kast edilir. Şimdi bu üç basamaklı bir dışarıda bırakma ya da “indirgeme” yi gerektirir. Ve buna “epoche” denir. Birinci basamak, Burada gerekli olan şey ; ısrarla nesneye odaklanmış salt nesnel bir bakıştır. İkinci basamak , başka kaynaklardan türetilen varsayımlar ve ispatlar gibi kuramsal bilgidir, Ola ki sadece verilmiş olan alınsın, Üçüncü basamak , gelenektir; söz konusu nesne hakkında önceliklerin aktardığı her şey. Verilmiş olan nesne sırası gelince , iki basamaklı bir indirgemeye tabi tutulmalıdır.1- Şeyin varoluşu dikkate alınmamalı ve dikkat sırf nesnenin ne olduğuna verilmeli (neliğine)2- Lineksel olan her şey bu “nelik” ten sayılmalı , bir tek nesnenin özü irdelenmelidir.Fenomenolojik indirgemede dışarıda kalan yönler soyutlanır ve diğer yönler üzerine odaklanılır. İndirgeme kuralı yalnızca Fenomenolojik uygulama süresince geçerlidir.Böyle bir yöntemin gerekli olmasının sebebi:1- İnsan öyle bir yapıdadır ki ,baktığı şeyde o nesneye yabancı olan öğeleri görmek için neredeyse ıslah olmaz bir yaradılışı vardır.2- Hiçbir nesne yalın değildir, aksine her nesne , tamamı aynı önemde olmayan çeşitli parça ve yönlerden oluşan son derece karmaşık bir şeydir. İnsan tüm bu parçaları hemen kavrayamaz, onları belli bir sıraya göre incelenmelidir.Bu da özenle tasarlanmış ve uygulanmış bir yöntemi gerektirir. Yazar, Bilimleri doğal ve felsefi olarak ikiye ayırmaktadır. İlki doğal tinsel bakıştan , ikincisi ise felsefi bakıştan , ikincisi ise felsefi bakıştan kaynaklanmaktadır. Doğal tinsel bakış bilgi eleştirisine karşı ilgisizdir. Doğal tinsel bakışta , görerek ve düşünerek , bize her defasında verilmiş olan ve doğal olarak verilmiş olan şeylere yöneliriz. Yargılarımız bu dünyaya ilişkindir. Şeyler onların bağlantıları, değişimleri , işlevsel değişim bağlantıları ve değişim yasaları üzerine kısmen tekil, kısmen genel yapılarda bulunuruz. Bilgiler, birbirini izlemezler, birbiriyle mantıksal bağlantı içine girerler, birbirinden çıkarlar, birbiriyle “uyuşurlar”, mantıksal güçlerini adeta artırarak, birbirlerini doğrularlar. Diğer yandan, bilgiler çelişme ve çatışma ilişkilerine de girerler, birbirine uygun düşmezler; güvenilir bilgi yolu ile ortadan kaldırılırlar, sırf bir iddiaya indirgenirler. Doğal bilimsel bilginin her adımında kimi güçlükler ortaya çıkar,çözülür, bu saf mantıksal olarak veya nesnelere dayalı olarak olur. Doğal bakış için bilginin olanaklı olması çok doğaldır. Bilgi bir doğa olgusudur; bilen organik varlıkların bir yaşantısıdır; psikolojik bir olgudur. Bilgi doğası gereği nesnenin bilgisidir ve ona içkin olan, kendisi aracılığı ile nesneyle bağlantı kurduğu anlamla bilgi olur. Her türlü biçimiyle bilgi bir psişik yaşantıdır: Bilen öznenin bilgisidir. Onun karşısında bilinen nesneler durmaktadır. Ama bilgi, bilinen nesneye uygun düştüğünden nasıl emin olabilir, bilgi nasıl kendi dışına çıkabilir ve güvenilir bir biçimde nesnesine ulaşabilir? Doğal düşünme için çok açık olan bilgi nesnesinin bilgide verilmişliği şimdi bir bilmeceye dönüşür. Bu ve daha çok örnekte bilginin nasıl olanaklı olduğu her yerde bilmeceye dönüşür. Eğer doğabilimlerine alışmışsak ve eğer onlar tam geliştirilmişse her şeyi açık ve seçik buluruz. Güvenilir nesneye gerçekten ulaşan yöntemlerle temellendirilmiş olarak , nesnel doğruluğa sahip olduğumuzdan emin oluruz. Ama refleksiyon yapar yapmaz, yanılgı ve kafa karışıklıklarıyla karşı karşıya kalırız. Bu belirsiz ve çelişki dolu kuramların, sonu gelmeyen tartışmaların sahnelendiği yer , “bilgi kuramı” ve bilgi kuramıyla iç içe olan “metafiziktir”. Bilgi kuramı ; Bilgi , bilginin anlamı ve bilgi nesnesi arasındaki ilişki üzerine doğal refleksiyonun hemen hemen kaçınılmaz bir biçimde içine düştüğü terslikleri göstermesi gerekir. Metafizik ise ; Tek tek bilimlerin doğal bilgilerinin “eleştiri” sinden doğar , bu eleştiri , bilgi nesnesinin çeşitli temel biçimlerine göre (oluşan) neliğine ve bilgi ile bilgi nesnesinin çeşitli karşılıklı ilişkilerinin anlamı hakkında kazanılmış bilgilere dayanır. Bilgi eleştirisinin metafizik amaçlarını bir yana bırakıp , kendimizi sırf bilginin ve bilgi nesnesinin neliğini aydınlatma ödeviyle sınırlarsak , işte o zaman bu bilgi eleştirisi , bilgi ve bilgi nesnesinin çeşitli karşılıklı ilişkilerinin anlamı hakkında kazanılmış bilgilere dayanır. Bilgi eleştirisinin metafizik amaçlarını bir yana bırakıp , kendimizi sırf bilginin ve bilgi nesnesinin neliğini aydınlatma ödeviyle sınırlarsak , işte o zaman bu bilgi eleştirisi , bilgi ve bilgi nesnesinin fenomenolojisidir ve fenomenolojinin ilk ve temel öğesini oluşturur. Fenomenoloji: Bu bir bilim , bilimsel disiplinlerin bir bağlantısını gösterir; ama fenomenoloji aynı zamanda ve öncelikle bir yönteme ve düşünme biçimine işaret eder: Özel felsefi bir düşünme biçimine , özel felsefi yönteme. Doğal araştırma alanında bir bilim, başka bir şey gerekmeksizin , başka bir bilim üzerine kurulabilir. Ve birisi diğeri için yöntemsel model olarak işe yarayabilir. Ama felsefe tümüyle yeni bir boyutta yer alır. Felsefe , her türlü “doğal” bilimden ilke olarak ayıran , tümüyle yeni hareket noktalarına ve tümüyle yeni bir yönteme gereksinim duyar. Bunu yadsıyan , bilgi eleştirisine özgü olan tüm sorun tabakasını anlamamış, böylecede felsefenin aslında ne istediğini, ne olması gerektiğini; her türlü doğal bilgi ve bilim karşısında felsefeye kendine özgülüğünü, kendine özgü olma hakkını neyin sağladığını anlamamış demektir. Bilgi eleştirisi nasıl kurulacak? Bilgi eleştirisi: hiçbir şeyi önceden verilmiş olarak varsaymayacak, ilk kez kendisinin kendine sağladığı bir bilgi ile başlaması gerekir. Bu ilk bilgi , kesinlikle bilgiyi bilmecemsi sorunlu kılan hiçbir belirsizlik ve şüphelilik içermemelidir. Kendine olan , buna karşılık bilgide de bilinir olan bir varlığın ne anlama geldiğini anlamayız; öyleyse saltık olarak verilmiş ve şüphe taşımaksızın kabul etmek zorunda olduğumuz bir varlık olsa gerek ; bu varlık buradan çıkarak kendisinde her sorunun dolaysız yanıtını bulduğu ve bulmak zorunda olduğu bir apaçıklığa sahip olacak bir tarzda verilmiş olmalıdır. Her zihinsel yaşantı ve her tür yaşantı (gerçekleşir gerçekleşmez) saf bir görme ve kavramanın nesnesi yapılabilir ve bu görmede yaşantı, saltık verilmişliktir. Algı vardır ve devam ettiği sürece bir var olan olarak , orada duran olarak , kendinde ne ise öyle olan bir şey olarak , varlığın ve verilmişliğin ne anlama geldiğini ve burada ne anlama gelmesi gerektiğini ki bu düşünceler düşlemdeki verilmişlikler olarak da varolabilirler, hem “adeta” göz önünde duruyor, hemde orada fiili şimdilikler , fiili olarak gerçekleştirilmiş algılar yargılar vb. olarak durmuyor olabilirler. Yine de onlar belirli bir anlamda verilmişliklerdir, görülebilecek biçimde orada durmaktadırlar. Bilgi kuramı; bilginin neliğini ve onun neliğine ilişkin geçerlilik savını açıklamayı, gün ışığına çıkarmaya çalışması bilginin neliğinin doğrudan kendinde verilmişliğe kavuşturulmasından başka bir anlama gelmez. Tekrar ve Tamamlama: Bilgi eleştirisi , bilim öncesi bilgi planlarından da herhangi bir şey alamaz ;Çünkü her bilgi sorgulanacaktır. Başlangıçta bilgi yoksa geliştirilecek bir bilgide olmaz Başlangıçta hiçbir bilginin incelenmeden geçerli sayılamayacağını biliyoruz. Eğer bilgi eleştirisi hiçbir hazır bilgi olmazsa , o zaman kendisi kendisine bilgi vermeye başlayabilir. Ve temellendirmediği bilgiyi mantık yoluyla çıkarır. Ama buda , daha önceden verilmiş olması gereken dolaysız bilgileri gerektirir. Bilgi eleştirisi, dolaysız olarak gösterdiği ve saltık olarak açık ve şüpheden arınmış olan taşıyabileceği her tür şüpheyi dışarıda bırakan , kuşkucu karışıklığa yol açabilecek herhangi bir giz taşımayan bilgiye dayanmalıdır. Bunuda Desdarces’ci kuşku yöntemiyle , Cogitation ‘un apaçıklığı başlığı altına sokulan saltık bilgiler alanıyla alabileceğine işaret ediyor. Burda “içtenlik” bilgi kuramı için kullanılmaya uygun bir ilk çıkış noktasıdır. İçkinlik vasıtasıyla bilgi eleştirisinin , her türlü kuşkucu karışıklığın kaynağı olan gizlerden kurtulmuş olduğunu ; genel olarak içkinliğin , her tür bilgi kuramsal bilginin zorunlu niteliği olduğunun ve yalnız başlangıçta değil , genel olarak aşkınlık alanından bir şeyler ödünç almanın başka bir değişle , bilgi kuramını psikolojiyle ve herhangi bir doğa bilimiyle temellendirmenin anlamsız olduğunun gösterilmesi gerekmektedir. Bilgi eleştirisinin kendileriyle başlaması gereken bilgiler, hiçbir soru ve kuşku taşımamalıdırlar. Bizi bilgi kuramsal kafa karışıklıklarına düşürebilecek ve tüm bilgi eleştirisini körükleyecek hiçbir şeyi içlerinde barındırmamalıdırlar. Bunun Cogitatio olanı için söz konusu olduğunu göstermemiz gerekiyor. Ama bunun için bize önemli kazançlar sağlayabilecek olan , derine inen bir refleksiyona gereksinim vardır. Bilginin olanaklığı üzerine yapılacak bir refleksiyonda bizi güç durumda bırakan bilginin aşkınlığıdır. Bu “aşkınlık” iki anlamdadır.1- “Asıl anlamda verilmiş” veya “içkin olarak verilmiş” Burada “içkin” , bilgi yaşantısında reel olarak içkin olan anlamdadır.2- Apaçık olmayan nesneye yönelen veya onu varsayan , ama kendisini göremeyen her tür bilgi. Bu bilgide , hakiki anlamda verilmiş olanın üstüne doğrudan görülenin ve kavranılanın dışına çıkıyoruz. Aşkınlık her iki anlamda da bilgi eleştirisinin çıkış noktasını oluşturan ve onu yönlendiren sorundur. Aşkınlık doğal bilginin yoluna çıkan bilmece ve yeni araştırmaların itici gücünü oluşturur.Aşkın bir varoluşun bilimsel temellendirilmesi bize yardımcı olmaz. Buradan; Bilgi kuramı asla ve asla (hangi türden olursa olsun) doğal bilim üzerine kurulamaz. Aşkın bilginin olanaklılığını bilen kişi için açık olan ; yine kendisinin de Söylediği gibi , onda aşkın bilginin olduğuda , çözümsel olarak apaçıktır. Eksik olanda bellidir. Aşkın olanla ilişki bilgiye , bilmeye yüklenen “aşkın bir nesneyle buluşma” onun için açık değildir.Onun için açıklık ancak ilişkinin özü verilmişse olur. O, bilgi ve bilgi nesnesinin birliğini kendi gözleriyle görebilirse ve böylece yalnız onun olanaklığına ilişkin bilgiye değil , bu olanağa açık verilmişliğinde sahibi olabilirse olur. Sonuç olarak , kişi tutarlı kalacaksa , bu düşünceleriyle kendi hareket noktasını da terk etmek zorundadır : Aşkın olana ilişkin bilginin olanaksız olduğunu ; buna ilişkin olduğunu sandığı bilgininde bir önyargı olduğunu kabul etmek zorundadır. Bu durumda sorun, aşkın bilginin nasıl olanaklı olduğu değil bilgiye aşkın bir başarı yükleyen önyargının nasıl açıklanacağıdır. Bu tam da Hume!un yoludur. Aşkın bilginin nasıl olanaklı olduğu ve genel olarak bilginin nasıl olanaklı olduğu sorunu; asla aşkın olan hakkında önceden verilmiş olan bilgi ve tümceler temelinde çözülemez. Davıd Huma’ ya göre : Yalnız bilinen, ama görülmemiş olan varoluşlardan çıkarımlar yapmak olmaz. Görmek tanıtlamaya yada çıkarım yapmaya izin vermez. Olanakları sezgisel olmayan bir bilgiden mantıksal türetimler yaparak açıklama isteği anlamsızdır. “Aşkın dünyaların olduğundan tümüyle emin olsak,Bütün doğa bilimlerinin tüm içeriklerini geçerli saysak bile yine de onlardan ödünç bir şey alamayız” der. Hangi bilgi türünde olursa olsun , her tür bilgi kuramsal araştırmada bilgi kuramsal indirgeme yapılmalıdır.Bu demektir ki , burada söz konusu olan her aşkınlık ayraç içine alınmalı yada dikkate alınmamalı , bilgi kuramı açısından sıfır sayılmalıdır.

Bilginin Tarifi

2011-04-29T00:36:00.000+03:00

Bilginin Tarifi:

Kelam İlminin maksatları:

1) Bilginin mahiyetini incelemesi

2) Bilginin zorunlu ve kesbi (sonradan kazanılmış)kısımlara ayrıldığını açıklaması

3) Bütün bilgilerin temelini oluşturan zorunlu bilgilerinvarolduğuna işaret etmesi

4) Nazarın hallerini ve bilgi verdiğini açıklaması

5) Nazarın gerçekleştiği ve matluba (maksat) götürdüğüyolu açıklaması gerekir.

Kesin bilgininispatına ve kesin bilginin dayanağını oluşturan diğer bahislerin ispatına bu 5tane bahis ile ulaşılmaktadır.

Mutlak bilgihakkında üç görüş vardır :

Birinci Görüş: “Bilgi ve bilgininmahiyetinin özüyle tasavvuru zorunludur.” İmam Razi 2 gerekçeden dolayı bugörüşü tercih etmiştir.

1) Her insanın varlığına dair bilgisi zorunludur. Herhangibir çaba ve düşünme olmaksızın onda meydana gelmiştir. Bu bilgi özel birbilgidir ve mutlak bilgi bu özel bilginin bir parçasıdır. “Parçayı bilmek bütünü bilmeyi önceler.”Bütünden ibaret olan bilgi her bir insanda zorunlu olarak meydana geldiğinden ,onun parçası olan mutlak bilgi, ondan önce olur. Mutlak bilgi zorunludur kivarılmak istenen sonuçta budur.

-Zorunludanşey, her bir kimsenin varlığıyla ilgili tikel bir bilginin meydana gelmesidir.Bu bilgi herhangi bir nazar olmaksızın meydana gelir. Bu tikel bilginintasavvurdan başka bir şey olup tasavvuru gerektirmez.

Busöylemlere karşın şöyle denemez:

Biz yalnızcasöylenenle yetinmiyor aksine diyoruz ki herkes var olduğunu zorunlu olarakbilir ve aynı şekilde bunu bildiğini de bilir. Bilgi, bu tasdikin ikitasavvurundan biridir, ve o da apaçıktır. Dolayısıyla bilginin apaçık tasdikiönceleyen tasavvuru ,apaçık olmaya daha layıktır. Apaçık tasdikin bilgi olmasımümkündür denemez. Bana göre ; iddia edilen şey söz konusu tasdikin gerek hükümgerekse tarafların herhangi birinde herhangi bir nazar olmaksızın meydanageldiğidir. Çünkü bir hüküm ve tasavvurda herhangi bir bilgi ortaya koymayanahmaklar ve çocuklar bile bu tasdikten yoksun değildir. Tasdik, yalnızcahükümdür ve onun taraflarının tasavvurları ise tasdikin dışında olup onun şartlarıdır. Tasdik, taraflarıntasavvurlarından ve hükümden oluşan toplumdan ibaret değildir. Sözünü ettiğimiztasdik , mutlak olarak nazara gerek duymamaktır.

“Burada ortaya konmak istenen şey mutlakbilgininin tasavvurunun hakikat bakımından apaçık olup olmadığıdır.”

2) Bilgi, sonradan kazanılmış ve tarif edilmiş bir şeyolsaydı, ya kendisiyle tarif edilirdi ki bu kesinlikle yanlıştır. Çünkübilginin dışındakiler ancak bilgiyle bilinmektedir. Eğer bilgi , kendisidışında bir şeyle bilinirse kısır döngü ortaya çıkar.

Bu cevapolarak; Bilginin dışındaki şey mutlak bilginin hakikatinin tasavvuruyla değil ,o şeye ilişkin tikel bilginin meydana gelişiyle bilinir. İnsanların çoğu

mutlak bilginin hakikatinitasavvur etmedikleri halde pek çok şeyi bilirler. Bizim bilginin dışındaki ilebilmeye çalıştığımız şey bilginin hakikatinin tasavvurudur. Dolayısıyla kısırdöngü yoktur.

Bu iki gerekçe ve şüphelerin sonucu olarak , mutlak bilginin kendisininzihinde meydana gelişi ile onun tasavvuru arasında fark bulunduğudur.

Bu ikisi arasındaki fark; bilgininmahiyetinin neftse resm olması iki şekildedir.

1) Bizzat bilginin mahiyetinin neftse tikelerinin zımnındaresm olmasıdır. , meydana gelişidir, tasavvuru değildir. Ve tasavvurunudagerektirmez.

2) Bilginin mahiyetinin neftse misali ve suretiyle resmolmasıdır. Bu bilginin mahiyetinin tasavvurudur, meydana gelişi değildir.

İkinci görüş:

İkinci görüş;İmamil-Harameyn el- Cuveyni ve Gazzali (ö. 505/1111) tarafından ileri sürülmüştür. Buna göre ; bilgi zorunludeğildir, aksine nazaridir ve tanımlanması güçtür.

Cüveyni veGazzali şöyle demişlerdir : Bilgiyi bilmenin yolu bölümleme ve örneklemedir.Bölümleme: bilgiyi ona karışan inançlardan ayrıştırmamızdır. Bölümlemeninsonucunda kesin, örtüşen ve sürekli bir inanç çıkmaktadır ki bu kesinlikanlamında ki bilgidir. Örneklendirme: Bilgi, aklın , gözün idrakine benzerdir.Bizim “bir ikinin yarısıdır” şeklindeki inancımızdır.

El- Mustafa Uç şu açıklamayı yapmıştır : Zikredilen bölümleme, bilgiyikarışma ihtimali olabileceklerden ayırır ; gözün idrakiyle örnekleme ise sanabilginin hakikatini anlatır. Bu durum Gazzalinin de itiraf ettiği gibi ,bilginin dışındaki şeyler içinde geçerlidir.

Bu bahsedilen meseleler kelami meselelerdir. Ebkaru’l – Efkar da bu durumaçıkça

Belirtilmiştir. Mutlak bilgihakkında üç görüş vardır. Birinci görüş:Bilginin mahiyetinin künhüyle (özüyle) tasavvuru zorunludur. İmam Raziiki gerekçeden dolayı bu görüşü tercih etmiştir.

1) Her insan varlığına yani mevcut olduğuna dair bilgisizorunludur. Herhangi bir çaba ve düşünme olmaksızın onda meydana gelmiştir. Bubilgi özel bir bilinene dair özel bir bilgidir ve mutlak bilgi bu özel bilgininparçasıdır. Çünkü mutlak , mukayyet (bağlı olan, bağlanmış) için zatidir. (Parçayı bilmek , bütünübilmeyi önceler)

2) Bilgi, sonradan kazanılmış ve tarif edilmiş bir şeyolsaydı , ya kendisi ile tarif edilirdi ki bu kesinlikle yanlıştır. Çünkü bilginin dışındakiler , ancak bilgiylebilinmektedir. Eğer bilgi , kendisi dışında bir şeyle bilinirse kısır döngüortaya çıkar. Bilginin dışındaki şey mutlak bilginin hakikatinin tasavvuruyladeğil , o şeye ilişkin tikel bilginin meydana gelmesiyle bilinir. İnsanlarınçoğu mutlak bilginin hakikatını tasavvur etmedikleri halde pek çok şeyibilirler. Bizim bilginin dışındakiyle bilmeye çalıştığımız şey bilgininhakikatinin tasavvurudur. Dolayısıyla kısır döngü yoktur.

ÜÇÜNCÜ GÖRÜŞ:

Bilginazaridir, tanımı zor değildir. Bu görüşte bir çok bilgi tanımları yapılmıştır.Mu’tezililere ait olan tanım : Bilgi, bir şeye olduğu gibi inanmaktır. Butanıma gerçekle örtüşen taklit te girmektedir. Bu yüzden tanıma “Bir zorunlulukveya delil nedeniyle” sözü eklenmiştir.Böylece taklidin tanıma girmesiengellenmiştir.Fakat tanımda gerçekle örtüşen baskın inanç sorunu vardır. Zorunlulukveya zanni delil nedeniyle meydana gelen doğru zan tanıma girer.

Buradainanç sözcüğüyle kesin inanç kast edildiğinde durum değişir.

Bu tanımsahiplerine şu itiraz yöneltilir :

“İmkansızı bilmek, tanımın dışında kalmaktadır.” Onlardan biri bu itirazı şöyle cevaplamıştır:

“Bilgi imkansıza taalluk etmez , dolayısıyla imkansızla nakzyapılmaz.” Sözüyle bu cevabı redetmiştir. Bilginin , imkansıza taalluk ettiğini inkar eden kimse , aklınınapaçıklığına karşı inatçılık yapmaktadır. Her akıl sahibi kendisinde , ikizıddın ve iki çelişiğin bir araya gelmeyeceği hükmünü bulmakta ve bunu ancakonların imkansız olan birleşmelerinin bir şekilde bilinir olmasıyla birliktetasavvur etmektedir ve kendi sözüylede çelişmektedir. Dolayısıyla bu hüküm , imkansızı bilmeyi çağrıştırır .Çünkü bilinmeyen hakkında hüküm vermek imkansızdır.

Mu’tezililere ait olan bu tanım ve yaptıkları açıklamalar, bizim bilgitanımımıza gerekçelendirilmiş doğru inanç “ tanımına benzer bir tanımdır.Tanıma getirilen “delil” bizim bilgi tanimindaki “gerekçelendirme” ilebenzerdir.

Üçüncü Mersad: Bilginin kısımları

Maksad: (Tasavvur ve tasdik)

Tasavvur; Zannileri de içermesiiçin mutlak olarak idrak anlamında veya tercih edilen tanımla açıklanan anlamdabilgi , şayet herhangi bir hükümden yani nispetin olumlanması veyaolumsuzlanmasından yoksun olandır.

Tasdik ;sonrakilerin(müteahhirin) sözlerinin gerektirdiği gibi hükmün kendisidir. Ve ne de İmamRazinin tercih ettiği gibi hüküm ,nispetin tasavvuru ve nispetin iki tarafınıntasavvurundan birleşen toplamdır.

Tasavvur ve tasdik , zat yani mahiyet ve meşhur gerekaçısından birbirinden ayrışmış iki türdür. Tasdikte doğruluk ve yanlışlıkihtimalinin bulunması fakat tasavvurda bu ihtimalin bulunmamasıdır.

Maksad : (Zorunlu ve kazanılmış Bilgi)

Allah Teala’nın bilgisini bubilgi kapsamanın dışına çıkarmaktır. Çünkü , Allah’ın bilgisi kadim olupzorunluluk ve kazanılmışlıkla nitelenemez.

Zorunlu Bilgi; Ebu BekirBakıllani ‘ye göre : Yaradılmışın kendisine ondan ayrılmaya yol bulamayacağı şekilde gerekli olan bilgidir.Buna örnek, mümkünlerin mümkün oluşu ve imkansızların imkansız oluşunubilmektir.

ZORUNLU VE KAZANILMIŞ BİLGİ

Zorunlu bilgi , elde edilmesi,yaratılmışın kudretinde olmayan bilgidir. Elde edilmesi kendiliğinden oluncabilgiden ayrılmakta kolay olur. Buna örnek duyularımızla duyumsadıklarımızdır.Bunlar yalnızca bizim gücümüz dahilinde olan duyumsamakla meydana gelmez.Aksine güç yetirilmeyen ve ne olduğunu , ne zaman ve nasıl meydana geldiğinibilmediğimiz bir kısım şeylere dayanır.Örneğin; insanın hazzını ve acısını bilmesi , dağların yerinde durduğunu ,denizlerin kurumadığını bilmemiz gibi adete dayalı şeylerin bilgisi , olumlamave olumsuzlamanın bir araya gelmeyeceği ve beraberce ortadan kalkmayacağı gibi herhangi bir sebebiolmayan ama insanın kendisini biliyor bulduğu şeylerin bilgiside böyledir.

Bedihi (apaçık) sadece aklın olumladığıyani ister tasavvur ister tasdik olsun aklın herhangi bir duyudan veya başkabir şeyden yardım olmaksızın yalnızca ona yönelmek suretiyle olumladığıbilgidir. Bedihi , bilgi zorunlu bilgiden daha özeldir. Bazen Bedihi, zorunluile eşanlamlı olarak kullanılır.

Kesbi, zorunlunun mukabilidir.Kesbi,hadis kudretle elde edilebilen bilgidir.

“Bilginin Kesbi ve güç getirebilirolmasının ise bilgiye ulaştıran yolun güç yetirebilir olmasından başka biranlamı yoktur. “ düşüncesinde olan kimseye göre nazari bilgi kesbidir ve nazarıile kesbinin tarifleri birbirlerini gerektirirler

FELSEFENİN GAYESİ

2011-04-29T00:33:00.002+03:00

FELSEFENİN GAYESİ Felsefe kişinin kendisini ve çevresini anlama,yorumlama,açıklama ve gerçeği arama çabasıdır.Felsefe yaşamdır,yaşamaktır.Felsefe insanı bütün yönleriyle inceleyen ve açıklamaya çalışan bir etkinliktir.İnsanı bütünüyle inceleyen ve açıklamaya çalışan bir başka dal yoktur.Felsefenin bunu yaptığı henüz açıklanıp kabul edilmese bile bence felsefe bunu yapan bir etkinliktir. Felsefenin amaçları çok yönlüdür.mutluluğu,en iyiyi,doğruyu,güzeli,hakikati bulma yoludur.araştırarak,eleştirerek,bütün bilimlerin elde ettiği sonuçları değerlendirip,şüphe ile yaklaşarak insanlığa en faydalısını bulma çabasındadır.Neden var olduğumuzu,yaşama sebebimizi,hayattaki amaçlarımızı,değer yargılarımızı vb. bir çok soruyu sorar ve açıklamaya çalışır.bunlardan da anlaşıldığı gibi felsefenin belli bir alanı yoktur.insanı ve insanlığı ilgilendiren her şeyle ilgilenir. Yaşamımızın ve yaşam standartlarımızın yüce ve özgür olmasını istiyorsak,şu yada bu yoldan ,bu tutsaklık ve çekişmeden kurtulmamız gereklidir.Bu kurtuluş yollarından biride felsefi düşünceye ve felsefeye dalmakla olur diye düşünüyorum.Fesefi düşünce dost-düşman,yararlı-zararlı,iyi-kötü, vb. diye her şeyi yanlı olarak düşünmez.herşeye yansız olarak bakar.Tüm bunların ışığında,felsefenin gayesinin insanlığın tarihini yazmasındaki en önemli ilham kaynağı olduğunu düşünüyorum.eğer içinde bulunduğumuz hazır hayattan şikayetçiysek şikayet etmek yerine nasıl bir hayat istediğimizi ,nasıl bir dünya ve evren anlayışı istediğimizi ortaya koymaya çalışmalıyız.hazır olan aile ve çevredeki yaşantıları en ince ayrıntılarına kadar yargılayıp ve daha iyisinin felsefesini geliştirmeye çalışmaya başlamalıyız. Felsefe bir faaliyet,bir düşünme faaliyetidir.İnsanın soru sorabilme yeteneğine dayanır ve bu bağlamda o belirli türden sorular hakkında belirli bir türden düşünme faaliyetidir.Felsefeyi tüm diğer disiplinlerden ayıran en önemli özelliği,felsefenin bu türden sorular üzerinde düşünürken ,mantıksal argüman ya da akıl yürütmeye dayanmasıdır.Buna göre,filozoflar bu mantıksal akıl yürütmeleri ya kendileri yaratırlar yada başkalarının akıl yürütmelerini eleştirirler.Filozoflar,aynı zamanda bu akıl yürütmelerin temelinde bulunan kavramları analiz eder ve açığa çıkarır. Filozoflar,insan yaşamını ilgilendiren her şey hakkında akıl yürütebilir,her şeyi felsefi bir problem konusu yapabilirler.Filozoflar,örneğin;bizim apaçık ve doğru olduklarına inandığımız inançlarımızı sorguya çekerler.yaşamın anlamını meydana getirdiğini söylediğimiz temel sorular üzerinde dururlar.Din,Tanrının varoluşu,dış dünyanın vaoluşu,bilginin kaynağı ve sınırları,bilimle,sanatla ve daha birçok konuyla ilgili sorular üzerinde akıl yürütüp,bu sorulara genel geçer ve nesnel yanıtlar getirmeye çalışırlar.

İSLAM DÜŞÜNCESİ YAZILARI:ETKİLENİMİ VE ETKİSİ

2011-04-29T00:28:00.002+03:00

İSLAM DÜŞÜNCESİ YAZILARI:ETKİLENİMİ VE ETKİSİHicri 2. yüzyılın başlarına gelindiğinde bir yandan bu fikir akımları gelişip farklılaşacaklar; diğer yandan da bir taraftan hindistandan endülüse düğer taraftan da yemenden iran ve güney Anadolu ya kadar çok çeşitli ırkların, dinlerin ve kültürlerin olduğu geniş bölgelere islamın yayılışı ve oralardaki yerli halkın Müslümanlaşması ve yabancı kültürlerden etkileşimle yeni fikir akımları doğduğu gibi önceki varolan akımların bazıları da onlardan etkilenerek farklılaşacaklardır. Hz Ali ve Hz. Muaviye taraflarını tutmayanlara genelde genel anlamıyla murcie denecektir, çünkü HZi Ali ve Hz. Muaviye arasındaki savaşlarda ortaya çıkan sorunların neticesini akla değil ahirette Allah’a havale ediyorlardı. Bunlar illa meselelerin akılla çözülemeyeceğinden ziyade tartışmaların o mantıkla sürdürülmesinin sosyal açıdan gereksiz olduğuna inandıkalrı içindir. Diğer taraftan yabancı etkisi hissedilen Cehmiye’yi görüyoruz. Bu çok sınırlı yaygın hareketin temsilcileri Ga’d b. Dirham ve öğrencisi Cahm b. Safvan’dır.Bunlara göre metafizik konuları akılla bilinemezi bunun için nefy (olumsuzlama ) öğretisine sahiptirler; nassları – anlamada tevil yöntemini savunurlar. Özellikle neyf görüşleri ile Mu’tezile’ye etki etmişlerdir. Akla öncelik vererek nassı akılla kavramaya çalışanlar vardır. Ebu Hanife bunlardan birisidir ki daha sonraki Maturidiliğin yolunu açmıştır. Bir başka özel kişi ise Hasan el-Basri’dir. İnsan iradesini öne çıkaran ve akla nassı anlamada öncelik veren bu kimseden ayrılan öğrencisi Vasıl b. Ata Mu’tezile’ nin kurucusu sayılır. Mu’tezile oryantelistlerce hür ve akli düşüncenin temsilcisi olarak kabul edilirse de, bu görüş tartışmaya açık bir değerlendirmedir. Mu’tezile’de Cehmiye ve Harciye tesirlerinin olduğu bilinmektedir. Bütün bu fikri faaliyetlere bu devirde de yine fıkh denmeye devam edilmiş ise de bu kelime daha çok hukuk için kullanılmaya başlanınca, ayrıca kelam, ilmi’l – Akaid usulu’d – Din gibi isimler daha çok kullanılmaya başlandığı kabul edilmektedir.Hicri 3. yüzyıla gelindiğinde bu fikri faaliyetler tam olarak kelam ismiyle anılır olmuştur. Devrin en önemli iki kelam mektebi vardır. Bunlardan birisi olarak Maturidi’nin kurucusu sayılan Maturidiliği görüyoruz. Maturidiye göre akıl nassa öncelik eder; hatta o akla din der. Diğeri aynı zamanlarda ortaya çıkan Eş’arilik son tahlilde Mu’tezilik ile Hanbelilik arasında bir yerdedir. Zaman zaman irrasyonalizm gibi telakki edilen tasavvuf özellikle Türk tasavvufu akla oldukça önem atfetmiştir.Bu yüzyılın yunanca ismiyle artık kelami düşüncelerden ayrılmış özellikle yunan ve Helenistik tesirler taşıyan felsefenin felsefenin ortaya çıktığını görüyoruz. İlk filozof El-Kindi kabul eidlir. Fakat onu Mu’tezili kelamcısı gibi görenler bile vardır. Ama geleneksel olarak ilk Müslüman filozof olarak kabul edilir. Kelimenin gerçek anlamıyla ilk filozof farabidir.Sonuç olarak Kelam; tasavvuf ve felsefe ismiyle ortaya çıkan düşünceler, başlangıçta ve özde Kur’an ve Sünnet kaynaklıdır.; çeşitli sorunlar karşısında Kur’an ve Sünnet’i anlamaya yönelik sahabe devri düşüncelerinden doğmuşlarıdr.Batılı oryantalistlerin İslam düşüncesinin menşel ve kaynaklarıyla uğraşmaya başlamaları XIX. Yüzyılda ırklar ve üstün ırk nazariyelerinin gündemde olduğu bu devirde rastlanmaktadır. Büyük ölçüde bu psikoloji içerisindeki yönlenimin tesiri ve kısmen de en iyimser tahminle bilimsel çabanın eseri olarak meseleye baktıkları anlaşılmaktadır. Victor Cousin islamın despotizm ve dogmatizmden ibaret olduğunu söyleyerek hiçbir felsefe ve bilimsel varlığı olmadığını buna karşılık Hristyanlığın serbest tartışmanın beşiği bilim ve felsefeyi besleyip yeşerten bir tarla gibi olduğunu söyler. Bunun açıklamasını yine bir Fransız yapar, E.Renan semitik ırkın Aryan ırkına göre aşağı bir ırk olduğundan felsefe ve bilim üretmez felsefe diye varolan şey yunan felsefesinin Arapça’ya tercümesinden ibarettir. Benzer görüşlerin L. Gauther ve diğerleri tarafından da paylaşıldığını görüyoruz. O kadar ki Simon van den Bergh sadece felsefi fikirlerin değil her dinde doğal olarak bulunması gereken emir ve yasak kategorileri olan İslam hukukunda farz-vacib, haram-helal, mubah ve müstahap gibi kavramların anlamlarının bile islama Stoa felsefesinden geçtiğini söylemektedirler. Aynı şekilde Alfred von Kremer C. H. Becher, William Thomsan hatta Wolfson ve M.S. seala gibi birçok oryantalist kelamın kaynaklarını kilise babalarının düşüncelerine Yunan felsefesine bağlayarak onu Yunan Hristyan geleğininin bir devamı olarak görürler.Onlara karşılık başta Trittion ve A. Wensinck gibi oryantalistler şu veya bu konuda dıştan bir etki olsada kelami meselelerin islamın kendinden doğduğunu söylemektedirler.Tasavvufa gelince aynı şekilde birçok oryantalist onun kökenlerini de İslam dışı kaynaklarda aramışlardır. Tasavvufun köklerini Geiger, Kaufmann, Hirschfeld ve Mex gibi oryantalistler Yahudi-Hıristyan geleneğinde görürken; w. Jones, M.horten ,Blochet ve E.G.Browne gibileri ise Hiduizm ve eski İran dinlerinde görüyorlardı. İlk defa açık bir biçimde L.Massignon tasavvufun menşeinin doğrudan Kur’an olduğunu söylemiştir.Yunan düşüncesi kendinden önceki mezopotomya ve mısır medeniyetleri gibi eski medeniyetlerden etkilendiği gibi İslam medeniyetide yunan medeniyetinden etkilenmiştir.Fakat bu etkilenimi dikkate alarak İslam düşüncesinin kaynağının tamamen yunan düşüncesi olduğu gösterilemez.ETKİLENİMİ1.Fetihler ve İslam’a giriş:İslamın kısa bir zaman zarfında fetihler ve sulh yoluyla üç kıtaya yayılması ile özellikle Araplar, Türkler, Farslar ve Hintliler gibi kitlesel olarak İslamı kabul eden milletlerin İslam öncesi eski kültürlerinde var olan doğrudan İslam öğretilerine aykırı görülmeyen düşüncelerin İslam düşüncesi içerisinde İslami renkler ve desenlere büründürülüp yaşatılmasıdır.2.ilim meclisleri:Mısır, Suriye, Irak gibi bölgelerde Müslümanlarla hıristiyan ve Yahudiler iç içe yaşıyordu. Müslümanlar onlara büyük hoşgörü gösteriyorlardı.Emeviler döneminde bir çok Hıristiyan devlet dairelerinde çalıştırılıyordu. Serkis ailesi bunların en meşhur örneğidir. Abbasiler döneminde de durum aynıdr. Bunlardan başka hükümdarın ve yerel idarecilerin saraylarında zaman zaman ilim meclisleri tertipleniyor ve bu meclislere Hıristiyan ve başka inançlardan kimselerde davet edilerek dini ve ilmi konularda tartışmalar yapılıyordu. Böylece Müslüman ve gayri-müslümanlar arsında karşılıklı fikir alışverişi ve etkileşimler oluyordu.3.Tercüme yolu:İslam düşüncesinin yabancı düşüncelerle etkileşimini sağlayan yolların en önemlisi Farsça’dan Süryanice’den ve özelliklede Yunancadan Arapça’ya yapılan tercümelerdir.Bilimsel ve felsefi mahiyetteki eserlerin bilinen ilk tercüme hareketi halife Yezid’in oğlu Halid’in İskenderiyeli Stephen’ı kendisi için kimya,simya ve benzer ilimler konusunda yunanca ve Kıptice eserlerin Arapçaya tercüme edilmesi için vazifelendirilmesi ile görevlendirilmesi ile başlamıştır. Müslümanlar başka milletilerin eski kültürlerine ait eserleri kendi dillerine çevirmemişlerdir. Kelile ve Dinme adlı eser hariç.İlk devir Müslümanları sağlam bir zihniyete sahip oldukalrı için edebi ve dini türden eserlerin tercümesine hiç ilgi duymamışlardır.FELSEFEİslam düşüncesi üzerine ağırşığını Yunan düşüncesinin teşkil ettiği dış yani yabancı tesirlerin en çok görüldüğü alan felsefi disiplinlerdir ve onlarda tartışılan konulardır. Bizzat yunanca asıllı felsefe kelimesinin kendisi bile bunu bir işaretidir. Yunan felsefesinin tesiri İslam felsefesi dediğimiz düşünceyle sınırlı kalmamış bazen oradan alınan bazı görüşler Hz. Peygambere atfedilerek hadis olarak da bakıldığı olmuştur. a.Mantıkİslam dünyasında bir alet veya disiplin olarak bakılan mantık Aristotalesin Organon adıyla tertiplenmiş mantığa dair eserlerinin tercümesiyle başlarlar buna şüphesiz Porphirosun isagoji sini de etkilememiz gerekir. Müslüman mantıkçılar ve filozoflar, mantık disiplinine birçok yenilikler eklemişlerdir. Fakat büyük ölçüde Aristotalesin mantık anlayışı temele alınmıştır.Sözgelimi ibn Teymiye gibi aristotales mantığını reddedenler olduğu gibi başta kategoriler olmak üzere Suhreverdi el-Maktül gibi tenkit edip farklı modeller sunmaya çalışanlarda olmuştur.b.Varlık-Bilim(Bir bütün olarak varlığı ele alan ve var olanların en temel niteliklerini inceleyen felsefe dalı)Yunan felsefesinin İslam düşüncesine en çok tesir ettiği Alan varlık-bilim ve metafiziktir. Meşşaiciler genelde Aristotalesçidirler; metafizikte ve fizikte kullandıkları sebep zaman mekan hareket sükün madde suret nefs akıl cevher araz gibi temel kavramların tanımı konusunda kindi’den ibn Rüşd’e meşşai filozoflar Aristotalesi takip etmiştir genelde varlık öğretilerinin temelinde Aristotalesiçi düşünce ağırlıklıdır. Fakat eflatuncu ve hatta hermetik öğelerde vardır.İşraki mektepte ise Eflatuncu metafizik unsurlar ağırlık kazanmıştır.İhvanu’s Safa Risalelerinde hem varlık nazariyesi hemde diğer felsefi meselelerde Aristotalesci, Eflatuncu, Yeni – Eflatuncu öğelere rastlamak mümkündür.c.Ahlak ve Siyasetİslam düşünürlerinin Ahlak ve siyaset görüşlerinde Eflatuncu,Aristotalesci, yeni- Eflatuncu etkiler ağırlıklı olarak görmek mümkündür.KELAMKelam, felsefi düşünceye nazaran daha az yabancı tesir taşır. Kelam’da varolduğu iddia edilen yabancı tesirlerden bazıları şöyledir:Mu’tezile ve Eş’arilikten atom nazariyesinin kaynağı olarak bazen Sokrat öncesi filozofların yunan atomculuğu bazen de eski hint düşüncesindeki atomculuğu gösterilmektedir.Cehmiye, Cebriye, Kaderiye ve Mu’tezile ‘deki kader meselesi ile Allah’ın sıfatlarının inkarı , Allah’ın bilinmemezliği gibi bazı meselelerin kelamda Ca’d b. Dirham ve öğrencisi Cahm b. Safvan ile Gaylan ed-Dumaşki gibi, kilise babalarından ve yeni-Eflatunculuktan etkilendikleri iddia edilen kimselerle girdiği iddia edilmektedir. Burada şuna da işaret edelim: kelamcıların ,Özellikle Mu’tezilenin ‘adem’ (yokluk) ve ‘ma’düm’ (yok olan) görüşü, Syoacı etkiye bağlayanlar vardır.Şii kelamı ve düşüncesinde görülen ve iddia edilen yabancı etkilere gelince, bunlar imamet,mehdilik ve Mesihlik gibi konulardadır. İmamları masum görme, onları insan ile Allah veya beklenen Mehdi arasında aracı görme fikri, eski İran dini Zerdüştlük’ten bir etkilişim olabileceği kuvvetle muhtemeldir. Burada yeni-Eflatuncu etki görenler de vardır.Mehdilik ve Mesihlik gibi fikirlerin kaynağı olarak , geleneksel olarak Yahudilik gösterilir:Hatta bu fikirleri sadece Şiiliğe değil genelde İslam kültürüne sokan kişinin Abdullah b. Seb’e olduğu döylenir. Yemen Yahudilerinden olduğu söylenen bu şahıs, Hz. Osman ve Muaviye aleyhine, Hz. Ali ‘nin uluhiyeti fikri ile onun ölmediğini, gelecekte tekrar döneceği, onun dönüşüne kadar onun soyundan olacak imamların onun uluhiyetini temsil edeceği gibi fikirler yaydığı ileri sürülmektedir.İslam’dan önce Yahudilik ve Hırıstıyanlık’ta varolan bu tür fikirlerin, İslam düşüncesine bunlardan geçtiği şuphesiz görünmektedir. Ancak bu fikirlerin Dört Halife Devri kadar erken bir devirde özellikle İbn Seb’e vasıtasıyla olup olmadığı konusu gerçekten ciddiyetle araştırılması gereken bir konudur. Çünkü Nehdilik olmasa da Mesihlik konusu Ehl-i sünnet alimlerinin bir kısmı tarafından da benimsendiği için, özellikle şu son günlerde, hem de Misyonerlerin ülkemizde cirit attığı bir zamanda, bazı çevrelerce yeniden gündeme getirilmekte ve dinler arası diyaloğun bir parçası ve vasıtası olarak anlatılmaya çalışılmaktadır. Bu da misyonerlere faaliyet için bir psikolojik zemin hazırlamaktadır. Bunu anlatanlar Hz. İsa etrafında bütünleşmeyi Müslümanlara salık verirken maalesef meseleyi tam olarak da ortaya koymuyorlar. Şöyle ki Bediü-z zaman SAid Nursi hazretleri de dahil Mesih’in yani Hz. İsanın geleceğine inanan bütün alimler ahir zamanda Hz isanın Hz Muhammed şeriatı üzere ve İslam akidesine göre hükmedeceğini kabul ederler.Fakat Hz. İsanın gelmesinin alametlerinin belirdiğini söyleyenler konunun bu yönüne değinmemektedirler.TASAVVUFTasavvufta hicri III. Yüzyılın sonlarına kadar genelde bir zühd ve takva hareketi Bir ahlak öğretisi olarak devam ettiği devirde hemen hemen doğrudan dış tesirler yoktur. Ancak buna karşın Türkler Hintliler ve İranlılar gibi kitlesel olarak Müslüman olan milletlerin yerel kültürlerinden gelen bir kısım adetlerin ve inanışların tasavvuf hareketine yansımış olduğu rahatlıkla görülebilir.Örneğin; zikirlerde ve daha sonra namazlarda tesbih kullanma adeti hint kültüründen Hintli sufiler ile islama girmiştir. Müslümanlar aracılığıyla da daha sonra hıristyanlığa geçmiştir.Kakir pir ve derviş gibi kavramların delalet ettiği tasavvufi anlayış ki bunlar XII. Ve XIV. Yüzyıllarda dazlakilik, cevlakilik ve kalenderilik gibi akımların temelini oluşturacaktır, Hintli sufilerce tsavvufa girmiştir.Temelinde Hintlilerin nirvana fikri ve inancına dayanır. Hatta hulul ittisal ittihad ve çile fikirlerinde de aynı tesirin olduğu söylenebilir.Hicri IV. Yüzyılla birlikte tasavvufun nazariyata ve tarikatlaşmaya dönüştüğünden itibaren yerli tesirlerin yanında yabancı dış tesirlerin de yavaş yavaş tasavvufa girmeye başladığını görüyoruz.Örneğin Muhyiddin İbnu’l – Arabi’nin Mevlana ‘nın fikirlerinde Eflatuncu ve yeni – Eflatuncu unsurların tesiri belirgindir.Bu mutasavvıflar doğrudan Eflatun ve Plotinus’dan etkilenmişlerdir. Fakat onlarn etkilenmi Müslüman filozoflar yoluyla olmuştur.Hurifiliğin Kabala öğretilerinden etkilenmiş olduğunu da ifade etme gerekir.İSLAM DÜŞÜNCESİNİN ETKİSİİslam dünyası IX. Yüzyıldan itibaren hıristiyan ve Yahudi dünyasını o kadar çok etkilemiştir ki batı da filozof olmak XVII. Yüzyıla kadar İbn Rüşdcü veya İbn Sinacı olmak tabip olmak, kimyacı olmak Cabirci olmak demekti. İslam dünyası felsefeden musikiye matematikten tıbba düşünce ve sanatın her alanında batıyı o kadar etkilemiştir ki işte bu yüzden bugün kü batı bilim ve düşüncesinin temelinde İslam medeniyeti vardır deme ve A. Bausani gibi batı batılı yazarların ifade ettiği şekilde İslam batı medeniyetlerinin bir parçasıdr veya tersi bir ifade de bulunmak hiçte abartılı bir söylem değildir.Batının İslam dünyasından her sahada etkilenmesi islamın o zamnalar tarihe karışmış yunan kültürü gibi eski kültürleri dirilterek etkilenmesinden ruh ve gaye bakımından farklıdır.Bu farklılıkları şöyle özetleyebiliriz:1. İslam dünyasının düşünce ve bilim sahasındaki etkilendiği yabancı düşüncelerin ait oldukları dünyaları yunan dünyası gibi genelde ölü diyorlardı.Özellikle Bizans ve roma imparatorluklarının elindeki Ortadoğu ve Akdeniz Havzası gibi ülkeleri Müslümanlar fethettikeri zamanda ki batının karanlık devir dedikleri devre rastlar, orada ne bir aristotales ne eflatun vardı.Kilisece pagan saydıkları yunan düşüncesi yasaklanmıştı.Dolayısıyla etkileyen yunan düşüncesi ve diğer düşünceler etkilenen İslam düşüncesi çağdaş değildi. Bu açıdan savaşlar gibi menfi etkenler yüzünden karşılıklı husumetler söz konusu değildi.Buna karşılık olarak Yahudiler ve batılı hıristyanlar doğrudan yaşayan hem de sahiden sahip oldukları ülkeleri durmadan fetheden İslam dünyasından etkileniyordu.Bu durum batıda farklı etkilenim psikolojisi yarattı. Bu psikoloji içerisinde batı İslam dünyasını kendini tehdit eden ve korkutan bir rakip bir dünya olarak gördüğü fakat aynı zamanda gıpta edilen bir dünyaydı. Bu durumda İslam dünyasındaki her gelişme ister istemez aktarılmalıydı. Fakat bu öğrenilenler rakip dünyayı ortadan kaldıracak şekilde kullanılmalıydı.O zamanlar hem siyaseti hem de eğitimi elinde tutan papalık bir yandan Arapça dan bilim ve düşüncenin bütün sahasına ait eserleri kur’an başta olmak üzere -ki Latinceye yapılan ilk çeviri Kur’an dır- Latince ve diğer katalanca gibi yerel dillere çevirtiyor aynı zamanda oryantalizm denilen hareketle bilinen misyonerliği içi içe yürütecek İslam dünyasının siyasi ve iktisadi yıkımı için kullanılıyordu.2. Dikkate değer önemli bir fark da İslam dünyasındaki yabancı kültürlerden tercüme faaliyeti neredeyse sadece Abbasiler in iktidarının ilk asrının sonuyla sona ermesine karşılık batıdaki İslam dünyasından yapılan tercüme faaliyetleri IX. Yüzyıldan bugüne kadar sistemli bir hareket olarak devam etmektedir. XIV. Ve XV. Yüzyıldan itibaren yani Rönesans ve reform hareketleriyle batı da dini felsefi ve bilimsel düşünce alanında yeniliklerde ortaya çıkmaya başlamıştır.İslam dünyasını batıyı takip etmemiş ve onu rakip görmemiştir XVII. Yüzyıla kadar.Etkilenme sadece tercüme yolu ile olmamıştır. Kişisel ilişkiler, seferler, seyahatler, diplomasi, ticaret batı nın etkileşiminde rol oynamıştır. Şüphesiz ki tercüme yolu en etkli yol olmuştur.Başta Müslüman filozofların eserleri olmak üzere İslam dünyasındaki önemli eserler tercüme faaliyetlerinin başladığı ilk yüzyıllardan itibaren Latince ye İbranice ye ve zaman zaman yerel dillere çevrilmiştir. Matbaanın bulunması ile bu eserler basılmıştır.İSLAM FELSEFESİNİN ETKİSİÇeviri hareketleri ile batı yı sadece İslam düşüncesi dediğimiz şey aktarılmadı beraberce yunan ve Helenistik düşünce de aktarıldı.Batılılar o zamanlara kadar batı da unutulmuş olan yunan düşüncesini Müslümanlardan öğrendiler. İslam düşüncesi diriltip yaşattığı yunan ve Helenistik düşüncelerin batı ya geçişine vasıta oldu. Böylece de İslam düşüncesi batı ya iki yönlü bir katkıda bulundu.Dikkat edilmesi gereken başka bir konuda klasik tercüme devrinde ne Latinceye ne İbraniceye işraki felsefe mektebine ait filozofların ne suhreverdi el-maktul’un kendisinin ne de başka bir filozofun hiçbir eserini tercüme edilmemiş olmasıdır. Fakat bunlarn çevrilmemiş olması bilinmediği anlamına gelmez.Kindi ve onu mutakiben İbn Sina ve diğer bazı İslam filozofları felsefi kavramların anlamlarının açıklandığı lugatçeler yazmışlardır.Batıda Hıristiyan ve Yahudiler arasında böyle bir geleneğin başlaması başta kindi ve İbn Sina gibi filozofların bu tür eserlerinin İbraniceye ve Latinceye tercümesiyle başlamıştır.Felsefi ilimleri sınıflama geleneği müstakil bir eser yazarak bir bakıma farabi ile başlar.Onun İhsa’u’l Ulum adlı eseri De scientiis adıyla Latince ye ve İbraniceye çevrilmiş ve batıda ilimler sınıflaması geleneği farabi tesiri ile olmuştur.Batıda XII. Yüzyıldan itibaren hem Yahudiler hem de hıristyan düşünürler arasında özellikle Paris üniversitesi çevresinde Latin ibn rüşdçüler denen ve ibn Rüşd ten etkilenen felsefi bir akım çıkmıştır.Bu akımın XIII. Yüzyıldaki en büyük temsilcilerinden birisi Siger de Brabant’tır.Diğeri de Jean de jandun’dur. Papalık tarafından sürekli yasaklanan bu akım nihayet etienne templer başkanlığında hazırlanan ve çok etkili olan 1277 yasaklama fermanı ile İtalya nın ve Avrupa nın kuzey bölgelerine kaymıştır.Etkisini uzun süre canılıkla sürdürmüştür. Batı da Yahudi Hıristiyan din ve kültürünü tenkit edenlerin çoğu bu akım içerisinde görülmüştür.Bologna ve Padua üniversiteleri çevresinde etkin olan İbn rüşdçüler arasaında Pomponazzi zimara Yahudi asıllı Niphus gibi kimseler sayılabilir. İtalya da ve Fransa da XVI. Yüzyıl ibn Rüşdçülüğün yeniden canlanışı kabul edilebilir.İbn Rüçdçülük batıda XVII. Ve XVIII. Yüzyıllarda da devam etmiştir.Skolastik devir ve filozof ve teologlarından olan St. Thomas ve Albertus Magnus’un felsefi görüşlerinde Kindi’den Farabi, İbn Sina ve Gazali’ye kadar bir çok Müslüman filozofu etkisini görmek mümkündür.Thomas ve Albertus Magnus gibi diğer bazı XII. Ve XV. Yüzyıl hıristyan teolog filozfların genel olarak felsefeye bakışları ve zihniyet yapıalrı büyük ölçüde Gazalininkine benzemektedir.Esas olan vahiy veya ilahi bilgidir. Felsefe bu bilgiye uyduğu veya onu anlama ve anlatmaya elverişli olduğu ölçüde değerlidir. Bu Hıristiyan filozofların Allah2ın varlığı ve nitelikleri hakkında söyledikleri felsefi görüşler Allah’ın varlığı hakkında kullandıkları deliller özellikle Allah’ı ispat için ileri sürdüğü Thomas’ın Beş Yol büyük ölçüde Farabi ve ibn Sina metafiziğini hatırlatır.Müslüman filozoflardan etkilenen Yahudi bilginler arasında aynı devirde ibn Gabirol Abraham İbn Ezra Saadia Gaon ve Judah Hadassi gibi kimseler vardır.Batıda modern felsefenin başlangıcı sayılan kertezyen mektepte Descartes’tan Leibnitz’e kadar kadar bu mektebin filozofları üzerinde Farabiden Gazaliye önemli Müslüman filozofların etkileri vardır.Aynı şekilde devrin ünlü Fransız filozofu Pascal da özellikle Gazali etkisinin varlığı artık tartışmasız kabul edilmektedir.Pascalın genelde fideizm ve ilahi aşk konusunda özelde de Allah’a ve ahrete imanın gayet akli olduğunu ifade için kullandığı ve batıda Paris Pascal olarak bilinen benzetmesinin de doğrudan Gazaliden etkilendiğini kabul edilmektedir.Aydınlatma devrine gelince bu devirde yetişen J. Locke ‘tan Kant’a kadar birçok batılı filozofa doğrudan veya dolaylı Kindi’den İbn Rüşd ‘e kadar devam etmekte olan İslam düşüncesi tesiri yanında özel olarak İbn Tufeyi etkisinden de söz etmek gerekir.Locke ve Hume gibi empristlerin izlenim ve soyutlama konusundaki görüşlerine itiraz eden Berkeley’in Gazali’nin meşhur “siz kendi elinizi özel bir eli temsil edebilirsiniz, külli bir eli değil” sözüyle cevap verdiği bilinmektedir.İbn Tufeylinin etkisine gelince onun Hayy b. Yakzan adlı meşhur eseri XIV. Yüzyıldan beri batıda yaşayan Yahudi bilginlerce ve filozoflarca iyi biliniyordu.Ünlü İngiliz oryantalisti Edward Pococke Jr. Hayy b. Yakzan’ı ilk defa Philosophus Autodidactus adıyla Arapça aslını Latince çevirisiyle birlikte 1671 yılında Oxford da neşretmiştir.Eser bütün Avrupa da büyük etki yapmış ve yeni tartışmalara sebep olmuştur.Kısa sürede başta İngilizce olmak üzere Rusça da dahil bütün Avrupa dillerine çevrilmiştir. Hatta 1672 yılında ilk Hollandaca çeviriyi yapanın Spinoza olduğu söylenmektedir. Çünkü bu çeviride çevirmen ismini açık olarak yazmamıştır. Sadece B.D.S şeklinde bir kısaltma ile ismini vermiştir. Ki bu bazılarına göre Benedictus de Spinoza kelimelerinin tam ismi olan Spinoza ‘nın baş harflerinin kısaltmasıdır.Hayy b. Yakzan batıda edebiyattan din ve bilim anlayışına kadar çok yönlü ciddi bir etki yaratmıştır. Bu etkiyi filozof D. Hume den Meyerson gibi bilimcilere kadar birçok düşünürde görmek mümkündür.Her şeyden önce XVIII. Yüzyıldan itibaren batıda ortaya çıkan bilimsel roman türüne kaynaklık etmiştir. Bunların ilki olan D. Defoe ‘nin Robinson Crusoe adlı eseri doğrudan Hayy b. Yakzan’dan esinlenerek kaleme alındığı kabul edilir.D. Hume ile ortaya çıkan doğal din kavramı ve yine onunla başlayan çağdaş deizm hareketinde aynı şekilde İbn Tufeyl ‘in eserinin öncülük ettiği kabul edilmektedir.Hume’nin doğrudan İbn Tufeyl’den etkilenmiş olamsı çok doğaldır.İngiltere’de dini bir hareket olan Quaker hareketinin doğuşuna neden olmuştur.Eseri ilk defa 1674 yılında İngilizceye çeviren George Keith bu hareketin kurucusu sayılır; aynı hareketin üyelerinden George Ashwell 1686 yılında ikinci kez İngilizceye Çevrilmiştir.KELAM’IN ETKİSİBatıda mütekellimün Loquentes olarak biliniyorlardı. Kelam ‘ın Yahudi ve Hıristiyan teoloji ve felsefesine etkilerine gelince özellikle Eş’arilik ve Mu’tezile ‘nin etkisinden söz edilebilir.Bu iki Kelam mektebi özellikle İslam dünyasında IX. Yüzyıldan itibaren ortaya çıkan ve aralarında Davud b. Mervan el-Raki el-Şirazi Saadia b. Yusuf Samual b. Hafni Daniel b. Moise el-Kumisi gibi ilk Yahudi teologlarının bulunduğu kimselere çeşitli konularda büyük etkiler yapmıştır.Bunlardan Davud b. Mervan özellikle Mu’tezili kelamcı Ebu Haşim’in Hal nazariyesinden etkilenmiştir Allah’ın sıfatlarının neyf konusunda yine Ebu Haşim ve Nazzam’dan etkilenmiştir.Meşşailerden ve Mu’teziliden etkilenen önemli bir Yahudi kelamcısı da Musa b. Meymun’dur. Onun birçok eseri yanında Arapça kaleme aldığı Delaletu ‘l Hairin adlı eserinin İbranice ve Latince çevirileriyle İslam kelamının batıda hem Hıristiyan hem de Yahudilerce tanınmasına ve etkilenimine neden olmuştur.Özellikle Eş’ari kelamı Gazali’nin de etkisiyle Malebranche ‘ın okazyanolizmde Musa b. Meymun’un eserinin Buxtorfius tarafından yapılan Latince tercümesini okuduğu bilinen Leibniz’in monodoloji anlayışında büyük benzerlikler ve tesir vardır.Öte yandan özellikle Eş’ari kelamının mekan anlayışının Duns Scotus’un öğrencisi Nicolas Boneti üzerindeki tesirinden söz edilmektedir.Bazı kelam eserlerin Latince ve İbraniceye çevrildiği bilinmektedir.Örneğin ünlü Berberi kelamcısı Mehdi b. Tumert’in el-akide ve el-Murşide adlı iki kelam eseri Marc de toledo tarafından Latinceye çevrilmiştir.TASAVVUFUN ETKİSİTasavvufun da Yahudi ve Hiristiyan mistik hareketlere dikkate değer bir tesiri olmuştur. Hıristiyan teolojisi ve hayatı üzerinde büyük bir yıkıma yol açmış olan ve aynı olumsuz etkiyi Batı'da görülenden daha farklı bir tarzda da olsa diğer dinler üzerinde de gösteren modern bilim ile bilimselci dünya görüşünün meydan okuması ortadadır ilk akla gelen tesirlerden biri,ünlü İtalyan edebiyatçı ve mistik Dante’dir.Onun meşhur eseri Divina Commedia dır.BATININ İSLAM DÜNYASINDAN ETKİLENİMLERİ Alman şair Goethe’nin şu meşhur sözünü hatırlatmakta yarar var; “Geleceğimizde İslâm yatar. Er ya da geç akla uygun olan İslâm’ı kabul etmek zorunda kalacağız.” Bir başka Alman filozof Nietzsche ise Avrupa’nın kurtuluşu için Hıristiyanlığı Avrupa’dan kovmak gerektiğini vurgulamıştır. Batının bugün hala Müslümanlara, kuşkulu bir üslupla karşı çıkması bir tedirginlik ruhunu yansıtmaktadır aslında. Velhasıl İslam dini insanı, dünyayı anlamaya davet ederken bilimsel faaliyette bulunmasını ve İslam’ı anlamak için de (b) ilime ihtiyaç duyulduğunu vurgulamıştır. Bugünkü Batı medeniyeti bilgi ve bilim açısından İslam medeniyetinin çocuğudur, devamıdır. Ancak bugün bunu ne Batılılar ne de Müslüman dünyası biliyor. Tıp’ta İbn Nefs kan dolaşımını bulmuştu fakat yakın zamana kadar yanlış bir şekilde mucidin Harvey olduğu zannedilmişti. Vücutta solucanlar ve parazitlerin varlığını ise İbn Sina ve Ebu Bekr Razî bulmuştu. Pek çok hastalığı tarif etmişler, mikroplardan söz etmişlerdir. Mûsıkî’de ise sesleri ilk defa notalandırma Farabi ile başlar. İbn Sina bir çeşit stenografik harfler kullanır. Kuramsal notalama sistemini ise ilk defa İbn Zeyla bulmuştur. Farabî’nin sesleri bölmesi ve notalaması ile logaritmayı farkına varmadan bulduğu söylenir. Müslüman âlimler bu bilimsel gelişmelerin yanı sıra felsefe alanında da ilklere imza atmışlardır. Kindî (796–866) ile başlayan sistematik felsefe çalışmaları, Farabi (öl.928) , İbn Sina (980–1037) , Gazâlî (1055–1111) ve İbn Rüşd (1126–1198) ile sürekli hız kazanmıştır. Bu âlimlerin ve burada zikredilemeyecek kadar sayısı çok olan âlimlerin felsefî çalışmaları oldukça ciddi bir külliyat oluşturmaktadır. Eğer bu âlimlerin çalışmaları olmasaydı bugünün batısı kendilerinin fikrî ataları olarak kabul ettikleri kadim Yunan filozoflarını belki de çok daha geç tanıyacaklardı. Kindî, hem Hıristiyan hem de Yahudi filozofları etkilemiştir. Eserleri Latince’ye çevrilmiş, Ortaçağ Hıristiyanlığının en kudretli filozofu olarak kabul edilen Aquinalı Thomas (1225–1274) , Kindî’nin akıl teorisini kabul etmişti. Yahudi filozoflardan Isaac ben Solaman İsraeli (öl.932) olduğu gibi Kindî’nin fikirlerini benimsemişti. Öte yandan Farabî daha hayatının sonlarında bile İbn Masara (öl. 931) ve İbn Gabriel (öl.1058) aracılığıyla batıda tanınmaya başlanmıştır. Ayrıca bu filozofumuzun eserleri İbranice’ye de çevrilmeye başlanmıştı. Özellikle ilimler sınıflaması yakın zamana kadar kabul edilmiş en iyi tasnifti. Allah’ın varlığının ispatı Albertus Magnus (1193–1280) ve St. Thomas tarafından aynen “Summa Theologia” eserinde tekrarlanmıştır. Yahudi filozoflara da etkisinin yoğun olduğunu görüyoruz. Musa b. Meymun (1135–1204) Tibbon’a Farabî’nin eserlerini hararetle tavsiye etmiştir.Bugünkü batı medeniyetinin bilimsel çalışmalarının temelinde klasik dönem Müslüman bilim adamlarının etkisi olduğunu, biz söylemezden önce bazı vicdan sahibi ve çalışkan batılı bilim insanları da söylemiştir. Mesela İtalyan şarkiyatçı Bausani’nin, 1973’te bir konferansta sunduğu tebliğin başlığı şöyleydi; ‘Batı Medeniyetinin Oluşumunda Temel Bir Etken Olarak İslam’. Bausani özetle tebliğinde İslam’ın diğer dinlerden daha çok bilimin gelişmesine müsait bir din, Bîrûni’nin modern batılı anlamda bir bilimci ve astronomist, Siczî’nin Kopernik ve Galile’nin öncüsü, İbn’ül-Heysem’i modern optiğin kurucusu, Gazâlî ve Bakillanî’nin Descartes ve Hume’un öncüsü olduğunu belirterek, bu şekliyle Ortaçağ İslam kültürünün, tarihçilik ve teknik olarak çağdaş batı kültürü kadar modern olduğunu söyler.Bugün bu durum daha çok bilinen bir gerçektir. Bu etkilenmişliği hayatın her alanında görebiliyoruz. Ortaçağ papazları cüppelerinin kenarlarına ayetler yazardı, ilk İngiliz Kralı Rex, bastırdığı parasının bir yüzüne besmele ve Muhammed Resulullah yazdırmıştır. Bu adet Kant’a ve sonrasına kadar devam etmiştir. Kant (1724–1804) , doktora tezinin üzerine besmeleyi yazmıştır. Suyun kullanımı Osmanlı’dan öğrenilmiş, İslam musikisi oldukça yaygın olarak dinleniyordu. Gotik mimari tarzının İslam’dan geldiğini dahi söyleyenler var. 900’lerin sonunda gayretli bir çeviri hareketi başlıyor. İbn Rüşdçülük büyük bir taraftar buluyor. Daha sonrasında Alman idealist felsefesinin öncüsü olan modern dönemlerin düşünürlerinde de İbn Rüşd, Gazâlî, etkisini görüyoruz. Nereye baksak her bir yanda Müslüman âlimlerin etkisine rastlıyoruz. Bu etki kesintisiz bir şekilde devam etmektedir. Diğer taraftan modern batı düşüncesinin oluştuğu dönemler olarak bilinen son devir batılı düşünürler, yani Rönesans, Reform, Aydınlanma dönemleri düşünürleri ve bilim insanları Müslüman düşünürlerden kesintisiz bir şekilde faydalandıkları halde özellikle 16. yy.’dan sonra hangi Müslüman âlimin fikirlerinden faydalandıklarını zikretmediklerini görüyoruz. İbn Sina’nın etkisi de çok geniş ve güçlü olmuştur. Özellikle bu etki Ortaçağ Hıristiyanları tarafından belirtilirken modern dönem filozoflarının bu etkiden hemen hiç bahsetmediklerini söylemek gerek. İbn Sina hemen bütün Hıristiyan ve Yahudi filozofları etkilediği gibi modern döneminkileri de ziyadesiyle etkilemiştir. Özellikle Descartes (1596–1650) İbn Sina’nın ruhun bedenden ayrı olduğunu ispatlamaya çalıştığı “Uçan Adam” teorisini olduğu gibi kullanmıştır. Ünlü Alman filozof Leibnitz (1646–1716) , S. Clarke (1675–1749) ’a zaman, mekân ve yaratılış üzerine yaptıkları tartışmada kendisi İbn Rüşdçü anlayış ilecevap verirken Clarke da Gazâlîci anlayışla karşılık vermiştir. Öte yandan Hegel (1770–1831) , Fichte (1762–1814) , Schelling (1775–1854) gibi Alman idealistlerinin felsefeleri de modern İbn Rüşçülük olarak nitelendirilmektedir. Bütün ortaçağda filozof olmak İbn Rüşdçü olmak demekti. Bu durum 18. yy.’a kadar da devam etmiştir. Gazâlî’nin Descartes’ın metodik şüphesine etkisi olduğu, Malebranche’ın vesilecilik doktrinine etkisi olduğu artık kolaylıkla kabul edilmektedir. J. Locke (1632–1704) ’un “Tabula Rasa” (boş levha) sı daha önce tamamen İhvan-ı Safa’da ve İbn Sina’da “Boş Yaprak” teorisiyle aynıydı. Locke’un bu filozoflardan etkilendiği söylenmektedir. Zira Locke, Arapça da bilmekteydi, bu eserleri aslından okuduğu da aşikârdı. Ama bu dönem batılı filozofları kaynak göstermezlerdi. Görüldüğü üzere ortaçağlar İslam Medeniyeti için tam bir aydınlık dönemdi. Bu örnekler o kadar fazla ki biz burada ancak çok az sayıda misal gösterebildik. Oysa bu etki çok daha fazladır.Bugün Batı biraz silkelense altından devasa bir İslam Medeniyeti çıkacaktır. Medeniyetlerin birbirinden etkilenmesi son derece doğaldır, doğal olmayan ise o medeniyetin taşıyıcılarının kendi zenginliklerini bilememeleridir. Bugünün batı sınırlarına 9. yy.’dan itibaren güçlü bir İslam etkisi görülmektedir. Batı bunları tam bir riyakârlıkla kullanmaktadır.SONUÇ OLARAK;O dönem Müslüman âlimlerinde olağanüstü bir ilerilik gözlemliyoruz. Bugün Müslümanların, İslam’ın bilimle nasıl bağdaştığını ispatlamayı bırakıp neden o dönemin çapında Müslüman âlimler yetişmiyor sorusunun peşine düşmesi gerekir. Öncelikle genel anlamda İslam’ın bilgiye, özelde bilimsel çalışmaya verdiği önemdi. Dini yaşantı, bilgi elde etme yolundaki çabada bir taassuba sebebiyet vermiyordu. Bu çok önemliydi. Gerek ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? ! ’ gibi Kur’an ayetleri gerekse ‘İlim Çin’de de olsa gidip onu alınız! ’ gibi Hz. Peygamber’in hadisleri bu konuda olağanüstü teşvik ediciydi. Burada karşımıza iki olgu çıkıyor: İlmin kim tarafından ve nerede üretildiği önemli değildi; öte yandan bilgi mü’minin yitik malıydı. Onu gidip elde etmeliydi. Genel anlamda böyle bir teşvik edici unsur varken, bir de özel bir sebep vardı elbet; o da benim ‘Hasbi Tecessüs’ dediğim bir durumun varlığından söz edebiliriz. Yani bilgiye salt bilgi olduğu için itibar etme. Eski Yunanlıların ‘theoria’ etkinliği olarak yaptığı gibi bilgiyi sadece ‘merak duygusu’ ile araştırma tutkusu. Bu da ayrıca çok önemli bir teşvik unsuruydu. Bu süreçte esas amaç, bilgiyi elde etmekti. Bilgi için bir vatan yoktu, bilgiyi hangi kültür üretirse üretsin gidip o bilgi alınmalıydı. Öyle ki bu sürecin özellikle ilk dönemlerinde olağanüstü bir çeviri faaliyeti göze çarpmaktadır.Bu dönem âlimleri için ben ‘İslâm’ın Klasik Dönem Entelektüelleri’ tanımlaması kullanılmaktadır. Çok etkileyici ve hummalı bir çalışma temposu vardır. Süreci üç döneme ayırmak mümkündür: İlkinde, bilgiyi elde etme çabası göze çarpıyor. Bilim nerede yapılmışsa gidip onu alma çabasını bu ilk dönemde görmek mümkündür. Bu yapılırken bilginin üretildiği toprağın ne rengine ne de tarihine bakılıyordu. Yunan’dan, Hint’ten, Farisi vs. kaynaklardan yoğun bir tercüme faaliyeti ortaya çıkıyor. İkinci evre ise, bilginin sistemleştirildiği dönemdir ki, bilgi üretilmeye ve kullanılmaya başlanmıştır. Yani bilginin toplumsallaştırıldığını görüyoruz. Beyt’ül Hikme gibi bilginin artık hamisi olan bir iktidar süreci de oluşuyor. Bakın İlim ve Sanat takdir edilmediği yerden göçer gider. Dönemin entelektüeli bilginin peşinde bilgece koşarken yönetenler de onları takdir ederek onların daha rahat çalışabileceği ortamlar oluştururken üretilen bilgiyi de kullanarak onları takdir etmiş oluyor. Huneyn b. İshak’a çevirdiği eserler ağrılığınca altın verildiği biliniyor mesela. Tam da bu dönemde bilgi üretildikçe takdir, talep ediliyor, onu üreten de bu duruma karşılık bilim üretiyor. Bu durum bir kartopu etkisiyle birbirini besleyen bir sürece giriyor. Ve artık klasik dönemin son evresi baş gösteriyor ki bu dönem artık zirve dönemdir: Özgün bilginin (bilimin) üretildiği dönemdir. Artık Fârâbî, İbn Sînâ, Birunî, İbn el-Heysem’lerin dönemidir ki artık bilgi bir bilimsel faaliyet olma özelliğine kavuşmuştur. İşte bu dönemle İslâm bilim tarihi altın çağını yaşamaktadır. Biz hala o dönemlerde üretilmiş bazı bilgilerin aşılamadığını görüyoruz. Bizim de bilimsel faaliyeti takdir eden o dönem yöneticilerinin ve Müslüman entelektüelinin çabasını hissetmemiz ve bunları hayatımıza taşımamız gerekmektedir.

10 KASIM ORATORYO UYKUSUZ GECELER

2010-03-13T20:50:00.000+02:00

10 KASIM ORATORYO UYKUSUZ GECELERERKEK: Birinci Dünya savaşı bulmuştu sonunu,Şaşırmıştı Avrupa kendi yolunu.KIZ : Fakat tanımıyordu Türk’ün oğlunu.Donanmayla İzmir’e geldiği zaman,KORO : Gözünü kırpmadı plan yaptı Ata’m.ERKEK : Düşman olmaz hayal kuruyor,Anadolu’mu paylaşmak istiyordu.KIZ : Türk Milleti ise cesur,bekliyordu.Güvenirken silaha çıldırmış düşman,KORO : Mumlar bitti ama yine çalıştı Ata’m.ERKEK: Düşman olmuş batılının maşasıUnutmuş mu Fatih’i,Alparslan’ı?KIZ : Bilmiyor mu Türk’ün kalbinde yananı,İsterken O,koparmayı candan,KORO: Sabahlara kadar ayaktaydı Ata’m.ERKEK: Yurdum paramparça,her tarafta düşman,Silahım süngü olsa ,ekmeğim yavan,KIZ : Yine de eser rüzgarım , ah ne yamanSarılmışken çevrem doğudan,batıdan,KORO : Mavi gözlerini hiç yummadı, sabaha dek Ata’m.ERKEK: Tutmuş düşman Kocatepe’yi dört yandanMehmetçik öldü,vatan kaldı yaşayan.KIZ : Bu gün Türkiye’m hediyedir O’ndanZor durumdayken millet,Allah’a tapan,KORO : Uyku nedir bilmedi,düşündü hep Ata’m.ERKEK: İtalyan’ı,Fransız’ı ve Yunan’ı,Tanıdı,kendini ateşe atanı,KIZ : Vatan için toprak altına yatanıUnutmuşken bunu karşıdaki düşmanKORO : Dinlenmeden çare aradı Ata’m.ERKEK : Bir on Kasım sabahı güneş doğmadanYüce milletin matemi son bulmadan,KIZ : Dokuzu beş geçe durdu yelkovan.Ebedi uykusuna dalarken Ata’mKORO : Uyuyabilir mi hiç yas tutan vatan?ERKEK : Çalıyor acı acı bu gün sirenler,Ağlıyor dünya yüzündeki tüm Türkler.KIZ : Neler kazandırdı ,O ,bizlere neler,Ne yaşlar dindi , ne matem sona erdi,KIZ VE ERKEK : Ama kalbimizde hep,KORO : ATA’M ÖLMEDİ

Aç kalmak zayıflık için çare değil

2010-02-27T15:30:00.000+02:00

Aç kalmak zayıflık için çare değil

Kilo vermek uğruna aç kalmak ya da öğün atlamak sanılanın aksine zayıflatmıyor, kilo aldırıyor. Dyt. Fatmagül Yılmaz, 'Yeterli beslenmeyen metabolizma yağ depolar. Boşu boşuna aç kalmayın' diye uyarıyor.

Aç kalarak zayıflayacağını düşünenler yanılıyor! Çamlıca Medicana Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Fatmagül Yılmaz, "Kilo vermek uğruna aç kalmak, öğün atlamak, sanılanın aksine genelde kilo almanıza neden olur" diyor. Dyt. Yılmaz şu bilgileri veriyor: Yeterince beslenemeyen metabolizma, farklı bir durumla karşılaştığı için metabolik strese girip durumu 'yoksunluk sendromu' olarak algılayarak enerjiden tasarruf etmeye karar verir. Böylece tüketilen her besini vücutta yağ şeklinde depolamaya başlar. Boşuna aç kalıp kendinizi yıpratmış olursunuz.

20. DAKİKAYA DİKKAT!
Beynimiz ilk lokmayı ağzımıza aldıktan 20 dakika sonra "doydun artık yeme" diye bir sinyal gönderir. O nedenle bir lokmayı ağzımıza aldıktan sonra iyice dağılana kadar çiğnememiz gerekir. Yani sindirimin mide de değil, ağızda başlaması daha doğrudur. Ancak bu şekilde doyduğumuzu anlar ve daha az yemeye başlarız. İkinci olarak kazanmamız gereken alışkanlık su içimidir. Vücudumuza aldığımızın besinlerin yakılabilmesi için aldığımız kalori kadar suya da ihtiyacımız vardır. 2500 kalori alıyorsak, 2,5 litre su içmemiz lazım ki, aldığımız kalori yakılabilsin. Üçüncü basamak daha hareketli bir yaşam modeline geçmektir. Kilo alma ya da kilolu olma sebeplerinden biri de hareketlilik düzeyidir. Sporu yaşamın bir parçası haline getirmek ya da en azından düzenli yürüyüş yapılması gerekiyor. Haftada bir, sabah aç karnına, tuvalete çıktıktan sonra, giysisiz ve aynı saatte tartılmak sağlıklı sonuç veriyor.

ACELE ETMEK RİSKLİ
Genelde istenen, hızla kilo vermek oluyor. Hızlı kilo kayıpları çoğu zaman kişiyi geri dönüşümü olmayan bir yola da sokabiliyor. Bunun daha kötüsü yeme davranışı bozuklukları dediğimiz 'anoreksiya' ya da 'bulimiya nevroza'yı beraberinde getirir. Bunlar tedavi edilemediğinde sonu ölümle bitebilir. Diyet deyince insanlarımızın aklına ekmekten uzak durmak geliyor. Oysa vücudumuzun ekmeğe de ihtiyacı vardır. Buğday ekmeği yerine daha çok kepek, yulaf ya da çavdar ekmeği tüketilmelidir. Doygunluk hissi ve bağırsaklarda hacim yaratması için lif içeriği yüksek besinleri tercih edin. Pirinç pilavı yerine, bulgur pilavı yiyin. Armut, kuru ya da taze kayısı, kuru ya da taze incir, erik, kavun, portakal mevsiminde bağırsaklarımızın daha iyi çalışmasını sağlar.

YAĞ VE EKMEK GEREKLİ
Tek tip besinlere dayalı diyetler sağlıklı değildir. Çünkü sağlıklı beslenmenin temelinde her besin grubundan her öğünde belirli ölçülerde almamız yatar. Biz besinleri gruplara ayırırız. Bunlar da et (yumurta- peynir- kuru baklagiller), süt (yoğurt), ekmek (tahıllar), sebze, meyve ve yağlar olmak üzere öğünlere dağılımı yapılır. Bireyin günlük enerji tüketiminin yüzde 55-60'ı karbonhidratlardan, yüzde 10-15'i yağlardan, yüzde 25- 30'u proteinlerden oluşmalıdır. Vücudumuzun yağa da ihtiyacı olduğunu unutmayınız. Sebzeyi yağsız olarak haşlayıp tüketmeye kalktığınızda yağda eriyen vitaminleri vücudumuza alamayız. Bu vitaminler A, D, K ve E vitaminleridir. Vücudumuzda yağ oranı çok düştüğünde kadınlarda adet düzensizlikleri, adetten kesilme, hatta hayati tehlike söz konusu olur. Yağlar iç organlarımızın etrafını sararak onların korunmasını sağlar. Diyet bittikten sonra koruma programı uygulamak gerekir; bu süreçte diyetimizin yavaş yavaş kalorisi artırılır. Kadınlarda 1800- 2000, erkelerde 2000-2400 kaloriye ulaşana kadar bu devam eder. Kilo alımı olduğu hafta vücut o kaloriye alıştırılır. Diyette artış yapılmaz. Daha sonra alışınca kalori eklemesi yapılır. Son hafta kişi serbest bırakılır, o hafta eğer kişi kilosunu koruyorsa sorun yoktur. Ancak hasta stabil durumunu koruyamıyorsa yapılan hatalar saptanır ve bu konuda uyarılır. Verilen kilonun iki yıl korunduktan sonra sabitlenmesi çok önemlidir. Öte yandan, toplumumuzda sıklıkla başvurulan zayıflama ilaçları, çayları, bantları ve hatta sakızları tek başına zayıflamayı sağlamaz. Beraberinde diyette gerektirir. Kişinin, bu tür ürünleri kullanmadan önce mutlaka doktor kontrolünden geçilmesi gerekir. Zayıflama ilaçları ancak çok ileri düzey obezitede (ölümcül şişmanlık) kullanılabilir.

23 NİSAN ULUSAL EGEMENLiK VE ÇOCUK BAYRAMI

2010-02-27T15:24:00.000+02:00

23 NİSAN
ULUSAL EGEMENLiK VE ÇOCUK BAYRAMI

23 Nisan, Türk ulusu için en önemli günlerden biridir. Neden mi? çünkü, Türk ulusu, Mustafa Kemal'in önderliğinde egemenliğini padişahtan almış ve kendisi kullanmaya baslamıştır.
Altı yüz yıl Osmanlı, adıyla Türk halkını yöneten padişahlar, sınırsız yetkilere sahiptiler. Halk padişahın kölesi, topraklar padişahın mülküydü. Padişah, Tanrı'nın yeryüzündeki gölgesi gibi algılanır, onun söylediği her söz Tanrı buyruğu gibi kabuledilirdi.
Avrupa'da başlayan Rönesans hareketi ve arkasından 1789'da gelen Fransız ihtilali, Avrupa halkını uyandırmıştı, ama Osmanlı topraklarına uzun süre etki yapamamıştı. Aradan yıllar geçtikten sonra, yurt dışında görev yapan aydınlarla, yurt içindeki bazı aydınların çabalarıyla, Mustafa Reşit Paşa Tanzimat Fermanı'nı okudu. Bu fermanla padişahların bazı yetkileri daraltıldı ise de tam sonuç alınamadı. Bu yenileşme hareketini yıllar sonra, Birinci ve ikinci Meşrutiyet dönemi izledi. Genede padişahlar halkın egemenliğini kendi ellerinde tutmayı sürdürdüler. Aydınların başlattıkları "Batılılaşma Hareketi" bir gitti, bir geldi.
Osmanlıların son dönemleri, ülkemiz için en kötü dönemler oldu. İkinci Abdülhamit 33 yıl Türk halkını baskı altında yönetti. Ondan sonra gelen padişahlar da onu aratmadılar, îşte, Türk halkının egemenliğini alamadığı uzun bir dönem geldi, geldi Birinci Dünya Savaşı'na kadar ulaştı.
Birinci Dünya Savaşı'nda bizi yönetenlerin yanlış hesapları sonunda, bir oldu bittiyle yanlış tarafta savaşa girdik. Bu savaş dört yıl sürdü. Türk askerleri her cephede kahramanca savaştılar, kan döktüler, şehit oldular. Sonunda bizim gruptada başta Almanya, olmak üzere Avusturya, Bulgaristan yenilince, biz de yenilmiş sayıldık ve silahlarımızı bırakmak zorunda kaldık. Çanakkale'yi geçemeyen düşman gemileri pek kolayca İstanbul'a geldiler.
Yapılan anlaşmalarla, İstanbul; İngiliz, Fransız, İtalya ve Yunan güçleri tarafından koşulsuz işgal edildi. Buna, ne padişah, ne de İstanbul'daki Meclis-i Mebusan direniş gösterebildi. Bununla da kalmadı, işgal kuvvetleri Meclis-i Mebusan'ı basıp dağıttılar. Bazı milletvekillerini tutukladılar, bazılarını da sürgüne gönderdiler. Millet vekillerinden bazıları da gizlice kaçıp, o günlerde Ankara'da bulunan Mustafa Kemal'in Milli Mücadele grubuna sığındılar.
Padişah ve Osmanlı hükümeti düşman karşısında güçsüz kalırken, Mustafa Kemal, halkı örgütlüyor, yeni bir savaşın hazırlıklarını yapıyordu.
Bu amaçla, Samsun'dan başlattığı gezisini Erzurum'da, Sivas'ta tamamlamış, Ankara'ya gelmişti.
Kurtuluş Savaşı Ankara'dan yönetilecekti. Ancak, bu zor ve sorumlu işi, ulusun iradesini temsil edecek bir meclisin yürütmesi gerekiyordu.
Nihayet, ülkenin dört bir yerinden gelen halkın iradesini temsil eden 115 delege Ankara'da toplandılar. 23 Nisan 1920 tarihinde ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi böylece açılmış oldu. Meclis Başkanlığına Mustafa Kemal Paşa seçildi.
Kurtuluş Savaşı kazanılıp, Cumhuriyetimiz kurulunca, çıkarılan bir yasayla, 23 Nisan günü ulusal bayram olarak kabul edildi. Adına "Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı" dediğimiz bu günü Mustafa Kemal Atatürk, Türk çocuklarına armağan etmiştir.
Türk halkına egemenliğin verildiği ilk gün olan 23 Nisanı, her yıl bütün yurtta kutluyoruz.23 Nisan Bayramı, TRT'nin önerisiyle, 1979'dan beri de, yalnız Türk çocuklarının bayramı değil, başka ülke çocuklarının katılmasıyla, uluslararası bir şenlik halinde kutlanıyor. Böylece, ülke çocuklarıyla dostluklar, arkadaşlıklar oluşuyor. Ne güzel bir şey...

ATATÜRK VE ÇOCUK

Herkes mutlaka bir yerlerden duymuştur ya da okumuştur: Yurdumuzu düşmanlardan Atatürk kurtarmıştır. Çağdaş Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini atıp, egemenliğimizi o kazandırmıştır. Baştanbaşa harap olmuş, ihmal edilmiş yurdumuzu imar eden yine o olmuştur. Her bakımdan çağın gerisinde kalan, başta eğitim kurumları olmak üzere, tüm kurum ve kuruluşları ortadan kaldırıp yerlerine çağdaş, modern ve en iyilerini Atatürk getirmiştir.
Yaptığı devrimlerle bizi uygar uluslar düzeyine çıkaran Atatürk Türk ulusuna kişiliğini, onurunu yeniden kazandırmıştır. Atatürk Cumhuriyeti kurduktan sonra yaptığı yurt gezilerinde büyükleri dinlediği kadar küçükleri de dinlemiş, çocukların dertlerini, sorunlarınıda saptamaya çalışmıştır. Her yerde küçükle küçük, büyükle büyük olmasını bilmiş, böylece her vatandaşının sevgisini kazanmıştır.
Çocuklara karşı daima büyük bir ilgi ve sevgi duymuş, geleceğimizin güvencesi olan çocuklarımızın en iyi şekilde yetiştirilebilmesi için büyük çaba göstermiştir.

Her gittiği yerde çocukları sevmiş, onlarla ilgilenmiş, dertlerini, sorunlarını dinlemiş, onlara bir arkadaş gibi davranmıştır. Her fırsatta da çocuklara ve gençlere olan güvenini belirtmiştir: "Ben olsam da, olmasam da daima beni takip edeceksiniz." sözleri, onun gençlere ve çocuklara olan güvenini gösterir.
Atatürk, çocuklara olan büyük sevgisinden dolayı 23 Nisan Egemenlik Bayramı'na "Çocuk Bayramı" adını verdi. Çünkü bugünün çocukları, yarının büyükleridir. Gelecekteki Büyük Türkiye'yi onlar meydana getireceklerdir. Bu nedenle çocuklar bütün mutluluklara, güzelliklere, sevgiye layıktır. Bunları bilen Türk çocuklarının Büyük Ata'sı, Türk çocuklarına bu Büyük Bayram'ı armağan etmiştir.

BİR KONUŞMA

Değerli Öğretmenler, Anne ve Babalar;
Çocuklarımızın sağlıkları, başarıları ve mutlulukları kadar mutlu ve huzurlu olduğumuzu biliyorsunuz. .
Çocuklarına değer vermeyen, sahip olmayan, onlar için gerekli hizmet ve yatırım yapmayan milletlerin geleceklerinin güvenli ve iyi olamayacağını da biliyoruz.
Çocuklarını ve gençlerini iyiliğe, güzelliğe, üreticiliğe, yaratıcılığa ve doğruluğa yönelten ailelerin ve milletlerin geleceklerinin de daha iyi, daha sağlıklı, zengin, güçlü ve güvenli olacağına inanıyoruz.
İnsan varlığının en temiz, en dürüst, en içten, en saf dönemini temsil eden ve yaşayan çocuklarını, sevgiyle eğilmeyen ve beslemeyen, aklın rehberliğinde, bilimin ve tekniğin ışığında yönlendiremeyen milletlerin geleceğinin cehalet, esaret ve sefalet olacağına inanıyoruz.
Çünkü her türlü cehalet, esarettir. Çağımızda, hem cahil hem de hür olarak yaşamak mümkün değildir!..
Aziz vatandaşlarım,
Sevgili çocuklar ve gençler;
Bizler, aileleriniz, milletimizin mutluluğu ve refahı için çalışan, millî iradeyi temsil eden siyasî iktidarlar, daima, bu amaçla hizmet etme yarışındayız.
Atatürk de, bu maksatla milletimizin bir daha parçalanma ve yokedilme sınırına gelmemesi, geleceğimizin aydınlık ve güvenli olması için; çocukların ve gençlerin daha iyi, bilinçli, uyanık, cesur, millî ahlaklı, karakterli, yapıcı, iradeli ve kudretli olarak yetiştirilmesini istemiştir.
"Millî egemenlik uğrunda canımı vermek, benim için vicdan ve namus borcu olsun" demiştir.

"Bir milletin ruhu zaptolunmadıkça, bir milletin azim ve iradesi kırılmadıkça o millete hakim olunamayacağını ifade eden Atatürk Çocuklarımıza ve gençlerimize vereceğimiz öğrenimin sınırı ne olursa olsun, her şeyden önce onlara millî varlığımız, hakkımız ve birliğimiz ile çelişen bütün yabancı unsurlarla mücadele gereğinin öğretilmesinin" şart olduğuna dikkat çekmiştir."Fertleri, bu mücadele gerekleri ve araçlarıyla donatmayan milletler için yaşama hakkı yoktur" diyen Atatürk "Öğretmen ordusu olmadan, asker ordusunun verimli sonuçlarının kaybolacağını, milletlerin yalnız ve ancak öğretmenler tarafından kurtarılacağını" söylemiştir.

Çünkü Atatürk, dünya tarihine yön vermiş, çağ kapatıp çağ açmış, üç kıtada egemen olmuş asil milletimizin millî varlığına, bağımsızlığına ve egemenliğine son vermek ve parçalamak hayali ve ihtirası ile yurdumuzu istila eden, bir kısım dost sanılan düşmanlarının, aziz vatan topraklarımızda milletimize yaptıkları insanlık dışı vahşeti ve rezaleti görmüş, bunu milletle birlikte yaşamıştır.
Milli direnme azmimiz ve manevi gücümüzle, bu vatan evlatları, çok büyük sıkıntılara, yokluklara rağmen, düşmanları denize dökmüş; hayallerini ve ihtiraslarını bir daha uyanmayacak, rüyalarına da giremeyecek şekilde ezip geçmiş, silip süpürmüştür!
Çünkü, millî egemenlik, millî benliğin, ahlakın, karakterin ve bunların sonucu olan millî birliğin, egemenliğin zaferidir. Milletin ruhudur.
Millî anlaşmanın, kaynaşmanın, dayanışmanın, huzurun ve güvenin kaynağıdır.
Millî egemenlik, millete ait olan maddî ve manevî her şeyin" temelidir.
Millî egemenliğe sahip olmak, millet olmaktır. Milletin, kendisiyle ilgili kararları kendisinin alması; kendi kaderi ve geleceği hakkında kendisinin karar vermesi demektir.
Milli egemenlik, çağdaş, bağımsız, hür ve laik bir milli toplum olmaktır. Bunun için, hürriyetin ve adaletin olduğu kadar, demokrasinin de temeli milli egemenliktir.
laiklik,dinsizlik,ne de din düşmanlığı değildir.Saptıranlara karıştıranlara aldanmayınız, kanmayınız.
Laiklik, kimsenin dini inanç ve vicdan hürriyetine müdahale etmemek; aksine, saygılı olmak; dini siyaset ve devlet işlerine karıştırmamak;
dini ve din duygularını, kutsal olan her şeyi çıkarlarımıza göre kullanmamak, yönlendirmemek demektir.
Millî egemenlik, teslimiyetçi olmamak, kendi vatanımızda egemen olmak, hür yaşamak, kendimize saygımızı ve güvenimizi kaybetmemektir.
Değerli gençler ve çocuklar,Bundan sonra görev ve sorumluluk sizlerindir. Yaşınız ilerledikçe bu görev ve sorumluluklarınız da artacaktır.Çünkü, bu milletin bir ferdi olmanın; bu vatanın bir vatandaşı olarak yaşamanın hakları olduğu kadar; görevleri, sorumlulukları ve yükümlülükleri de vardır.
Hak sahibi olabilmek için, önce görev ve sorumluluklarımızın gereğini yapmak zorundayız. Kendimize, ailemize, milletimize, vatanımıza, kültürümüze, demokratik ve hür yaşayışımıza, bizi biz yapan millî ve manevî değerlerimize, inançlarımıza ve ideallerimize karşı görevlerimiz ve sorumluluklarımız vardır.
Daha iyi, daha sağlıklı, daha ileri ve medenî, daha güçlü ve zengin bir millet ve devlet olarak millî varlığımızı yüceltmenin azmini, heyecanını ve bilincini yüreğimizde duymalı ve yaşatmalıyız. Geleceğimiz, mutluluğumuz ve refahımız buna bağlıdır.
Dünya milletleri arasında daha önde olmamız, dünya çocukları ve gençleri arasında en önde yarışmamız ve yaşamamız buna bağlıdır.
Ancak, bunun tek yolu, yegane çaresi, sürekli çalışmak, çalışkan olmaktır. Çünkü, her başarı, çalışmanın sonucudur. Başarmak için çalışmak, her gün kendimizi yenilemek ve bilgilendirmek zorundayız.
Hiçbir insan ve toplum, sadece başkasını taklit ederek, başkalarının yaptıklarını alarak ve kullanarak yükselemez.Gerçekten çağdaş olmak, ileri ve güçlü olabilmek, bilgi çağında yaşamak, bilgi ve makina üstü toplumun yaratıcı ve üretici bir üyesi olmayı gerektirir.
Bunun için araştırıcı, yapıcı, yaratıcı ve üretici olmaya mecburuz.Sadece alıcı, seyirci ve transferci değil; kendi ihtiyaçlarımıza, şartlarımıza, özelliklerimize ait teknolojileri, kendimize göre üretmeye de mecburuz. Ürettiklerimizi ise daha iyi ve kaliteli olarak geliştirmek, çeşitlendirmek ve artırmakla yükümlüyüz.

Atatürk'ün Onuncu Yıl Nutku'ndaki görüş ve istekleri doğrultusunda Türkiye'yi yüceltme çabası ve mutluluğu içindeyiz. Çünkü her on yılda, Türk milletini daha çok ve daha büyük işler yaparak geliştirmek ve güçlendirmek için, millî birlik ve beraberlik içinde, her engeli aşmaya ve her güçlüğü yenmeye azimli ve kararlıyız. Daha az zamanda, daha büyük işler başarmaktayız. Yurdumuzu dünyanın en bayındır ve en medenî ülkelerinin seviyesine çıkarma yolunda durmadan ve yorgunluk bilmeden çalışmaktayız. Daha çok, disiplinli ve sistemli çalışmalıyız. Büyük Önder'in, asla şüphe etmediği gibi, "Yüksek mediniyet ufkunda yeni bir güneş gibi doğmaktayız. "Sonsuza giden her on yılda,huzur ve refah içinde, Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda, onur ve gurur verici gelişme ve ilerlemeler içinde güçlenmekte ve yenilenmekteyiz.
Sevgili çocuklar ve gençler,
Görmekte ve yaşamaktasınız ki, her şey sizin içindir. Ülkemizin ve milletimizin geleceği içindir.Bu sebeple, yarınlarımız için çok iyi ve bilinçli hazırlanınız.
Görevinizi, sorumluluğunuzu ve onurumuzu her şeyin üstünde tutunuz.
Sizler, görevinizi, sorumluluğunuzu ve onurunuzu her şeyin üstünde tuttuğunuz oranda, bu millet daha hızlı gelişecektir.
Ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti daha hızlı ve daha çok güçlenecektir.
Milletimiz, dünya milletleri arasında, millî tarihimizde olduğu dönemlerdeki gibi layık olduğu yere daha kısa zamanda kavuşacaktır.
Bu duygu, dilek ve düşüncelerle Millî Egemenlik ve Çocuk Bayramınızı yürekten kutluyorum.
Aziz milletimize, değerli öğretmenlere, sevgili çocuklarımıza ve gençlerimize en içten ve gönülden duygularımla en iyi dileklerimi, sevgilerimi ve saygılarımı sunuyorum.
Bayramınız kutlu olsun!

1900-2000 YILLARI ARASINDAKİ ÖNEMLİ İCATLAR

2010-02-27T14:54:00.000+02:00

1900-2000 YILLARI ARASINDAKİ ÖNEMLİ İCATLAR
1900: Kont Von Zepplin 'ZEPPLİN'i icat etti
1901: King Camp Gillette 'Jilet'i icat etti.Patentini aldı.1903 te 168 adet bir sene sonra ise 12.500.000 adet sattı.
1902: Elektrik Süpürgesi icat edildi.
1904: İlk kol saati icat edildi.
1905: E=m.c²
1906: Amerikalı Coolidge Tungsten 'AMPUL'u buldu.
1908: Henry Fort 15 beygirlik 4 silindirli ilk motorlu arabayı geliştirdi.
1913: Alman Hans Geiger 'RADYASYON ÖLÇÜM' aletini icat etti.
1914: Elektrikli Bulaşık Makinesi kullanılmaya başlandı.
1915: Astronom P.Lowell 'PLÜTON' gezegenini keşfetti.1930 da teleskopla görüldü.
1917: Renkli sinema filmi yapıldı. Radyo icat edildi.
1920: Torbo motor geliştirildi.
1921: İnsülin bulundu.
1923: İngilizler ilk uçak gemisini yaptılar.
1924: Fransız Ramon 'DİFTERİ' aşısını buldu.
1925: Amerikalı Armstrong FM yayını yapmayı başardı.
1926: Heisenberg, Atom çekirdeğinin yapısını ortaya çıkardı
1927: Londra ile New York arasında telefon hattı kuruldu.
1929: Siemens telefonun görünümünü değiştirdi.
1930: ABD'de dondurulmuş gıda piyasaya çıktı.
1931: Yapay zekanın ilk adımları atıldı.
1932: Elektronik mikroskop geliştirildi.
1934: Otomatik çamaşır malinası ABD'de yapıldı.
1935: Gallup, kamuoyu araştırma enstitüsü kurdu.
1936: ABD'li Kendall, kortizonu buldu.
1938: İlk naylon ürün ABD'de tanıtıldı:Diş fırçası.
1939: ABD'li PH.Levine, kandaki RH faktörünü saptadı.
1940: Alman'lar Havadan denize fırlatılan füze yaptı. Plütonyum bulundu.
1941: Uçaktan fırlatılan koltuk yapıldı.
1942: Napalm icat edildi.
1943: Sovyet'ler molotof kokteyli yaptı.
1944: Sovyetler MR'yi keşfetti.ABD'li McLeaod ve McCarthy DNA'yı keşfetti.antibiyotik keşfetildi.
1947: Mikrodalga fırın yapıldı.Plastik lens yapıldı.İngiliz Holmes,kurşun izotoplarıyla dünyanın yaşını hesapladı.
1949: 45'lik plak ABD'de piyasaya çıktı.
1950: İlk kredi kartı çıkarıldı.İlk böbre nakli ABD'de yapıldı.
1951: Transistör yapıldı.ABD'de renkli tv yayını yapıldı.
1952: ABD'de halka ilkkez sinemada film gösterildi.Fransız'lar ilk kez uçakla ses duvarını aştı.
1954: İlk transistörlü radyo alıcısı yapıldı.Doğum kontrol hapı geliştirildi.
1955: Amerikalı Leskell, EKG'yi icat etti.
1956: Kromozon sayısı saptandı.
1957:Fransa'da ilk ilik nakli yapıldı. İlk Boeing uçağı deneme için havalandı.
1958: İlk renkli Video-Kamera geliştirildi.
1960: Laser yapıldı.
1963: Hollanda'lılar ilk müzük kasetini yaptılar.
1964: Esnek lens icat edildi.
1966: İngilizler ilk Hovercraft'ı denediler.
1967: İlk kalp nakli ameliyatı yapıldı.
1968: Boeing uçağı 1000 km/s hızla uçuşunu yaptı.
1969: Ses duvarını aşan Concorde ilk uçuşunu yaptı.
1970: Video-kaset ABD'de piyasaya çıktı.Japonlar küçük hesap makinesini yaptılar.
1971: Hepatit-B aşısı bulundu.
1972: Fiber Kablo ABD'lilerce yapıldı.
1973: Scanner yapıldı. ABD genetik çağını başlattı. ABD'liler ışık hızını tespit ettiler.
1974: Bellek kartı icat edildi.
1975: İnsanın ilk genetik haritası çıkarıldı. İngiliz'ler inekten ineğe cenin nakli yaptı.
1978: Sony firması Walkman'ı üretti. İlk tüp bebek İngiltere'de doğdu.
1979: Karbon-14 yöntemi geliştirildi. Philips ve Sony, CD geliştirdi.
1980: ABD'de ilk genetik tedavi denemesi gönüllüler üzerinde yapıldı.
1983: AIDS ortaya çıktı.
1984: RU486 adlı hamileliği önleyici hap geliştirildi. Bilgisayarlarda 'MOUSE' kullanımı yaygınlaştı.
1986: Döllenmiş yumurtaya çekirdek nakliyle koyun kopyalandı.
1988: Viagra yasallaştı.
1989: Japonlar, damarda dolaşabilen küçür robot yaptı.
1992: İnsandaki 21. kromozomun haritası eksiksiz çıkarıldı.
1994: İnternet salgını dünyaya yayıldı.
1995: Saniyede 100 milyar işlem yapan bilgisayar geliştirildi.
1997: Koyun Dolly dünyaya geldi.

sigortali işçilerde Geçici iş göremezlik ödeneği

2010-02-27T13:55:00.001+02:00

Geçici iş göremezlik ödeneği

MADDE 18- Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla;

a. İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için,

b. (Değişik: 17/4/2008-5754/11 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılardan hastalık sigortasına tabi olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için,

c. (Değişik: 17/4/2008-5754/11 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilâve edilerek çalışmadığı her gün için,

d. (Değişik: 17/4/2008-5754/11 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinde belirtilen muhtarlar ile aynı bendin (1), (2) ve (4) numaralı alt bentleri kapsamındaki sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için,

geçici iş göremezlik ödeneği verilir.

(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/11 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlara iş kazası veya meslek hastalığı ya da analık halinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir. Ancak bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre doğum öncesi ve doğum sonrası çalışmadığı sürelerde geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenebilmesi için yatarak tedavi şartı aranmaz.

(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/11 md.) İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde 17 nci maddeye göre hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise üçte ikisidir.

Sigorta prim ve ödeneklerinin hesabına esas tutulacak günlük kazançların alt sınırında meydana gelecek değişikliklerde, yeniden tespit edilen alt sınırın altında bir günlük kazanç üzerinden ödenek almakta bulunanların veya almaya hak kazanmış veya kazanacak olanların bu ödenekleri, günlük kazançlarının alt sınırındaki değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak değiştirilmiş günlük kazançların alt sınırına göre ödenir.

Bir sigortalıda iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden birkaçı birleşirse, geçici iş göremezlik ödeneklerinden en yükseği verilir.

Geçici iş göremezlik ödenekleri, toplu iş sözleşmesi yapılan işyerleri ile kamu idarelerinin işverenleri tarafından Kurumca belirlenen usûl ve esaslara göre Kurum adına sigortalılara ödenerek, daha sonra Kurum ile mahsuplaşmak suretiyle tahsil edilebilir.

Geçici iş göremezlik ödeneklerinin ödeme zamanı ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

sigortalı işçilere ,Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç

2010-02-27T13:53:00.001+02:00

Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç

MADDE 17- İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç; iş kazasının veya doğumun olduğu tarihten, meslek hastalığı veya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki oniki aydaki son üç ay içinde 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. (Mülga son cümle: 17/4/2008-5754/67 md.)

On iki aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle; çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi gereği sigortalı sayılanların ödenek veya gelire esas günlük kazançlarının hesabında:

a. Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise ödenek ve gelire esas alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.

b. İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına esas alınan üç aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.

Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak yukarıdaki fıkralara göre hesaplanır.

İş kazası ile meslek hastalığı sigortasından bağlanacak gelirlere esas tutulacak aylık kazanç, yukarıdaki hükümlere göre hesaplanacak günlük kazancın otuz katıdır.

sigortalı işçiye İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar

2010-02-27T13:51:00.001+02:00

İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan

haklar

MADDE 16- (Değişik: 17/4/2008-5754/10 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır:

a. Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.

b. Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.

c. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması.

d. Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.

e. İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi.

Hastalık ve analık sigortasından sigortalıya hastalık veya analık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.

Analık sigortasından sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, bu Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılardan; kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadına ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine, her çocuk için yaşaması şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulunca belirlenip Bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği verilir.

Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi için, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının;

a. (a) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması,

b. (b) bendi kapsamında olanlar için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi yatırılmış ve genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması,

şarttır.

Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalılardan 9 uncu maddeye göre sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak üzere üçyüz gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya eşi analık sigortası haklarından yararlanacak sigortalı erkek, doğum tarihinden önceki onbeş ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlandırılır.

sigortali iken Hastalık ve analık hali

2010-02-27T13:48:00.000+02:00

Hastalık ve analık hali

MADDE 15- (Değişik: 17/4/2008-5754/9 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine neden olan rahatsızlıklar, hastalık halidir.

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk sekiz haftalık, çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık süreye kadar olan gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve özürlülük halleri analık hali kabul edilir.

Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması

2010-02-27T13:47:00.000+02:00

Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması

MADDE 14- Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.

Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun;

a. Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi,

b. Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi,

sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.

Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle Kuruma müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.

Meslek hastalığının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

a. (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından,

b. (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından,

bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.

Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.

Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.

Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması

2010-02-27T13:46:00.001+02:00

Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması

Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun;

a. Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi,

b. Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi,

sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.

Meslek hastalığının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

a. (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından,

b. (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından,

İş kazasının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması

2010-02-27T13:45:00.001+02:00

İş kazasının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması

MADDE 13- İş kazası;

a. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

b. (Değişik: 17/4/2008-5754/8 md.) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,

c. Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

d. (Değişik: 17/4/2008-5754/8 md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

e. Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi

f. sırasında,meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.

İş kazasının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

a. (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde,

b. (b) bendi kapsamında bulunan sigortalı bakımından kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde,

c. (Mülga: 17/4/2008-5754/8 md.)

(Değişik paragraf: 17/4/2008-5754/8 md.) iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan yada taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma sonunda yazılı olarak bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı anlaşılırsa, Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan, 96 ncı madde hükmüne göre tahsil edilir.

İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

sigortalılık ne zaman sona erdirilir

2010-02-27T13:42:00.000+02:00

Sigortalılığın sona ermesiMADDE 9- Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık;a. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten,b. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların;1) Gelir vergisi mükellefi olanlar için, mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri tarihten,2) (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Gelir vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve sanatkâr sicili kaydının silindiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (k) bendi kapsamına girdiği tarihten,3) (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı alt bendi kapsamına girenlerden, şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin sona erdiği tarihten, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluğundan kaydının silindiği tarihten, limited şirket ortaklarından hisselerinin tamamını devreden sigortalıların, hisse devrinin yapılmasına ortaklar kurulunca karar verildiği tarihten, anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği tarihten, iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketler için ortağın talep etmesi halinde, mahkeme kararı ile iflasın, tasfiyenin açılmasına, ortaklar kurulu kararı ile tasfiyenin başlamasına veya şirketin münfesih duruma düşmesine karar verildiği, ortakların talepte bulunmaması halinde, mahkemece iflasın kapatılmasına karar verildiği, tasfiyesi sonuçlanan şirketlerin ortaklıklarının ise tasfiye kurulu kararının ticaret sicili memurluğunca tescil edildiği tarihten,4) (Mülga: 17/4/2008-5754/7 md.)5) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal faaliyetlerinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına girdiği tarihten,6) Köy ve mahalle muhtarlarının, muhtarlık görevlerinin sona erdiği tarihten,7) Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladığı veya ikamet esasına bağlı olarak, o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olduğu tarihten,8) (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) (3) numaralı alt bent kapsamında iflas veya tasfiye durumu ile münfesih duruma düşen şirketlerin ortaklarından 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları tarihten,9) Köy ve mahalle muhtarlarından; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasından dolayı gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı tarihten,10) (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve sanatkârlar sicili kaydına istinaden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu sigortalılıklarının devamı sırasında, hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı tarihten,c. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların;1) (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde görev aylıklarının kesildiği tarihi, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde belirtilen yaş hadleri ile sıhhi izin sürelerinin doldurulması halinde ise bu süre ve hadlerin doldurulduğu tarihleri takip eden aybaşından,2) (Değişik: 17/4/2008-5754/7 md.) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,d. 5 inci madde gereği bazı sigorta kollarına tâbi tutulanların, sigortalı sayılmalarını gerektiren halin sona erdiği tarihten,e. 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanlar ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bu yönde kullananlar için sigortalandıkları tarihten,itibaren sona erer.Ancak, hastalık ve analık hükümlerinin uygulanmasında sigortalılık;a. İlgili kanunlar gereği sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde, bu hallerin sona ermesini,b. Diğer hallerde ise birinci fıkrada belirtilen tarihleri,takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş sayılır.Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu kişilerin meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine engel teşkil etmez.Birinci fıkranın (e) bendine göre sigortalılığı sona erenler ile 8 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre bildirimi yapılan sigortalıların, sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimleri, üç ay içinde Kuruma yapılır.Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

sigortalılık ne zaman başlar

2010-02-27T13:40:00.003+02:00

Sigortalılığın başlangıcı

MADDE 7- Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;

a. (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, meslekî eğitime veya zorunlu staja başladıkları tarihten,

b. (Değişik: 17/4/2008-5754/5 md.) (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan, gelir vergisi mükellefi olanlar ile şahıs şirketlerinden kolektif, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının vergi mükellefiyetlerinin başladıkları tarihten; sermaye şirketlerinden limited şirket ortakları ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortaklarının, şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil edildikleri tarihten; anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının yönetim kuruluna seçildikleri tarihten; gelir vergisinden muaf olanların ise esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı oldukları tarihten; tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için tarımsal faaliyetlerinin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, bir yıl içinde bildirilmesi halinde kaydedildiği tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten; köy ve mahalle muhtarları için seçildikleri tarihten; 4 üncü maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenler için ise lisans belgesine istinaden fiilen çalışmaya başladıkları tarihten,

c. (Değişik: 17/4/2008-5754/5 md.) (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, göreve başladıkları veya bu Kanunun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d) ve (e) bentleri kapsamındaki okullarda öğrenime başladıkları tarihten,

itibaren başlar.

Birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasında, gelir vergisinden muaf olanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların kayıt ve tescil işlemleri ile ilgili olarak kanunla kurulmuş ilgili meslek kuruluşlarının görüşleri alınır.

5510 sayılı kanuna göre sigortalı sayılmayanlar

2010-02-27T13:37:00.001+02:00

Sigortalı sayılmayanlar

MADDE 6- Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında;

a. İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi,

b. Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü derece dahil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına dışardan başka kimse katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar,

c. (Değişik: 17/4/2008-5754/4 md.) Ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç),

d. Askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri,

e. Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye'ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tâbi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye'de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tâbi olanlar,

f. Resmî meslek ve sanat okulları ile yetkili resmî makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler,

g. Sağlık hizmet sunucuları tarafından işe alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta veya malûller,

h. (Değişik: 17/4/2008-5754/4 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereği sigortalı sayılması gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış olanlar,

i. Kamu idareleri hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler,

j. (Mülga: 17/4/2008-5754/4 md.)

k. (Değişik: 17/4/2008-5754/4 md.) Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler,

l. Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar, 4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz.

(h) bendinin uygulanmasıyla ilgili olarak, bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle, öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş olması şartı aranmaz.

Birinci fıkranın (ı) bendinin uygulanmasında, Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görüşü alınır.

Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar

2010-02-27T13:35:00.000+02:00

Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılarMADDE 5- Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından aşağıda sayılan kişiler hakkında uygulanacak sigorta kolları şunlardır:a. Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır ve bunlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.b. (Değişik: 17/4/2008-5754/3 md.) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı ve bu bentte sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.c. (Değişik: 17/4/2008-5754/3 md.) Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûllerden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış malûller ile aynı Kanun kapsamına giren olaylar sebebiyle vazife malûllüğü aylığı alan er ve erbaşların, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olmaları halinde de aylıkları kesilmez. Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.d. (Mülga: 17/4/2008-5754/3 md.)e. Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.f. (Mülga: 17/4/2008-5754/3 md.)g. (Ek: 17/4/2008-5754/3 md.) Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50 nci maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.

5510 sayılı kanuna göre kimler sigortalı sayılır?

2010-02-27T13:29:00.003+02:00

Sigortalı sayılanlar

MADDE 4- (Değişik: 17/4/2008-5754/2 md.) Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;

a. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar,

b. Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,

3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,

c. Kamu idarelerinde;

1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,

2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar,

sigortalı sayılırlar.

Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;

a. İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler,

b. Bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar,

c. Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar,

d. 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar,

e. 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda belirtilen umumî kadınlar,

f. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamında çalıştırılanlar,

hakkında da uygulanır.

Birinci fıkranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler hakkında da uygulanır.

Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;

a. Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar,

b. Başbakan, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,

c. Birinci fıkranın (c) bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar,

d. Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar,

e. Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler,

hakkında da uygulanır.

Dördüncü fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen okulları tamamlamadan ayrılanlar ile bu okulları tamamlamalarına rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.

Bu Kanunun kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin hükümleri bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara bu kapsamda oldukları sürece uygulanmaz.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

NEVROTİK KİŞİLİKLER

2009-12-31T01:04:00.002+02:00

NEVROTİK KİŞİLİKLER…

İnsanlar, istekleriyle koşullar arasındaki çelişkilerden duydukları kaygıyı bir biçimde örtmeye çalışırlar. Çünkü, kaygı ile yaşamak acı veren bir durumdur. Bu örtme biçimleri olarak da, ussallaştırma, inkâr etme, uyuşturma ve kaçınmayı kullanırlar. Ancak bu yolları kullanıp da kaygılarını kendilerinden uzaklaştırırken de farkında olmadan “nevrotik bir kişilik” kazanırlar. “Nevrotik kişilik” hangi durum ve koşulda olursa olsun belirlediği davranışları göstermekten kendini alamayan kişiliktir. Nevrotik kişilerin davranış biçimleri belirlidir, başka bir davranış gerektirse de bunu yapamazlar.

Karen Horney, bu “nevrotik kişilikler”in en çok üç biçimde görüldüğünü belirtiyor.

Birincisi, ‘çevre onayına bağımlı kişilik’tir. Bu kişiliği kazanmış birisi için en önemli konu, “başkaları tarafından sevilmek’tir. Bu davranışla kendi kaygılarını yatıştırmayı, kendisine kimseden zarar gelmemesini amaçlar. Ancak, kendi düşüncesine göre, “o herkesin iyiliğini isteyen, herkesin yardımına koşan birisi”dir. Gerçekten de böyle davranır. Herkesin derdini çözmek için uğraşır, başkaları istesin ya da istemesin, aldırmadan yardım için koşar, kendi işlerini bir yana bırakır, başkalarının derdini kendine dert edinir. Özellikle “birisinin” kendisini sevmesi, beğenmesi için çaba gösterir. Ona bağımlı olmanın bütün özelliklerini gösterir, onun istediklerini yapar, istemediklerinden kaçınır. Bu davranışlarıyla hedeflediği “beğenilmek ve sevilmek”tir. En büyük derdi, birisi tarafından beğenilmemek, sevilmemektir. Böyle bir durumda kendini suçlar, yanlış yaptığı için sevilmediğini, beğenilmediğini söyler. Kimseye karşı suç yöneltemez, sürekli olarak kendini eleştirir.

Bu kişiliğin bizim kültürümüzde nasıl onaylandığını, nasıl örnek gösterildiğini anımsarsak, sosyal kültürümüzün “bağımlı kişilik” ödüllendirmesini daha iyi anlıyabiliriz. Bu “Perihan abla” tipi, kültürümüzün tipik “iyi insan”ıdır. Oysa bu kişiliğin altında yatan nedenleri daha iyi tanımamız gerekmektedir. Bu davranışların tümü de, kişinin kendi kaygısını bastırmak, kaygısından kurtulmak için gösterdiği davranışlardır.

Burada önemli olarak, “normal kişilikli insan”ın da beğenilmek ve sevilmek isteyeceğinin bilinmesidir. Ancak, “normal kişilikli insan”, beğenilmek ve sevilmek için ne pahasına olursa olsun çaba göstermez, aradaki önemli farklılık budur.

“Nevrotik kişilik” için ikinci model, “üstün olmaya dayalı saldırgan kişilik”tir. Bu kişilik sahibi için, dünya birbirinden üstün olmaya çalışan düşmanların yaşadığı bir cangeldir. Çevresindeki herkes potansiyel bir düşmandır (rakip). Çevresindekiler onun zayıf yanlarını kollamaktadır, hiç kimseye güvenmemek gerekir, başarılı insanın dostu olmaz. “Homo homini lupuş- İnsan insanın kurdudur”. Bu durum da başkaları onu yeneceğine o başkalarını yenmelidir. Başarılı olmak, başkalarını yenerek daha üstün olmaktır. Bunun için de kimseye güvenmemeli, çevresini kontrol altında tutmalıdır. Bu kişiliğin bütün davranışlarının hedefi, çevresini kontrol altında tutabilmektir. Kontrol altına alamadığı kişileri yabancı görür, saldırılması gereken hedefler olarak algılar. Eğer entellektüel düzeyi yüksekse bu tavrını “uzak duruşlu yapay bir nezaket çerçevesi”ne oturtur, bu durumda da asıl hedefini gizleyebilir.

Karen Horney, çok doğru olarak, günümüz dünyasının bu kişiliği olumladığını, bu acımasız rekabet sisteminde başarının anahtarı olarak gösterdiğini belirtiyor.

Gerçekten de, günümüzün “başarılı iş insanları” tanımı, yukardaki çerçeveye uymuyor mu? Oysa, bu davranışların asıl hedefi, gene, kaygılarını bastırmaktır.

Üçüncü nevrotik kişilik tipi de “kaçınan kişilik” olmaktadır. Bu kişilik sahibi insan da “göze çarpmaktan, üstün olmaktan, dikkati çekmekten kaçınmaktadır.” Kaygılarını bastırmanın yolu olarak “herkesten ve herşeyden uzak durma”yı seçmiştir. Çevresine görünmeyen bir çember çizer ve kimseyi oradan içeriye sokmaz. Hiçbir yarışmanın yarışçısı değildir, hiçbir rekabetin içine girmez, başarılı olmaktan kaçınır. İnsanlardan uzaktır, kendini yalıtmıştır ve ona yönelecek tehlikelerden böyle korunmaktadır. “Kaçınan kişilik”, bu özellikleriyle de kimse için tehlike olmaz.

“Normal kişilikli insan” da sırasında saldırganlaşır, sırasında kaçınır, sırasında sevilmek ve beğenilmek için yakınlaşır. Ancak, normal kişilik, bütün bunları yerinde, zamanında, sırasında yaparken, “nevrotik kişilik”, durumlar, koşullar, kişiler nasıl olursa olsun yalnız kendini koruduğuna inandığı davranışı göstermektedir. Aradaki bu çok önemli fark gözden kaçırılmamalıdır.

Karen Horney hem kendimizi hem de çevremizi aydınlatırken çok önemli bir işlevi yerine getirmektedir. Hepimiz kendimize ve çevremize yeniden bakalım.

Plinius’un dediği gibi, “herkes kendisi için bir derstir.”

DİNLEMEK KONUŞMAKTAN DAHA ÖNEMLİDİR

2009-12-31T01:00:00.002+02:00

DİNLEMEK KONUŞMAKTAN DAHA ÖNEMLİDİR

Kişi kendine ve karşıdaki ile kurduğu ilişkiye önem veriyorsa dinleme davranışı önem kazanmaya başlıyor. İnsan ilişkilerinde çoğu kez teşhis koymadan reçete yazan doktorun durumuna düşeriz; karşımızdakinin esas sorununun, vermek istediği mesajının ne olduğunu anlamadan, hemen konuşmaya başlar, kendi paradigmalarımız içinde yarattığımız dünyadan, onun sorunlarını anladığımızı sanırız. Okuma, yazma, konuşma ve dinleme arasında üzerinde en az durulan ve eğitim konusu olan dinleme yeteneğidir. Dinlemenin temelinde karakter yatar. Bireyin karşısındakine güven duyabilmesi için kendini dinleyenin karakter sahibi bir kimse olduğuna inanması gerekir. Kişiyi tek ve emsalsiz gördükçe, onu anlamak için gerekli dikkat ve ilgi göstermek kolaylaşır.

Kültür ve psikiyatri

2009-12-31T00:56:00.000+02:00

Kültür ve psikiyatri:

Psikiyatrik bozukluklar esasen düşünce, duygu ve davranış anormallikleriyle tanınırlar. Kros-kültürel psikiyatri Batılı anormal kavramlarının başka kültürlere uygulanıp uygulanama-yacağını sorar. Ruhsal hastalıkların yalnızca tanımları değil, yaygınlıkları ve sonlanışları da kültürden kültüre değişmektedir. Sözgelimi, kişinin bedensel imajından bozulma, yemek yemeyi reddetme ve aşırı kilo kaybetme vb. bulgularla bilinen anorexia neurosa büyük oranda batılı toplumlarda görülen, gelişmekte olan ülkelerde hiç görülmeyen bir hastalıktır.

BAHÇE DÜZENLENMESİ HAKKINDA

2009-12-31T00:53:00.000+02:00

1-Bahçe kenarları çam,sedir,selvi veya mazı türü ağaçlarla ağaçlandırılabilir.

2-Göze direk hitap edecek yerlere farklı türde çiçek veya gül dikilebilir.

3-Çimlendirme çalışması yapılmalıdır çünkü temaşa bakımından yeşil rengin ayrı bir yeri vardır.

4-Bahçenin uygun bir yerine kamelya veya havuz yaptırılabilir. Su sesinin beynin dinlenmesi üzerindeki etkisi bilinen bir gerçektir.

5-Farklı tonlardaki çiçekler grup grup ekilebilir böylece renk armonileri oluşturulmuş olur.

6-Bahçenin girişine güzel rayihalar içeren hanımeli, mersin, mavi selvi, ıhlamur, defne

gibi bitkiler dikilebilir.

7-Büyük saksılar içine göze hoş gelen süs bitkileri dikilebilir.

8-Giriş bölümü sarmaşıklarla donatılabilir.

9-Bahçenin uygun yerlerine bank konulabilir.

10-Bahçede gezilebilinmesi için en az 1.5 metre genişliğinde yol yapılabilir. Bu yol renkli karo taşlarıyla döşenirse daha güzel olur.

11-Bitkilerin etrafına onları korumak için verniklenmiş desenli çıtalar çakılabilir.

12-Bahçe kenarlarına likstür dikilebilir. Bu bitkiye şekil verilebilir.

13-Bahçenin belli bir bölümü oyun alanı olarak ayrılabilir. Diğer bitkilerin korunabilmesi için oyun alanının etrafı tel örgüyle çevrilebilir. Bu mümkün değilse nazik yapılı bitkiler oyun alanına yakın yere dikilmemelidir.

14-Bahçeye meyve ağaçları da dikilebilir. Özellikle vişne, elma, kayısı ağaçları dikilebilir. Bunlardan reçel yapılıp eğitim sezonunda kullanılabilir.

15-Bahçe duvarları farklı renklere boyanabilir.

16-Ağaçların kenarlarına taşlar dizilip ve bunlar boyanabilir. Yeşille beyazın uyumu güzeldir!

RABBİM’DEN İSTEĞİM ŞUDUR SADECE

KİTAP DOLU BİR EVLE, ÇİÇEK DOLU BİR BAHÇE.

KONFÜÇYÜS

EMPATİ KURUN

2009-12-31T00:47:00.002+02:00

EMPATİ KURUN:

Empati, bir insanın, kendisini karşısındaki insanın yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamalısıdır.

Empatik anlayış, insanları birbirine yaklaştırma, iletişimi kolaylaştırma özelliğine sahiptir. İnsanlar, kendileriyle empati kurulduğunda, anlaşıldıklarını ve kendilerine önem verildiğini hissederler. Diğer insanlar tarafından anlaşılmak ve önem verilmek ise, bizi rahatlatır; kendimizi iyi hissederiz. Yapılan araştırmalarda, liderlik özelliğine sahip kişilerin empati kurma becerilerinin yüksek olduğu belirlenmiştir.

Sağlıklı bir Empati kurulabilmesi için gerekli öğeler:

1- Empati kuracak kişi, kendisini karşısındakinin yerine koymalı, olaylara onun bakış açısıyla bakmalıdır.

Her insan gerek kendisini gerekse çevresini, kendisine özgü bir biçimde algılar; bu algısal yaşantı özneldir (subjektiftir); kişiye özgüdür. Yani her insan dünyaya, kendine özgü bir bakış tarzıyla bakar. Eğer bir insanı anlamak istiyorsak, dünyaya onun bakış tarzıyla bakmalı, olayları onun gibi algılamaya ve yaşamaya çalışmalıyız. Bunu gerçekleştirmek için de empati kurmak istediğimiz kişinin rolüne girmeli, onun yerine geçerek adeta olaylara onun gözlüklerinin gerisinden bakmalıyız. Empati kurmaya çalıştığımız kişinin rolüne kısa bir süre için geçmeli “sanki o kişi imişcesine” düşünmeye ve hissetmeye çalışmalıyız.

2- Empati kurmuş sayılmamız için, karşımızdaki kişinin duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamamız gereklidir. Karşımızdakinin yalnızca duygularını ya da yalnızca düşüncelerini anlamamız yeterli değildir. Karşımızdakinin rolüne girerek onun ne düşündüğünü anlamamız, hissettiklerinin aynısını hissetmemiz gerekmektedir.

3- Empati kuran kişinin zihninde oluşan empatik anlayışın, karşıdaki kişiye iletilmesi davranışıdır. Karşımızdaki kişinin duygu ve düşüncelerini tam olarak anlasak bile, eğer anladığımızı ona ifade edemezsek empati kurma sürecini tamamlamış sayılmayız.

Karşımızdaki insanlara empatik tepki vermenin başlıca iki yolu vardır:

A) Yüzümüzü / bedenimizi kullanarak onu anladığımızı belli etmek

B) Sözlü olarak onu anladığımızı ifade etmek.

En etkili yolu bu ikisini birlikte kullanmaktır. Bir sıkıntımız olduğunda, bizimle konuşan kişi, dostça bir gülümsemeyle kolumuza dokunup sıkıntımızı sözelleştirirse, örneğin “son günlerde çok bunalmışsın” derse, rahatladığımızı hissederiz.

Oğlu ayağını çarptığı için ağlamaktadır. Baba oğluyla aynı hizaya kadar eğilir ve ayağını vurduğu yeri göstermesini isterken “ oğlum çok mu acıyor ? Öpeyim geçsin” der ve acıyan yerini öperse empatik tepki vermiş olur.

ÇOK ERKEN YAŞLARDA DİL EĞİTİMİ

2009-12-31T00:43:00.000+02:00

ÇOK ERKEN YAŞLARDA DİL EĞİTİMİ

Günümüzde bir veya birkaç yabanci dil bilmek hayatin çesitli alanlarinda neredeyse olmazsa olmaz kurali haline gelmis durumda. Dünyanin her tarafinda milyonlarca insan bir yabanci dil ögrenmek ugruna çok büyük oranda maddi güç, enerji ve vakit harcamakta. Yabanci dil ögrenmek ugruna gösterilen bu büyük çabaya ragmen, büyük oranda, alinan netice tatmin edici olmaktan uzak olup, harcanan çaba, enerji ve zamanin bosa gittigi müsahade edilmektedir. Bunun pek tabiki, en basta kullanilan ögretim metodunun hatali veya eksik olmasi gibi birçok sebebi vardir. Fakat biz bu yazimizda bu sebeplerden bahsetmek yerine çok fazla güç ve zaman harcamadan kolay bir sekilde çok erken yaslarda dil ögretme metodunu inceleyecegiz. Baska bir deyisle, erken çocukluk devresinden baslamak üzere, tam ifadesiyle, dogumdan itibaren yabanci dil ögretimi üzerinde duracagiz.

Eger bir çocuk gerçekten iki veya daha fazla dili ayni anda ögrenebiliyorsa bu durumu çok dillilik veya ‘’Polilinguizm’’ olarak adlandirmak mümkündür. Çocugun birkaç dili ayni anda kullanabildigi örneklere genellikle yabanci bir ülkede yasayan ailelerin çocuklarinda rastlanilmakta. Bu tür ailelerde çocuk evde ana dilinde konusmakta ev disinda ise bulundugu ülkenin resmi dilinde ya da dillerinde konusmakta. Bu tür durumlarda ebeveynler açisindan, çocuklarinin bulunulan ülkenin yabanci dilini ögrenmesi yolunda çok fazla çaba harcamalari gerekmemektedir. Çocuk çevreden, okulundan ve mecburiyetlerden dolayi konusulan dili ögrenmektedir. Fakat bir yabanci ülkede yasama imkanina sahip olan aile sayisi oldukça sinirlidir. Buna ragmen, hedef dilin konusuldugu ülkede yasama sarti olmaksizin çocuga birkaç yabanci dili ögretebilme sansi vardir.

Çocuklarin çok kolay bir sekilde dil ögrenebilme yetenekleri çogu kisinin dikkatini çekmistir. Niçin çocuklar kolay bir sekilde dil ögrenme yetenegine sahiptirler? Çocuklar için 0-5 yas arasi dönem yabanci dil ögrenme açisindan hayati öneme sahiptir. Dogumdan itibaren 5 yasina kadar çocugun beynindeki Nörofizyolojik mekanizma çok faaldir ve bu mekanizmanin yardimiyla dil otomatik olarak beyne kaydedilmektedir. Çocuk duyduklarini adeta bir kasete kaydedercesine beynine kaydetmektedir. Bu dönemden sonra bu mekanizma özelligini kaybetmekte ve kayit özelligi sona ermektedir. Daha süt emme dönemindeyken çesitli sebeplerle aileleri tarafindan kaybedilip vahsi hayvanlar tarafindan büyütülen çocuklar hakkinda kayitli olaylar bulunmakta. Insanlar tarafindan sonradan bulunup büyütülen bu çocuklarin 5 yasini geçmis olanlarina konusmayi ögretebilmek mümkün olamamistir. Bu çocuklarin bütün dil dagarciklari sonradan ögrendikleri az sayidaki kelimelerle sinirli kalmis ve üstelik bu kelimelerle cümle teskil etme özelligine de sahip olamamislardir. Bunun sebebi daha önce degindigimiz Nörofizyolojik mekanizmanin etkinligini kaybetmesinden baska birsey degildir.

Eger çocuk 5 yasina kadar bir dilde ya da ana dilinde konusmayi ögrenmisse bu yastan sonra baska bir dili de ögrenebilir demektir ancak bu, yukarida bahsettigimiz dogumdan itibaren baslayan mekanizma ile degil de yetenek, harcanan performans, kendini zorlama, agir ve sebatli bir sekilde çalisma ile olur. Bu durum çocuk üzerindeki yükün artmasina bagli istenmeyen neticeler verebilir. Her çocugun zeka ve hafiza kabiliyeti farkli farklidir. Eger bir çocuk dil ögrenmede zorluk çekiyor ve kendisini sinifindaki diger çocuklarla karsilastiriyorsa neticede basarisizlik, kendine güvenmeme gibi psikolojik problemler ortaya çikabilir. Eger meseleye tersinden ve iyimser bakis açisiyla bakarsak, erken yaslarda dil ögretimine baslanirsa bu durum, söz edilen çocuklar için psikolojik problemlerin olmamasi ve birkaç dilin kolayca ögrenilmesi demektir.

Bazen bir yabanci dilde neredeyse aksansiz olarak konusan insanlara rastlariz. Genel olarak bu insanlar müzige yatkin insanlardir. Bazilari da vardir ki yabanci dili hatasiz olarak konusurlar. Bu tür insanlar ise parlak zekali olarak adlandirilabilir. Neyazikki iki gruba giren insanlarin orani genel içerisinde çok düsüktür. Bu tür insanlar için yabanci dil ögrenmek çok kolaydir. Fakat hiçbir insan yoktur ki kendi ana dilinde aksanli ve hatali konussun. Sadece ana dilinin konusuldugu bölgeye göre agiz farkliliklari olabilir. Demekki bunun sebebi ne müzige yatkinlik ne de parlak zekaya sahip olmaktir. Öyleyse sunu rahatlikla ifade edebiliriz; eger çocuk ana dilini çok erken yaslarda mükemmel bir sekilde ögrenebiliyorsa bu dönem içerisinde baska birkaç dili de ayni zamanda ögrenebilir. Bu sadece uygulanan metoda baglidir. Bu tesbite yapilan en önemli itiraz, böyle bir yola girilirse çocugun beyninin fazla yüklenme problemiyle karsilasabilecegi yönündedir. Bu konuda ise uzmanlarin görüslerine müracaat etmek gerekir.

Ünlü Rus Akademisyen Nörofizyolog A. N. Sepovalnikov’a göre artik çagdas arastirmacilarin ellerinde insan beyninin kapasitesini ve çalismasini ölçüp inceleyebilecek aletler bulunmakta ve bunlarin verilerine göre aslinda çocuklarin birçogu fazla bilgi yüklenmesinden degil aksine bilgi yetersizliginden sikinti çekmekteler.(1) Bilindigi gibi çocuk beyni 3 yasina kadar bir yetiskin beyninin % 80’i kadar agirliga erismekte. Bu dönem içerisinde çocuk ebeveynlerinden aldigina göre beynin algi kapasitesini arttirabilir. Fakat ebeveyn-çocuk iliskisindeki klasik yaklasim hayatin bu en verimli periyodunun elden çikmasina sebep olmaktadir. Ayrica zaten çocuk beyni kendi kendini düzenleme yetenegine sahip olup yoruldugu zaman kendiliginden kapanip yeni bilgileri kabul etmez.

Dili ögrenmek tek basina yeterli degildir bilgi ile de desteklemek lazimdir. Yabanci dil ögrenimini spor ile veya müzik ile ugrasmaya benzetebiliriz. Bilindigi gibi eger insan bildiklerini düzenli olarak tekrarlamaz, antrenman yapmazsa bir süre sonra bildiklerini de unutmaga baslar. Yani bilinen seylerin kaybedilmesi sürecine girilmis olur. Yabanci dil ögrenilmesi konusunda böyle bir duruma düsülmesi durumunda edebiyatin özellikle siirin oldukça yardimi dokunacaktir. Yabanci dil ögrenilmesi sürecinde özellikle siir birinci derecede ehemmiyete sahiptir. Bir dilin ögrenilmesi esnasinda hafizada en fazla ve kolay saklanan seylerin ne oldugunu arastiran bilimadamlarina göre isimler, sayilar ve tabiki siir ve sarkilar ilk siralari almaktadir. Özellikle sarkilar neredeyse bir ömür boyu hafizada saklanabilmektedir.(2)

Yukaridaki arastirmaya destekleyici olarak Rus Akademisyen ve Arapça uzmani T. Sumovski örnek verilebilir. Sumovski üniversite egitiminden sonra tutuklanir ve Sibirya’ya sürgüne gönderilir. Stalin’in Sibirya’daki sürgün kamplarinda uzun yillar geçirir. Üniversitede Arapça ögrenen Sumovski için sürgün kamplarinda Arapça konusma imkani kalmamistir artik. Etrafindaki insanlar ise sadece Rusça konusmaktadirlar. Arapça ile Rusça arasindaki farkin ne kadar büyük oldugunu aklimiza getirecek olursak Sumovski’nin buradaki hayatinin Arapçasi için dogurdugu zorlugu daha iyi idrak edebiliriz. Fakat Sumovski kamplarda geçirdigi uzun yillara ragmen Arapçayi unutmamistir. Hatta Arapça seviyesini o kadar iyi muhafaza etmisti ki serbest birakildiktan sonra geri döndügü üniversitede Arapça üzerine iki tez savunmasi vermistir. Sumovski birçok Arapça siiri ezberlemisti. Bu siirleri esir kamplarindaki zor sartlar altinda düzenli olarak hergün tekrarlamak sayesinde Arapçayi unutmadi. Ayrica bu siirler kendisine moral kaynagi da oldular.

Yabanci dil ögretiminde sarkilarin ögretilmesi siirlerden daha faydali olmaktadir.Yabanci dil egitim metodlariyla ugrasan bilimadamlari dil ögretimi esnasinda kullanilan metinler üzerinde akilda kalici belirgin anahtar kelimeleri tespit ettiler. Bu anahtar kelimeler incelendiginde çocuk siirlerine, sarkilarina, ninnilerine kaynak teskil eden kelimeler oldugu görüldü. Mesela benim kizima dogdugu günden itibaren hergün Rusça, Ingilizce, Japonca, Türkçe ve Tatarca çocuk sarkilari dinlettim. Kizim iki yasina geldiginde sarkilarin çogunu ezberledigini farkettim. Henüz konusamadigi halde teyple birlikte sarkilari takrarliyordu. Tam olarak konusamadigi halde sarkilari dinlerken artik gerektigi yerde gereken kelimeyi ya da cümleyi dogru olarak telaffuz edebiliyordu.

Erken yaslarda dil ögrenimi diger önemli problemleri de ortadan kaldirmakta faydali olabilir. Mesela utangaçligin ortadan kaldirilmasi, diyalog gücündeki zayifligin giderilmesi gibi. Akademisyen L. Badalyan’a göre, baska isle mesgulken düsüncelerini sesli olarak dile getirmek ve ayni zamanda konusulanlara cevap hazirlamak günümüz sartlarinda ulasilmasi zor bir seydir.(3) Bunun gerçeklesmesi ise çocuklukta saglanir. Daha önce de degindigimiz gibi eger çocugun konusma yetenegi küçük yasta gelistirilmezse ileride gelistirilmesi mümkün olmaz. Çocugun konusma diline yatkinliginin gelistirilmesinde siir, sarki, masallarin ezberletilmesi çok faydali olmaktadir.

Yabanci dil ögrenimi sirasinda çocuklar sadece bilgi almakla kalmayip yasama daha estetik yaklasma ve daha estetik algilama kabiliyeti de kazaniyorlar. Aslinda çocuklarin öyle seyleri algilama yetenekleri vardir ki yetiskinleri hayrete düsürmektedir. Çocuklarin hangi tür müzigi tercih ettikleri yönünde Japonya’da yapilan bir arastirmanin sonuçlari Bethoven’in 5. Senfonisinin çocuklarin en hosuna giden müzik oldugunu ortaya çikardi.(4) Çocuklar yalnizca klasik müzigi degil ayni zamanda klasik edebiyati da sasirtici derecede algilama yetenenegine sahipler. Çocuk egitimi konusunda kitaplar yazmis olan Fransiz Egitimci Sesil Lupan’a göre çocuklar 3-5 yaslari arasinda oldukça merakli olduklarindan özellikle bu dönemde çocugu sevecegi güzel bir dil ile tanistirmak gerekir. 10 yil sonra girisilecek böyle bir tesebbüs, baskalarinin otoritesine karsi çikmaga basladigi zamana denk geleceginden tam istenen neticeyi veremeyecektir.(5)

Çocuklara bir yabanci dilin ögretimi ile simdiye kadar birçok uzman ugrasti. Son zamanlarda yapilan çalismalar çocuklara bir degil ayni zamanda birkaç yabanci dilin ögretimi yönüne kaymakta. Bu konuda birçok uzman simdiden çalismalara baslamis durumdalar. Bunlara örnek olarak, M. Pavloviç (Yugoslavya), V. Leopold ve U. Penfild (ABD), G. Hes (Almanya), E. Negnevitskaya (Rusya), S. Lupon (Fransa) vd. gösterilebilir.

Çocuga ayni zamanda birkaç dilin ögretilebilmesi için uzmanlar tarafindan asagida maddeler halinde siralanmis olan sistem sunulmaktadir.

1- Bir insan – bir dil. Bu kurala kesin olarak uyulmali. Çocukla iletisim kuran kisi herzaman ayni dili kullanmali. Mesela ailede herzaman anne çocuk ile ana dilinde konusurken baba bildigi yabanci dil ile konusmali. Tersi durum da uygulanabilir. Bu sadece ebeveynlerin yabanci dil bilip bilmemeleriyle alâkalidir. Ebeveynlerin kimin hangi dil ile konusacagi konusunda aralarinda önceden anlasmalari ve buna siki sikiya bagli kalmalari lazimdir. Mesela bizim ailede ben kizim ile devamli Ingilizce konusurken esim daima Rusça konusmakta.

2- Çocukla beraber çalismak. Çocuklar, hem büyüklerin kendilerini birseyle ugrasmaya zorlamalarina hem de zorlayan büyüklerinin bunu kendilerinin yapmamalarina hiç dayanamiyorlar. Bu yüzden dil ögretiminde mutlaka çocukla beraber aktif olmak lazimdir. En önemlisi, çocugu hiçbir zaman zorlamamak lazimdir. Mesela çocuga yabanci dilde bir sarki kaseti dinletiyorsunuz ve baktinizki ilgilenmiyor hemen kapatmali dinlemege zorlamamali. Bir süre sonra kendisi size dinlemek istedigini ifade edecektir.

3- Baskalarini da bu çabaya katmak. Mesela aile veya yakin çevrede baska bir dille konusan birisi varsa onun çocuk ile devamli o dilde konusmasini saglamak lazimdir.

4- Teknolojik imkânlari kullanmak. Ögretilen yabanci dildeki video, teyp kasetleri vb. görmege ve isitmege dayali araçlari sik sik kullanmak lazimdir.

5- Ezberletmek. Hergün mümkünse yabanci dilde ya da ana dilde bir sarki ya da siiri ezberletmege çalismak lazimdir.

Çocugun etrafinda isittigi dilleri karistirmamasi için yukaridaki prensiplerden ‘’Bir dil-bir insan’’ prensibine siki sikiya uymak lazimdir. Eger çocuk dilleri karistirirsa devamli onunla muhatap oldugunuz dilde konusmasi için anlamiyormus gibi yapilmalidir. Çocuk yavas yavas o dilde cümle kurmaga tesvik edilmelidir.

Bu konuda yapilan itirazlardan ilki her ailede yabanci dil bilen bir anne veya babanin olamayacagi yönündedir. Süphesizki çok hakli bir itiraz. Bu durumda artik her tarafta kolayca satin alinabilecek yabanci dildeki sarki, siir, hikâye ve masal kasetleri kullanilabilir. Belirli zamanlarda çocuga oyun oynuyor gibi dinletilebilir, ama kesinlikle zorlama yapilmamalidir. Diger bir itiraz ise niçin bu kadar erken yasta baslandigi üzerinedir. Daha önce de açikladigimiz gibi, henüz çocuk büyük oranda bizim etki ve kontrolümüz altindayken gösterilen çaba daha sonra etki ve kontrolümüz altindan çiktiginda ayni neticeyi vermeyecektir.

Kimilerine göre bu dönemde bir çocuk için birkaç yabanci dil çok agir olacaktir. Halbuki önceden de ifade ettigimiz gibi, çocuklarin algi kabiliyeti tahminimizden de yüksektir. Geçen yüzyillarda aristokrat ailelerdeki küçük yasta birkaç yabanci dili konusan çocuklar da bunu teyid eder mahiyettedir. Bir diger itiraz bu durumun çocugun özellikle sinir sisteminde ve beyninde kisacasi sagliginda olumsuz etkilerinin görülecegi yolundadir. Daha önceden de ifade ettigimiz gibi, çocuklar bilgi yogunlugundan degil aslinda bilgi yoklugundan zarar görmektedirler. En önemli itiraz ise çocuga böyle agir bir sorumluluk yüklemenin çocuklugunu yasamasina engel olacagi yönündedir. Çocukluk oyun, masal, sarki, hikâye, siir, eglence degil midir? Gezmek, farkli insanlarla tanismak degil midir? Bizim tavsiyelerimiz de zaten bunlardir. Bu çabamiz aslinda çocugun çocukluk çagini zenginlestirecek ve dolu dolu yasamasina vesile olacaktir. (6) Bu sekilde çocuk 5 yasina kadar birkaç yabanci dili ayni zamanda çok zorlanmadan ögrenebilir. Daha sonraki yillar, üzerine düsülürse mükemmellesmesine ve dilde derinlesmesine yol açacaktir. Yabanci dilin temellerinin önceden ve saglam atilmasi sonraki yillarda karsilasilacak zorluklari kolayca halletmesine vesile olacak ve sizin çocugunuz baskalarinin çocuklari gibi yabanci dil kâbuslari görmeyecektir.

KAYNAKÇA

(1) Martinov S., Haçu, stobi moy rebyonok bil vunderkindom, ‘’Doskolnoe Vospitonoe’’, No: 8, 1994, s. 79

(2) Kalinina L., Razvitiya slovesnoy pomyati, ‘’Doskolnoe Vospitonoe’’, No: 12, 1969, s. 55-59

(3) Badalen L., Ustinov L., O roli rannih vpeçatleniy, ‘’Doskolnoe Vospitonoe’’, No: 11, 1989, s. 11

(4) Masaru Iduka, Posle tryöh uje pozdno, Moskva, 1992, s. 18

(5) Lupan S., Pover v svoe ditya, Moskva, 1993, s. 119

(6) Alisa v vonderlende, interviüv c V. Bikçantaevom, Nijegorodskie Novosti, 27 Oktyabrya 1999 goda, s. 4

* Valeri Bikçentayev Rusya’da, Nijni Novgorod sehrinde yasiyor. Nijni Novgorod Devlet Dil Bilimi Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde doktora ögrencisidir. Erken yaslarda çocuklara birden fazla yabanci dil ögretimi üzerinde çalismaktadir. Ingilizce ve Japonca bilmektedir.

BAŞARININ SIRRI NEDİR.?

2009-12-31T00:37:00.002+02:00

BAŞARININ SIRRI NEDİR.?

Evet, başarının sırrı vardır. Hem de herkesin kolaylıkla görebileceği bir sır. Herkes kolaylıkla görebiliyorsa bu nasıl sır olabilir? Bunun sır olması, ‘ kişiye özel ’ olmasındandır.

Başarı hangi alanda olursa olsun, kim tarafından istenirse istensin birbirini izleyen bir dizi ‘ düşünsel –duygusal-sosyal yoğunlaşma’ halkalarından oluşan bir zincirdir. Hiç unutmamak gerekir ki, ‘bir zincir, en zayıf halkası kadar sağlamdır’. Onun içinde bu beş halkadan oluşan zinciri ayrı ayrı göreceğiz ve bizi başarıya nasıl ulaştıracağını anlayacağız.

Birinci adım: Güçlü bir istekle hedefimize yönelmek.

İkinci adım: Hedefe ulaşmak için gerekli donanımı kullanmak.

Üçüncü adım: Kazandığımız donanımı gereken zaman ve yerde en üst etkinlikte kullanmak.

Dördüncü adım: Ne yaptığımızı, ne yapmadığımızı ölçerek kavramak.

Beşinci adım: Zamanında ve yerinde gerekli düzeltme ve eklemeleri yapabilmek.

Planlı Çalışmanın Yararları

2009-12-31T00:34:00.000+02:00

Planlı Çalışmanın Yararları

a. Her işe daha rahat zaman ayırmanızı ve yapmak istediğiniz şeyleri daha huzurlu yapmanızı sağlar.

b. Hangi dersi çalışacağınıza karar vermemekten dolayı zaman kaybetmenizi, bir dersi bıkarıp diğerine geçmenizi önler.

c. Her derse yeterince zaman yayırmanın verdiği bir güven sağlar.

d. Günü gününe çalışma nedeniyle,sınav öncesi çalışma süresini kısaltır, sınav paniğini önler ve çalışma verimini yükseltir.

e. Öğrenilecek konunun kısa birzamana sıkıştırılması yerine, uzun zamana yayılarak daha kalıcı ve etkili olmasını sağlar.

f. Anne-babanız ile aranızda ders çalışma konusunda çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.

g. Bilinçli bir plan yapmanız, derse kendinizi daha kolay vermenizi sağlar.

A. Plan Yaparken Nelere Dikkat Etmeniz Gerekir?

a. Derslerin planını dengeli olarak yapın, belli derslere ağırlık vererek, çalışılması gereken diğer dersleri ihmal etmeniz, amacınıza ulaşmanızı güçleştirir.

b. Günde kaç saat çalışılması gerektiği, öğrenciden öğrenciye değişmektedir. Günlük çalışma süresi, öğrencinin öğrenme kapasitesine, temel bilgisine, derslerdeki eksiğine göre değişir. Bugüne kadar hiççalışma alışkanlığı edinmemiş bir öğrenci, başlangıçta daha az bir çalışma ile başlayıp, gittikçe arttırabilir. Günlük ortalama çalışma süresi olarak 4-5 saat verilebilir. Bu ihtiyaca göre azalır ya da artabilir.

c. Ara vermeden yapılan uzun süreli çalışma da, sık aralarla, uzun dinlenmeli olarak yapılan kısa çalışma da verimsiz olur. En uygunu, 40-50 dakikalık çalışma sonunda 5-10 dakika bir ara vererek derse devam etmektir. Farklı özellikteki derslere geçerken verilen arabiraz daha uzun olabilir.

d. Planınızda derslere vereceğiniz çalışma sürelerini, öğrenceğiniz dersin özelliğine ve sizin o dersteki başarı durumunuza göre ayarlamanız gerekir.

e. Aynı tür çalışma gerektiren ydersleriny ard arda gelmesi yerine, değişik çalışma gerektiren derslerin ard yarda gelmesine çalışın. Örneğin problem çözme gerektiren bir dersin arkasına okuma, anlatma, yazma gerektiren derslerin gelmesi uygun olabilir.

f. Zor dersleri en rahat anlayabileceğiniz saatlere yerleştirin. Araştırmalar, en verimli çalışma saatlerinin sabahın erken saatleri, öğleden sonra 14-16 arası olduğunu ayrıca, yatmadan önce yapılan tekrarların yararlı olduğunu ortaya koymakla birlikte, verimli çalışma saatleri öğrenciden öğrenciye değişmektedir.

g. Tekrar için ayırdığınız saatler, genellikle dersin sınıfta öğrenildiği zamana yakın saatler olmalıdır. Çünkü dersin sınıfta işlendiği gün tekrar edilmesi unutma olasılığını azaltır, öğrenmeyi pekiştirir. Ayrıca derse gitmeden önce hazırlık yapılması da öğrenmeyi kolaylaştırır, dersi daha iyi izlemeye yardımcı olur.

h. Çalışma planınızda, derslerinizi mümkün olduğunca günün aynı saatlerine yerleştirmeniz yararlı olur. Böylece her gün o saatlerde derse kendinizi daha kolay verebilirsiniz.

i. Planınızda ilk çalışacağınız saate sevdiğiniz bir dersi koymanız, yine planınızı daha kolay uygulamanıza, kendinizi derse daha kolay vermenize yardımcı olacaktır.

j. Yemeklerden hemen sonra çalışmaya başlamayıp, yemekten yaklaşık yarım saat kadar sonra derse oturmanız daha yararlı olacaktır.

k. Planınızda, televizyon, müzik, arkadaşlık, kitap okuma gibi etkinliklerle ders çalışma saatlerini birbirinden ayırarak, bu etkinliklere de belli süreler vermeniz, çalışma saatlerinde aklınızın diğer etkinliklere takılmasını önleyecektir.

SARIŞIN

2009-12-30T12:15:00.002+02:00

SARIŞIN
Bir sarı fırtına koptu gönlümde
Yoluma çıktığın o gün sarışın
En deli ateşler yandı içimde
Gözgöze geldiğim o gün sarışın

Engeller duvarlar koptu yerinden
Günahlar yasaklar silindi birden
Öyle kopardın ki sen beni benden
Sana rastladığım o gün sarışın

Belki bir tesadüf belki mucize
Bir tek sen getirdin gönlümü dize
Bir başka duyguyla geldim yüzyüze
Sana bağlandığım o gün sarışın

AHMET SELÇUK İLKAN

BU NASIL AYRILIK,AHMET SELÇUK İLKAN

2009-12-30T12:13:00.000+02:00

BU NASIL AYRILIK
Bu nasıl ayrılık, bu nasıl veda
Gözleri kal diyor dudakları git
Bakışın anahtar gözlerin kilit
Ellerin aç diyor dudakların git

Ayrılık dönüşü olmayan nehir
Yalnızlık yıkılmış bomboş bir şehir
Kaç sevda kül oldu böyle kimbilir
Gözyaşın kal diyor dudakların git

Gidersem bir daha dönmeyeceğim
Kalırsam kalbime yenilmeyeceğim
Çözemedim seni çıldıracağım
Gözlerin kal diyor dudakların git

Duvardan insin mi resimlerimiz
Yabancı olsun mu isimlerimiz
Ya o deli dolu gecelerimiz
Anılar kal diyor dudakların git

Bu romanda biter belki birazdan
Ne aşklar yıkıldı gururdan nazdan
Ağlıyor besteler yine hicazdan
Şarkılar kal diyor dudakların git

AHMET SELÇUK İLKAN

24 ARALIK,AHMET SELÇUK İLKAN

2009-12-30T12:10:00.000+02:00

24 ARALIK
Kahır yüklü bulutları postalıyorum güneye doğru
Boşaltın tüm istasyonlarını Adana'nın
Dost bulutlar gözlerim gibi
Ağlayacak...

Saatler beş geçmiş olacak yirmibiri
Takvimler 24 Aralık'ı takmış göğsüne
Ben bakarken eski resimlere
Salim beni düşünecek!

Süleyman ikinci kurşunu sıkacak kadere
Dur! Diyemeyeceğim
Postal kokusunda, barut kokusunda
Askerce efkarlı bir rüzgar esecek...

Cengiz o plakta geçmiş kendinden
Sağında Habip solu bomboş
Dudaklarında hep o acı şarkı titrek titrek
'Gitti Gelmeyecek'...

Bitmeyen geceler Ağbaş'ın zarlarında
Sigara dumanlarında kederler
Dur ulan Sarraf!
Memleket nere? Berlin nere? Bir de Antep!
Ana avrat dümdüz gidecek...

İkinci bir şarkıyı dinleyeceğim bir sarhoş gecede
Başım omuzlarında Yasin'in
Ergün'üm bu kadeh de senin şerefine
'Ağlama değmez hayat' Yılmaz'ım
Hasret ha bitti ha bitecek...

Bir bir dolacak gözlerime geçmiş seneler
Aklımdan Zeki'ler, Saim'ler, Emin'ler geçecek
Binlerce anılar kaçıracaklar o gün beni
Gelmek isteyeceğim gelemeyeceğim
Durup bakacağım göklere anam göklere
Bir "Of ulan of!" yükselecek!

AHMET SELÇUK İLKAN

Ana babanın 80 hakkı

2009-12-29T15:21:00.001+02:00

Ana babanın 80 hakkı İmam-ı Nesefi hazretleri bildiriyor ki:Ana-babanın evladı üzerinde seksen kadar hakkı vardır. Kırkı sağlığında, kırkı vefatından sonradır. Sağlığında olan kırk haktan onu bedenle, onu dil ile, onu kalble, onu da para iledir.Bedenle olan hakları:1- Hizmet ederek rızalarını almak. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Ana-babasına hizmet edenin ömrü bereketli ve uzun olur.) [İslam Ahlakı](Ana-babasını dine uygun hizmetleriyle razı eden, Allahü teâlâyı razı etmiş olur, onları gazaplandıran, Allahü teâlâyı gazaplandırmış olur.) [İbni Neccar](Ana-babası, yanında ihtiyarladığı halde, [rızalarını alamayıp] Cenneti kazanamayanın burnu sürtsün.) [Tirmizi]Hasan-ı Basri hazretleri, Kâbe’yi tavaf ederken sırtında yük olan bir zat görüp der ki:- Niçin yükle tavaf ediyorsun?- Bu yük değil, babamdır. Bunu Şam’dan yedi defa getirip tavaf ettim. Çünkü, bana dinimi, imanımı öğretti. Beni İslam ahlakı ile yetiştirdi.- Kıyamete kadar böyle arkanda taşısan, bir defa kalbini kırmakla bu yaptığın hizmet boşa gider. Bir defa da gönlünü yapsan, bu kadar hizmete karşılık olur.Ana-babaya hizmette kusur etmemelidir. Hazret-i İbni Abbas, "Ana-babana karşı, kusurlu, güçsüz, aşağı bir kölenin, sert, kaba efendisine karşı bulunduğu hâl üzere ol!" buyurdu.Anneye hürmet ve hizmet, babadan önce gelir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Anneye yapılan iyiliğin ecri iki mislidir.)[İ.Gazali](Önce annene, sonra babana, kız kardeşine, erkek kardeşine ve sırası ile diğer yakınlarına iyilik et!) [Nesai](Veysel Karani’nin kavuştuğu bütün ihsan ve dereceler, anasına yaptığı iyilik sebebiyledir.) [R.Nasıhin](Ya Resulallah, annem müşriktir. Ona iyilik etmem caiz midir?) diye sorana, (Evet, annene iyilik ve ihsanda bulun!) buyuruldu. (Ebu Davud)Her Peygamber, kendi annesinden de üstündür. Buna rağmen, Peygamberler de annelerine hürmet ve hizmet etmişlerdir.Kâfir olan ana-babaya hizmet etmek, nafakalarını vermek, ziyaretlerine gitmek gerekir. Küfre sebep olan şeyleri yaptıracaklarından korkulursa, ziyaretlerine gidilmez. Kâfirlerle birlikte yiyip içmek, bir iki kere caizdir. Her zaman ise, mekruh olur. (Bezzâziyye)Hazret-i Musa, Cennetteki komşusunun kim olduğunu Hak teâlâdan sorup öğrendikten sonra yanına gider. Bu bir kasaptır. Kasap, bir parça et pişirir. Asılı zenbili aşağı alır, çok zayıf bir kadına et ve su verir. Üstünü başını temizleyip, zenbile koyar. Kasap, (Bu annemdir. Yaşlanıp bu hale girdi; sabah-akşam böyle bakarım) der. Kasabın annesinin, (Ya Rabbi oğlumu Cennette Musa aleyhisselama komşu eyle) dediğini Hazret-i Musa da işitir. Kasaba, (Müjde, Allahü teâlâ, seni Musa aleyhisselama komşu etti) buyurur. (Şir’a)2- İyilik etmek. Ana-babaya iyilik ve ihsan, evlada farzdır. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Ana-babasına iyilik eden evlat, Peygamberlerle beraber Cennete girer.) [İ.Rafii](Ana-babasına iyilik edenin ömrü uzun, rızkı bereketli olur.) [İ.Ahmed](En faziletli amel, vaktinde kılınan namazdan sonra ana-babaya iyiliktir.) [Müslim](Ana-babaya ihsan, bedbahtlığı saadete çevirir, ömrü uzatır ve insanı kötü ölümden korur.) [Ebu Nuaym](Ana-babanıza ihsan ederseniz, çocuklarınız da size ihsan eder.) [Taberani](Sen de malın da babana aittir.) [İbni Mace]3- Asi olmamak, karşı gelmemek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Ana-babaya karşı gelmek büyük günahtır.) [Buhari](Ana-babasına asi olan Cennete giremez.) [Nesai](Ana-babasına karşı gelenin ömrü bereketsiz ve kısa olur.) [İslam Ahlakı]İmanı olanlardan Cehennemden en sonra çıkacak olanlar, Allahü teâlânın yolunda olan ana-babasının İslamiyet’e uygun olan emirlerine asi olanlardır.Ana-babanın ve hiç kimsenin, dine uymayan emri yapılmaz. Fakat, ana-babaya, yine tatlı söylemek, onları incitmemek gerekir.Ana-baba kâfir ise, onları kiliseden, meyhaneden, sırtta taşıyarak bile, geri getirmek gerekir. Fakat, oralara götürmek gerekmez.Ana-baba zalim de olsa, onlara karşı gelmek, onlarla sert konuşmak caiz değildir.(Anam-babam çok şefkatsiz, onlara nasıl itaat edeyim) diyen bir kimseye, Resulullah efendimiz buyurdu ki:(Anan seni 9 ay karnında gezdirdi. 2 yıl emzirdi. Seni büyütünceye kadar koynunda besledi ve kucağında gezdirdi. Baban da seni büyütünceye kadar birçok zahmete katlandı. İdare ve maişetini temin etti. Sana dinini, imanını öğretti. Seni islam terbiyesi ile büyüttü. Şimdi nasıl olur da, şefkatsiz olurlar? Bundan daha büyük ve kıymetli şefkat olur mu?) [Ey Oğul İlmihali](Ya Resulallah, yaşlı anama elimle yedirip içiririm. Abdestini aldırır, sırtımda taşırım. Hakkını ödemiş olur muyum?) diye soran kişiye buyurdu ki:(Hayır, yüzde birini bile ödemiş olamazsın. O sana, yaşaman için hizmet ediyordu, sen ise, ölümünü bekleyerek hizmet ediyorsun. Ancak Allahü teâlâ, bu az iyiliğine karşılık çok sevap ihsan eder.) [R.Nasıhin]Bir zat, (Ya Resulallah, ana-baba, evladına zulmetse de rızalarını almayan Cehenneme girer mi?) diye sorunca, cevaben 3 defa (Evet zulmetseler de rızalarını almayan Cehenneme girer) buyurdu. (Beyheki)Şu halde ana-baba zalim olup, evlada zulmetseler de, günah işlemeyi emretseler de, yine onları üzmemeye, küstürmemeye çalışmalıdır! Günah olan emirleri yapılmaz ama, yine de onları üzücü söz söylemek caiz olmaz.Ana-baba kötü bile olsa, yine onlarla iyi geçinmelidir! Ziyaretlerini terk etmek büyük günahtır. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak, telefon ederek, bu günahtan kurtulmalıdır!Kur'an-ı kerimde 3 şey, 3 şeyle beraber bildirildi. Biri yapılmazsa, ikincisi kabul olmaz. Peygambere itaat edilmezse, Allah’a itaat edilmiş olmaz. Ana-babaya şükredilmedikçe, Allahü teâlâya şükredilmiş olmaz. Malın zekatı verilmedikçe, namazlar kabul olmaz. (Tefsir-i Mugni)4- İtaat etmek, karşı gelmemek, günah olmayan emirlerini yapmak.Hazret-i Musa, Allahü teâlâdan 9 defa nasihat istedi. Hepsinde de, ana-babaya itaat etmesi emrolundu. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Ana-babaya itaat, Allah’a itaattir, onlara asi olmak, Allah’a asi olmaktır.) [Taberani]Babasına asi gelen, çocuğundan mürüvvet göremez, muradına kavuşamaz, ailesi ile geçinemez, evinin tadı bozulur. (Şir’a)5- Sert bakmamak, şefkatle, sevgi ile bakmak. Ana-babasına şefkat ve sevgi ile bir defa baksa, kabul edilmiş bir hac sevabına kavuşur.Peygamber efendimiz (Ana-babanın yüzüne merhametle bakana, hac ve umre sevabı yazılır) buyurunca, (Günde bin defa bakarsa da böyle midir?) denildi. Cevaben buyurdu ki:(Günde yüzbin defa baksa da...) [R.Nasıhin]Yine buyurdu ki:(Ana-babanın yüzüne sevgi ile bakmak ibadettir.) [Ebu Nuaym]6- Üzmemek, incitmemek, rızalarını kazanmak. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Rabbin rızası, ana-babanın rızasında, gazabı da, ana-babanın gazabındadır.) [Buhari](Ana-babasının rızasını alan mümine Cennetten iki kapı, üzene de Cehennemden iki kapı açılır.) [Beyheki](Ana-babasını razı eden mümin, ne yaparsa yapsın Cehenneme girmez, inciten de Cennete girmez.) [Şir’a](Hak teâlâ, bazı günahların cezasını kıyamete kadar geciktirir. Ana-babaya isyan bundan müstesnadır.) [Hakim]Ana-babayı üzmek, onlara eziyet etmek büyük günahtır. Ana-babanın veya hiç kimsenin günah olan emirleri yapılmaz. Ana-babanın yemeklerinde haram karışığı olduğu şüpheli olsa, ana-baba bu yemekten yemesi için evladını zorlasa, evladın o yemekten yemesi gerekir. Çünkü şüpheli şeylerden kaçınmak vera, ana-babanın rızasını almak ise vaciptir. Fakat gayrı meşru emirleri dinlenmez. Mesela onlar, (İçki iç, namaz kılma, yoksa senden razı olmayız) deseler de, haram olan şeyler yapılmaz. Çünkü (Halıka isyan olan işte, kula itaat edilmez) emri vardır. Hak teâlâ buyuruyor ki:(Biz, insana, ana-babasına iyi davranmasını tavsiye ettik. Eğer onlar, seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme.) [Ankebut 8]Ana-babası günah işleyen çocuk, bunlara bir defa nasihat eder. Kabul etmezlerse, susar. Onlara dua eder.7- İzinsiz sefere gitmemek.Hacca giderken, muhtaç olmayan ana-babadan izin almak sünnettir.Ana-baba muhtaç ise, izinsiz gitmek haramdır. Ana-babası muhtaç olmayan, onlardan izinsiz farz olan hacca gidebilir. Fakat nafile olan hacca izinsiz gidemez. (Redd-ül Muhtar)Cihad için izin isteyen birine Peygamber efendimiz, ana-babasının sağ olduğunu öğrenince, (Burada kal, onlara hizmet et, onlara hizmet cihaddır.) (Buhari)Cihada gitmek için gelen başka birisine de buyurdu ki:(Annenin yanından ayrılma! Cennet onun ayağı altındadır.) [Nesai]Biri de, hicret etmek için gelip, (Ya Resulallah, ana-babamı ağlatarak geldim) dedi. Peygamber efendimiz bu duruma üzülerek buyurdu ki:(Hemen git, onları ağlattığın gibi güldür!) [Ebu Davud]Ana-babayı ziyaret etmemek büyük günahtır. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak bu günahlardan kurtulmalıdır.8- Saygıda, hürmette kusur etmemek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Büyüğünü saymayan bizden değildir.) [Tirmizi]Onları görünce ayağa kalkmak, yanlarına gitmek, onlar oturuncaya kadar ayakta durmak, izinsiz oturmamak gerekir. Otururken edepli oturmalı, ayağını uzatarak oturmamalı, bacak bacak üstüne atmamalıdır. Onlar bana bir şey demiyor diye bunları ihmal etmemelidir.9- Onlarla yolda giderken, arkalarından gitmek. Zaruretsiz önlerinde yürümemek.10- Çağırınca, hemen kalkıp yanlarına gitmek, buyurun demek. Ana-baba çağırınca, farz namazı bozmak caiz olur ise de, ihtiyaç yoksa, bozmamalıdır. Sünnetler bozulur. Hak teâlâ buyurdu ki:(Ya Musa, benim indimde çok ağır ve büyük bir günah vardır ki, o da, ana-baba evladını çağırınca, emrine uymamasıdır.) [İslam Ahlakı]Dil ile olan hakları:1- Yumuşak söylemek, tevazu etmek. Öf bile dememek. Hak teâlâ buyuruyor ki:(Biz insana, ana-babasına iyilik etmesini tavsiye ettik.) [Ahkaf 15](Rabbin, yalnız kendisine kulluk etmenizi, ana-babanıza da iyi davranmanızı emretti. Onlardan biri veya ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine öf bile deme; ağır söz söyleme, onlarla yumuşak ve tatlı konuş, onlara acı, tevazu kanadını gerip "Rabbim, küçükken beni yetiştirdikleri gibi sen de onlara merhamet et" diye dua et.) [İsra 23, 24]Hasan-ı Basri hazretleri buyurdu ki:(Âlim bir evladın ana-babası kâfir olsa, kuyudan su çekmeleri için ona muhtaç olsalar, o da birkaç kova çektikten sonra öf dese, bu sebeple bütün amellerinin sevabı yok olur.)2- Konuşurken sesini, onların sesinden yüksek çıkarmamak.3- Yanlarında çok konuşmamak, edebi aşmamak. Ana-baba bildiği şeyleri de anlatsa, yine aynı şeyler mi dememek. Hiç duymamış gibi can kulağı ile dinlemek.4- Kaba, dokunaklı ve argo söz söylememek. Mesela iki kardeşi olan biri, öteki kardeşini kastedip (Oğlun şunu yaptı. Ben yapsam kıyameti koparırdınız) veya (Anne torunu tepene çıkartıyor, çok şımartıyorsun. Söz dinletemiyoruz) gibi sözlerle ana-babayı üzmemelidir. Çocuklarını ana-babanın yanında dövmemeli, azarlamamalıdır. Böyle şeyler ana-babayı üzer.5- Hanımını onlardan üstün tutmamak. Peygamber efendimiz buyuruyor ki:(Hanımını anasından üstün tutana lanet olsun! Onun farz ve diğer ibadetleri kabul olmaz.) [Şir’a]6- İsimleri ile çağırmamak, sözlerini kesmemek, sözlerinin arasına girmemek. Bilgiçlik taslamamak. Ana-baba yanlış da söylese, öyle değil diyerek itiraz etmemek.7- Ana-babanın arasını açacak söz ve hareketlerden uzak durmak. Ana-baba ile oğul veya kızın arasını açacak işlerden uzak durmak. Gelinleri, ana-baba ile oğullarının arasını açacak sözlerden uzak tutmalıdır. Peygamber efendimiz, (Ana ile oğulun arasını açana lanet olsun) buyurmuştur. (Gunye)8- Konuşurken, yap, yapma gibi ifadeler kullanmamak. Yapar mısın gibi ricada bulunmalıdır.9- Hayır dualarını almak. Ana-baba duasını ganimet bilmek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Üç kişinin duası kabul olur. Ana-baba, mazlum ve misafirin duası.) [Tirmizi](Ana-babanın duası, ilahi hicaba ulaşır, duaları kabul olur.)[İbni Mace]10- Beddualarını almamak. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Ana-babanın çocuğuna ve mazlumun zalime olan bedduaları, reddolmaz.) [Tirmizi](Kendinize, evladınıza ve malınıza beddua etmeyin! Duaların kabul olduğu bir saate rastlar da bedduanız kabul olur.) [Müslim]Ana-baba çağırdığı zaman herhangi bir işle uğraşırsan, hemen onu terk edip, derhal ana-babanın emrine koş! Anan-baban sana kızıp bağırırsa, onlara sen bir şey söyleme! Ananın-babanın duasını almak istersen, sana emrettikleri işleri çabuk ve güzel yapmaya çalış! Bu işini beğenmeyip sana gücenmelerinden ve beddua etmelerinden kork! Sana darılır iseler, onlara karşı sert söyleme! Hemen ellerini öperek gazaplarını teskin et! Ananın-babanın kalblerine geleni gözet! Çünkü senin saadet ve felaketin, onların kalblerinden doğan sözdedir. Anan-baban hasta ise, ihtiyar ise, onlara yardım et! Saadetini onlardan alacağın hayır duada bil! Eğer onları incitip, beddualarını alırsan, dünya ve ahiretin harap olur. Atılan ok tekrar geri yaya gelmez. Onlar hayatta iken, kıymetini bil!Kalb ile olan hakları:1- Acımak, merhamet etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Merhamet etmeyene, merhamet edilmez, acımayana acınmaz.) [Müslim]2- Sevmek. Her fırsatta ana-babanın ellerini öpmeli, sevdiğini hissettirmelidir. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Annesinin ayağını öpen, Cennetin eşiğini öpmüş olur.) [Şir’a]3- Sevinçlerine sevinmek. Bir şeye sevinince, (Ne iyi olmuş, hayırlı olsun) gibi sözlerle memnuniyetini bildirmelidir.4- Üzüntülerine üzülmek, dertleri ile hemdert olmak. Bir şeye üzülmüşlerse, (Geçmiş olsun) diyerek ilgilendiğini, üzüldüğünü bildirmeye çalışmalıdır.5- Çok söylemelerinden incinmemek. İncinse bile, kesinlikle incindiğini hissettirmemek.6- Sitem ve cefalarına kızmamak. Sözlerini hiç duymamış gibi hareket etmek.7- Onlardan razı olmak. Ne yapıp yapmalı, onların rızalarını almaya çalışmalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki: (Allahü teâlânın rızası ana-babanın rızasındadır.) [R.Nasihin]8- İncitmekten çok korkmak. İsra suresinin 23. âyet-i kerimesinde ana-babaya iyi davranmak, onlara yumuşak ve tatlı söylemek emredilmektedir. Gaflete düşüp ana-babanın kalbini kırarsan, derhal rızalarını almaya çalış, yalvar ve ne yaparsan yap, onların gönlünü al!9- Nazlanmamak. Aksine onların nazına katlanmalıdır. Çünkü ana-baba küçükken bizim çok nazımızı çektiler. Nazlanma sırasının onlarda olduğunu unutmamalıdır.10- Sıkıntı görse de, ölseler de kurtulsak diye düşünmemek, çok yaşamalarını arzu etmek. Onlar, bizden çok sıkıntı gördükleri halde, yaşamamızı istemişlerdi. İcabında kendileri aç durup bizi doyurmuşlardı.Mal, para ile olan hakları:1- Kendinden önce, onlara elbise almak. Kendi yiyeceğinden iyisini onlara vermek.2- Uzakta iseler ziyaretlerine gitmek. Ana-baba ve mahrem akrabaları ziyaret etmek vaciptir. Hiç olmazsa, selam göndererek, tatlı mektup yazarak bu günahlardan kurtulmalıdır. Ziyarette sıra, ana, baba, evlat, dede, nine, kardeş, amca, hala, dayı ve teyzedir.3- Beraber yemek.4- Arzularını sormak, öğrenip yerine getirmek.5- Evlerini temizlemek, boyamak, tamir etmek.6- Para vermek. İhtiyaçları olup da söyleyemezler belki.7- Malı, parayı onlara serbest etmek. Ne zaman isterseniz, malım, param size feda olsun demeli, bir kızgınlıkları varsa, bu yolla onları teskin etmelidir. Ana-babaya harcanan paradan sual olunmaz. Muhtaç olan ana-babaya yardım farzdır. Kur'an-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:(Ana-babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yolculara infak edin!) [Bekara 215]Kime infak edeceğini soran kimseye Resulullah efendimiz, (Kendine, ana-babana, sonra hanımına ve çocuklarına, hizmetçine bundan sonrasını da artık sen bilirsin) buyurdu. (Nesai)Babası hasta olup, bakacak kimse bulunamazsa, kocasından izinsiz gidip hizmet eder. Zimmi baba da böyledir. Çocuk, zengin olan babasına bakmaya mecbur değildir. (Bezzâziyye)Zengin çocuğun, fakir olan ana-babasına nafaka vermesi farzdır. Fakir kimsenin, fakir babasına nafaka vermesi farz değildir. Fakir olan ana-babasını kendi evine alıp, birlikte otururlar. (Fetava-i Hayriyye)Ana-babadan birine iyilik edince öteki incinirse, babaya hürmet ve itaat etmeli, anaya hizmet, yardım ve ihsan etmelidir.8- Ara sıra güzel yemek yapıp, davet etmek. Gönülleri ister de, belki söyleyemezler.9- Dostlarını, dost bilip davet ederek gönüllerini almak. Düşmanlarından da uzak durmaya çalışmak.10- Hastalandıkları zaman, tedavileri ile meşgul olmak, ilaç almak. Bir bakıcı, bir hizmetçi tutmak yerine, bizzat kendisi hizmet etmeye çalışmalıdır.Vefatlarından sonraki 40 hak:1- Definlerinde erken davranmak.2- Sünnet üzere yıkamak. Bu işi bilen iyi kimselere yıkatmalıdır.3- Sünnet üzere kefenlemek.4- Caiz olmayan kefen yapmamak.5- Sünnet olan sayıya dikkat etmek. Erkeklere 3 parçadan fazla yapmamak.6- Kefende israf etmemek.7- Helal parasından kefen almak.8- Cenaze namazını biliyorsa kendisi kıldırmak. Bid'at ehli kimselere kıldırmamak.9- Onlara hep dua etmek. Bir hadis-i şerif meali: (Ana-babasına dua etmeyenin rızkı kesilir.) [Şir’a]10- Toprağa kendisi koymak.11- Mezarı kazan ve çalışanları memnun etmek.12- İyi ve salih kimselerin arasına defnetmek.13- Kötülerin arasına gömmemek. Çünkü kötü komşudan onlara sıkıntı gelir.14- Kabrin üzerini balık sırtı gibi yapmak.15- Kerpiç kullanmak.16- Pişmiş tuğla kullanmamak. Çivi, tuğla gibi fırınlanmış şeyleri kabrin içinde kullanmak mekruhtur. Kabrin üstünü, dışardan tuğla ve mermerle örtmek caizdir.17- Toprağı başında sadaka vermek.18- Kabir başında dua etmek. [Sadakayı ve duayı geciktirmemek. 40. ve 52. gece gibi bid'at olan işlerden uzak durmak.]19- Borçlarını ödemek.20- Telkini kendi vermek.21- İskâtını hemen yapmak. Ölünün namaz ve oruç borcu için, başkası onun yerine namaz kılamaz ve oruç tutamaz. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Başkası yerine oruç tutulmaz ve namaz kılınmaz. Fakat onun orucu ve namazı için fakir doyurulur.) [Nesai]22- Mezar taşına caiz olmayan ifadeler yazdırmamak. Mesela Fatiha veya Besmele veya âyet yazmak caiz değildir. Latin harfleriyle de caiz olanı yazmamalıdır. Başkaları uzun yıllardan beri yazıyorsa da, caiz değildir.23- Vasiyetlerini yerine getirmek. Dine uygun değilse yerine getirilmez.24- Namazlardan sonra dua edip, sevaplarını onların ruhlarına göndermek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Ana-babasına asi olan, vefatlarından sonra, onlar için dua etse, Allahü teâlâ, onu, ana-babasına itaat edenlerden yazar.) [İbni Ebiddünya]25- Sevabı onlara olmak üzere oruç tutmak.26- Sevabı onlara olmak üzere hac etmek. Âlimlerin çoğuna göre ana-baba için hac caizdir.Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Ölmüş ana-babası adına hac edene, hem kendi, hem de ana-babası için hac yapmış sevabı verilir. Ana-babasının ruhuna müjde verilir.) [Dare Kutni]27- Sevabı onlara olmak üzere sadaka vermek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:(Sadaka verirken, sevabını Müslüman ana-babanızın ruhuna niye hediye etmezsiniz? Hediye ederseniz, verdiğiniz sadakanın sevabı, onların ruhuna gideceği gibi, sevabından hiçbir şey eksilmeden size de yazılır.) [Taberani]28- Kabirlerini ziyaret edip Kur'an-ı kerim okumalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Ana-babasının veya birinin kabrini ihlasla ve mağfiret umarak ziyaret eden, kabul olmuş bir hac sevabı alır ve bunu âdet edinenin kabrini de melekler ziyaret eder.) [Hakim]29- Kabirlerini Cuma günleri ziyaret etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Ana-babanın kabrini, Cuma günleri ziyaret edenin günahları affolur, haklarını ödemiş olur.) [Tirmizi]30- Ziyarette dua ve Kur'an-ı kerim okumakla meşgul olmak, uygunsuz söz söylememek.31- Sağlıklarında incinmiş iseler, çocuk salih olunca razı olurlar. Onların öğrettikleri iyi şeylerle amel ettiği müddetçe, sevabı onlara da ulaşır.32- Onlardan kötü bir yol edinmiş ise, her yaptığından onlara da günah ve azap gider. Bunun için, onlardan veya onların vasıtası ile öğrendiği kötü şeyleri terk etmeli, kendi kötü amelleri ile, onlara kabirde azap ettirmemelidir.33- Ana-babaya sövmemek. Hadis-i şerifte, (Ana-babaya sövmek büyük günahtır) buyuruldu. (Buhari) Yani birinin ana-babasına söversen, o da senin ana-babana sövebilir.34- Yakınlarına iyi davranmak. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Ölmüş ana-baba için dua ve istigfar etmek, borçlarını ödemek, dostlarına ikram etmek, onların yakınlarını ziyaret etmek, iyi davranmak suretiyle onlara ikramda bulunun.) [Hakim]35- Dostlarını ziyaret etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:(Babası öldükten sonra, onun dostlarını ziyaret eden, en iyi iyiliği yapmış olur.)[Müslim]36- Dostları ile görüşmek. Hadis-i şerifte (İyiliklerin en mükemmeli, baba dostunu görüp gözetmektir) buyuruldu. (Müslim)37- Fıtır bayramında, sevabı onlara olmak üzere sadaka-i fıtır vermek.38- Kurban bayramında sevabı onlara olmak üzere kurban kesmek.39- Ana-babanın sevdiği yemeği yapıp, fakirlere verip ruhlarını şâd etmek.40- Kötülüklerini söylememek. Hadis-i şerifte (Ölülerinizi hayırla anın, iyiliklerini söyleyin, kötülüklerini açıklamayın) buyuruldu. (Tirmizi)http://www.dinibilgiler.eu/pageID_7634829.html alıntıdır.

İslâm dîni nedir?

2009-12-29T15:18:00.000+02:00

İslâm dîni nedir?İslâm dîni, Allah'ın, son Peygamberi Hz. Muhammed (asm) vasıtasıyla bütün insanlara gönderdiği en son ve en mükemmel dindir. İslâm'ın gelmesiyle, diğer dinlerin hükmü sona ermiştir.İslâm dînini kabul eden kimseye Müslüman denir.İslâm'ın en son ve Allah katında yegâne mûteber din olduğu, Kur'an-ı Kerim'de şu şekilde belirtilir:"Bugün sizin dîninizi sizin için kemâle erdirdim. Sizin üzerinizdeki nîmetimi (lütuflarımı) tamamladım ve size din olarak İslâm'ı seçtim (yalnız İslâm'dan razı ve ondan hoşnûd oldum)".(el-Mâide, 3)."Kim İslâm'dan başka bir din ararsa, ondan [seçtiği dîni] kabûl edilmiyecektir ve o, âhirette hüsrâna [büyük zarara] uğrayanlardan [olacak]tır. "Allah katında yegâne [hak] din İslâmdır."(Âl-i İmrân, 19).İslâm'ın Dışındaki Dinlerin Geçerliliği Neden Kalkmıştır?Tarihin çeşitli devirlerinde insanlara ayrı ayrı Peygamberler ve dinler yollayan Allah Teâlâ, son din olarak onlara İslâm'ı ve son Peygamber olarak da Hz. Muhammed'i (asm) göndermiştir.İslâm'ın gelmesiyle Yahudîlik ve Hıristiyanlık gibi eski dinlerin hükmü sona ermiştir. Bu, tıpkı, yeni bir kanun çıkınca, eski kanunun hükmünün yürürlükten kalkması gibidir. Allah'ın son dîni ve İlâhî Kanunu İslâm gelince, eski dinlerin ve ilâhî kanunlarıin geçerliliği son bulmuştur.İslâm dışında kalan dinlerin yürürlükten kalkmasını gerektiren başlıca sebepleri şunlardır:1 - Her şeyden evvel, eski dinler, yalnızca belli bir zamana ve belli bir muhîtin insanlarına hitab ediyorlardı. İslâm ise, topyekûn bütün insanlığa seslenmektedir.Dâveti umumî ve mesajı cihanşümuldür.2 - Eski dinler, sadece kendi zamanlarının insanlarını muhâtab almışlardı. O zamanın insanlarının seciyeleri kaba ve mizaçları vahşete yakındı. İlimde, medeniyette, fikir ve anlayışta geri idiler. Ulaşım ve haberleşme imkânları, ibtidai bir haldeydi. Her bölgenin kültürü, inancı, örf ve âdetleri farklı farklıydı. Karşılıklı fikir ve kültür alışverişi de oldukça zayıftı. Bu yüzden, her muhîte ayrı ayrı Peygamberler gelmesi, başka başka dinler gönderilmesi zarureti vardı. Zaman geçip insanlık ilim, fikir, kültür ve medeniyet yönünden büyük gelişmeler kaydedince, eski mahallî dinler artık insanların ihtiyaçlarına cevap veremez hale geldiler. Bunun üzerine Cenâb-ı Hak da insanlara en son din olan İslâmiyeti gönderdi.İslâm dîni, 1400 yıl evvelki dünyanın insanından,bugünün ve yarının modern insanına kadar gelip geçen bütün insanlığa hitab edebilme özelliğinde olan bir dindir. Bu bakımdan, kıyamete kadar hükmü bâki ve geçerlidir.3 - Eski dinlerin, zamanla, içlerine hurâfeler,bâtıl inançlar karışmıştır. Allah'ın birliğine îman esası, yani tevhid inancı kaybolmuştur. İslâm ise, hâlâ ilk günkü tazelik ve saflığı ile,bozulmadan durmaktadır. Netice olarak diyebiliriz ki: İslâm'ın dışında kalan dinler, geceleyin bir sokağı aydınlatan bir fener ve sokak lâmbası gibidir. İslâm ise, bütün dünyayı aydınlatan güneş hükmündedir. Güneş doğduktan sonra, artık sokak fenerine hiç ihtiyaç kalırmı?İslâm Dininin Özellikleri Nelerdir?İslâm dinini, sâir dinlerden ayıran belli başlı özellikleri şunlardır:1 - İslâmiyet, her asra ve her insana hitab eder, getirdiği esaslar insanlığın bütün ihtiyaçlarına cevab verir. İslâm'ın bu cihanşümûl özelliğine Kur'an'da şu şekilde işaret olunur:"Ey Muhammed!(sav) Biz seni BÜTÜN İINSANLARA yalnızca müjdeci ve korkutucu olarak gönderdik." (Sebe', 28)."Ey Muhammed!(sav) De ki: 'Ey insanlar, ben Allah'ın HEPİNİZ İÇİN GÖNDERDİĞİ Peygamberiyim'." (el-A'raf, 158).2 - İslâmiyet kolaylıklar dînidir. İslâm'da insanlara yapamayacakları veya yaparken zorluk çekecekleri işler yüklenmemiştir. Kur'ân-ı Kerîm'de İslâm'ın kolaylık prensipleri şu şekilde ifade edilir:"Allah, insanı ancak gücünün yeteceği işle mükellef tutar..."(el-Bakara, 285)"Rabbimiz, bize gücümüzün yetmiyeceği şeyi taşıtma..."(el-Bakara, 285)."Allah, sizin için kolaylık göstermek diler, zorluk çıkarmak istemez..."(el-Bakara, 185).Kur'an'da İslâm'ın kolaylıklar dîni olduğu bu şekilde açıklanırken Peygamberimiz de,(sav) bu hususta hadîs-i şeriflerinde şu prensipleri vaz'etmişlerdir:"Ben ancak âlemlere rahmet olarak gönderildim. Azâb için, zorluk vermek için gönderilmedim..."Allah Teâlâ, beni sıkıntı ve zahmet verici ve bunu arzu edici olarak göndermedi. Fakat Allah beni, muallim (öğretici, bildirici) ve kolaylaştırıcı olarak gönderdi..."Dininizin en hayırlısı, en kolay olanıdır. Muhakkak ki din bir kolaylıktır..."Ben size neyi yasak ettiysem, ondan çekinin; size neyi emretti isem, ondan gücünüzün yettiği kadarını yapın.Sizden evvelki ümmetleri ancak mes'elelerinin ve Peygamberlerine karşı ihtilâflarının çokluğu helâk etmiştir."Amelden gücünüzün yettiği kadarını yapın.Siz ibâdetten bezmedikçe, Allah da sevab vermekten bıkmaz."Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz, ürkütmeyiniz.Hz. Âişe Validemiz, Resûlüllah Efendimizin bu hususla ilgili tatibkatını şu şekilde beyan etmişlerdir:"Resûlüllah (asm) iki şey arasında dilediğini tercihte serbest bırakıldı mı, günah olmadığı müddetçe muhakkak onlardan en kolayını alırdı.Eğer iş günahsa ondan halkın en uzak bulunanı Resûlüllah olurdu.Bütün bu hadîs-i şerifler, İslâm dîninin ne derece uygulanması kolay hükümler ihtiva ettiğini göstermektedir. Cihanşümûl ve kıyâmete kadar pâyidar oluşunda,bu kolaylık anlayışsının büyük yeri vardır. İslamiyet insanların dış görünüşten ziyade insanın iç görünüşüne bakmıştır. İslâmiyet, ruh ile madde, dünya ile âhiret arasında tam bir denge kurmuştur.Yahudîlik beden zevklerini ve maddî faydaları ön plânda tutar. Mensuplarını hırsla dünyaya bağlanmağa sevkeder.Hıristiyanlık ve Hind dinleri ise, sadece ruhu geliştirmeye, vücuda eziyetler çektirerek nefsin arzûlarını zayıflatmaya, dünya hayatını boşlamaya önem verirler.Buna karşılık İslâmiyet, ruh ile beden, dünya ile âhiret arasında tam bir denge kurmuş; ne bedene, ne de ruha ızdırap çektirmeyi esas almıştır.İkisine de aynı ölçüde değer vermiş; herbirinin ihtiyaçlarını ayrı ayrı karşılamayı kabul etmiştir.Kur'ân-ı Kerîm'de,"Allahım, bize dünyada iyilik, âhirette de iyilik ver" âyeti, İslâm'daki dünya ve âhiret dengesini en iyi şekilde belirtmektedir.İslâm, ne dünyaya fazla değer vererek âhiretin,ne de âhirete ağırlık vererek dünyanın terkedilmesine izin verir...Âhiretin dünyada kazanılacağını söyleyerek,"hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için, yarın ölecekmiş gibi de âhiret için" çalışılmasını ister...İslâm'da ruhban sınıfı yoktur. Herkes dinini gücü nisbetinde kendi öğrenmek zorundadır. İbâdetleri ifa için, kul ile Yaratıcı arasında aracılık yapacak, günahlarıiaffettirecek imtiyazlı bir seçkin sınıfa yer yoktur.İslâm, bütün mânasıyle ahlâk ve fazîlet dîni olduğu gibi, en yüksek mertebede ilim ve hakikatın koruyucusudur.İslâm'ın kolaylıklar dini olduğunu gösteren, Asr-ıi Saâdet'te cereyan etmiş pek çok vâkıa vardır.Onlardan bazılarını burada zikredeceğiz.Enes bin Mâlik Hazretleri anlatmaktadır:"Nebî (sav) bir gün mescide girdi. İçeri girer girmez de gözüne mescidin iki direği arasına çekilmiş bir ip ilişti.- Bu ip nedir? diye sordu. Sahâbîler:- Bu, Zeyneb'in ipidir. Zeyneb, nâfile namaz kılarken ayakta durmaktan yorulunca, bu ipe tutunuyor, dediler.Peygamber (sav):- Hayıir, (İbadette böyle güçlük ihtiyâr olunmaz.) Bu ipi çözünüz. Sizden biriniz zinde ve neş'eli oldukça namazını ayakta kılsın. Yorulunca da hemen otursun. (... Ve namazını oturduğu halde tamamlasın.) buyurdu.Ebû Mes'ûd el-Ensârî'den:Resûlüllah'a (sav) biri gelip:- Yâ Resûlâllah. Filânca bize namaz kıldırırken o kadar uzatıyor ki, nerdeyse namazı terketmeyiister hale geliyorum," dedi.Peygamber (sav) derhal cemaata hitaben bir konuşma yaptılar. Onu hiçbir hitabesinde o günkü kadar öfkeli görmemiştim.Buyurdular ki:- Ey insanlar. Sizler nefret ettiriciler misiniz? Her kim halka namaz kıldırırsa hafif tutsun. Çünkü cemaatın içinde hasta, zayıf, hâcet sahibi olanlar bulunabilir...Görüldüğü gibi Peygamberimiz hiçbir zaman, insanları dinden uzaklaştıracak, soğutacak, nefret ettirecek davranışlara kızdığı kadar başka hiçbir şeye öfkelenmemiştir.Mü'minin vazifesi, İslâm'ı insanlara daima güzel göstermek, onları dine ısındırıp sevdirmek, kolaylaştırmak, güçleştirmemektir.Utbe bin Âmir anlatmaktadır:"Kız kardeşim (Ümmü Hibban) Beytullah'ı yaya olarak ziyaret etmeyi adamış, fakat sonradan buna güç yetiremiyeceğini hissedince, mes'elenin Resûlüllah Efendimiz'den sorulmasını bana emretmişti.Ben Hazret-i Resûlüllah'a sorduğumda, cevaben:- (İptida) yaya yürüsün, (sonra) bineğinin sırtına binip gitsin.. buyurdu...Hazret-i Enes'den (ra):"Nebiy-yi Ekrem (sav), iki oğlunun arasında, onlar tarafından taşınarak yürütülen bir ihtiyar kimse gördü.'Bunun zoru nedir? Niye bir bineğe binmiyor?' diye sordu.Oğulları cevaben:- Yâ Resûlâllah. Babamız yaya olarak Kâbe'ye gitmeyi nezretmiştir.Bunun için böyle yürütüyoruz, dediler.Resûlüllah Efendimiz:- Şüphesiz ki Allah, bu ihtiyarın nefsini azâblandırmakla yaptığı ibadetten müstağnidir, buyurdu ve ona,bineğine binerek Kâbe'yi ziyarete gitmesini emretti."Abdullah bin Mes'ûd'dan:"Resûlüllah (sav), va'z hususunda, bize bıkkınlık gelmesin diye halimize bakıp ona göre gün ve saat kollardı."Câbir bin Abdillah anlatmaktadır:"Resûlüllah (sav)bir seferde idi. Derken üzeri gölgelendirilmiş olduğu halde yanında insanlar toplanmış bir adam gördü ve 'Onun nesi var' diye sordu. 'Oruçlu bir adam' dediler.Resûlüllah (sav) bunun üzerine:- Seferde oruç tutmak hâlis bir iyilik ve fazilet değildir. Allah'ın sizin lehinize yapmış olduğu ruhsatlardan ayrılmayınız," buyurdu.Asr-ı Saâdet'te, adamın biri dağda bulduğu suyu bol, toprağı verimli ıssız bir mağarada kendi başına inzivaya çekilip,cemiyetin kötülüklerinden, fitne ve dedikodularından kurtulmayı düşünür.Ancak kararını bir de Resûlüllah Efendimiz'e açmak, O'nun bu konudaki görüşünü almak ister.Huzura gelerek der ki:- Yâ Resûlâllah, ben bir mağara buldum. İçinde suyu, önünde toprağı var. Orada inzivaya çekilerek kendimi tamamen dünyevî şeylerden tecrid etmeyi; uhrevî işlere, ibadet ve taata vermeyi düşünüyorum. Bu hususta siz ne dersiniz?"Adamın cemiyet hayatını terkedip, ibadet için mağarada inzivaya çekilme fikrine Allah Resûlü şu ibretli cevabı verir:- Ben, Yahudilikle, Hıristiyanlıkla gönderilmedim. (Yani cemiyetten kaçma fikri onlara aittir.) Ben dosdoğru olan İslâm'la gönderildim. Nefsim kudret elinde olan Allah'a yemin olsun ki, mağarada tek başına gündüz akşama kadar nafile ibadetlerle meşgul olmaktansa, cemiyet içinde sabah, yahut akşam, Allah için azıcık yol yürümek, (İslâm'a hizmet için zahmet çekmek) dünyadan ve dünya içindeki herşeyden kat kat hayırlıdır.Ve sözlerine şunu da ilâve eder:- Cemaat içinde safta yer almanız da, inzivadaki 60 sene ibadet ve namazdan hayırlıdır...Cemiyeti terkederek inzivaya çekilmek isteyene, Allah Resûlünün verdiği bu karşılık, din düşmanlarının İslâmiyetin insanları cemiyetten el etek çektirdiği yolundaki menfî propagandalarınagüzel bir cevab teşkil etmektedir. http://www.huzurkapisi.de/html/islam_dini.html alıntı

Sıfır Rakamı Hakkında

2009-12-25T17:29:00.001+02:00

Sıfır Rakamı Hakkında Onluk sistemin bir üstünlüğü, sıfır rakamı için ayrı bir işaretin (sembolün) bulunmasıdır. Sıfır işaretinin, gerektiğinde basamaklara (hanelere) yazılması gerekmektedir. Aksi halde, boş bırakılan basamak (hane) birçok yanlış anlaşılmalara sebep olur. Örneğin : Bugün, rakamla 407 şeklinde yazdığımız, dört yüz yedi sayısını, sıfır işareti kullanmadan, 4.7 veya 4 7 (4 ve 7 nin arası biraz boş bırakılarak) şeklinde göstermek mümkünse de, anlam bakımından birçok karşılıklara sebep olabilir. Sıfır kavramını (fikrini) ilk olarak, hangi medeniyet içerisinde ve kim tarafından ortaya konulmuş (kullanılmış) olduğunda, kaynaklar hemfikir değildi. Bununla beraber, Eski Hintliler'de, milattan sonra 632 yılından itibaren sıfır için özel bir işaretin kullanılmış olduğunu, zamanımıza kadar intikal eden belgeler göstermektedir. Eski Hintlilerden kalma kitabelerde (yazıtlarda) görülen, rakam ve işaretler, günümüzde "Hint-Arap sistemi" olarak adlandırılan sisteme göre benzerlik olduğunu, ve nümerik (terkiym) sistemin, o devirde kullanıldığını göstermektedir. Daha sonraki yıllara ait kitabeler, sayılarda, rakamın kendi zat'i değeriyle vaz'i (konum) değeri, (yani sayı içindeki anlam değeri) arasındaki bağıntının bilindiğini, sıfır anlamını veren, "0" gibi bir işaret kullanıldığını da göstermektedir. Sıfır için, ayrı bir özel işaretin bulunuşu ve basamak fikrinin ustaca kullanılışı, onluk sistemi (decimal), sadece matematiğin değil, ilim dünyasının, en elverişli sistemlerinden biri yapmıştır. Onluk sistemin bu hali için, Fransız matematikçi Pierre Siman Laplace (1749-1827), bu konuda "Dünyanın en faydalı sistemlerinden biridir." demektedir.

Pi Sayısının İlk 1000 Basamağı

2009-12-25T17:27:00.001+02:00

Pi Sayısının İlk 1000 BasamağıAşağıda sayısının ilk 1000 basamağı verilmiştir. Sonsuza uzanan bu yolculuktaki çok çok ufak sayılabilecek bu 1000 basamak bile sayısının muhteşem güzelliğini gözler önüne sermeye yetmiyor mu, ne dersiniz?3,14159265358979323846264338327950288419716939937510 58209749445923078164062862089986280348253421170679 82148086513282306647093844609550582231725359408128 48111745028410270193852110555964462294895493038196 44288109756659334461284756482337867831652712019091 45648566923460348610454326648213393607260249141273 72458700660631558817488152092096282925409171536436 78925903600113305305488204665213841469519415116094 33057270365759591953092186117381932611793105118548 07446237996274956735188575272489122793818301194912 98336733624406566430860213949463952247371907021798 60943702770539217176293176752384674818467669405132 00056812714526356082778577134275778960917363717872 14684409012249534301465495853710507922796892589235 42019956112129021960864034418159813629774771309960 51870721134999999837297804995105973173281609631859 50244594553469083026425223082533446850352619311881 71010003137838752886587533208381420617177669147303 59825349042875546873115956286388235378759375195778 18577805321712268066130019278766111959092164201989...

Pi Sayısı Hakkında

2009-12-25T15:45:00.005+02:00

Pi Sayısı Hakkında sembolü, Yunan alfabesinin 16. harfidir. Bu harf, aynı zamanda, Yunanca çevre (çember) anlamına gelen "perimetier" kelimesinin de ilk harfidir. İsviçreli matematikçi Leonard Euler, 1737 yılında yayınladığı eserinde, daire çevresinin çapına oranı söz konusu olduğunda, bu sembolü kullandı. Leonard Euler'den önce gelen bazı matematikçiler tarafından da, bu sembol kullanılmıştır. Ancak, Leonard Euler'den sonra gelen, tüm matematikçiler bu sembolü benimseyip kullandılar. Ayrıca, doğal logaritmanın tabanı olan 2, 71828... sayısı için, L. Euler'in kullandığı e harfi, sembol olarak bütün matematikçiler tarafından kullanılmaya başlanmış, benimsenmiştir. Gene, karekök içinde -1 imajineri için de, L. Euler ile birlikte i sembolü kullanılmaya başlanmış ve genelleşmiştir. İnsanoğlu; daire dediğimiz, kendine özgü düzgün yuvarlak şeklin farkına, tekerleğin icadından çok önceki tarihlerde varmıştır. Bu şekli, diğer insan ve hayvanların gözbebekleri ile gökyüzündeki Güneş ve Ayda görüyordu. Derken, elindeki sopa ile, kum gibi düzgün yüzeylere daire çizdi. Sonra düşündü; bazı daireler küçük, bazıları ise büyük. Görüyordu ki (sezinliyordu ki), dairenin bir ucundan öteki ucuna olan uzaklığı (çapı), büyürse, çevresi de o kadar büyüyordu. Sonra gene düşündü, cilalı taş devri insanı, artık soyutlamasını yapmıştı. Dairenin; çevresinin uzunluğu ile çapının uzunluğu orantılıydı. Çevrenin çapa oranı, daireden daireye değişmiyor, sabit kalıyordu. Demek ki; bugünkü gösterim şekliyle, bu sabit orana dersek; Çevre/Çap = sabit. Şeklinde yazılabiliyordu. Bu oranın sabitliği anlaşıldıktan sonra, sabit oran değerinin, sayı olarak belirlenmesi gerekiyordu.

Türk-İslam Dünyası'nda Trigonometri

2009-12-25T15:45:00.001+02:00

Türk-İslam Dünyası'nda Trigonometriİçinde bulunduğumuz yüzyılda yapılan bilimsel araştırmalar. göstermiştir ki; trigonometriye ait temel bilgiler, 8. ile 16. yüzyıl Türk-İslam Dünyası matematikçileri tarafından ortaya konulmuş ve belli bir noktaya kadar da geliştirilmiştir. Bunun nedenini, şu şekilde açıklamak mümkündür. Bilindiği gibi, 8. ile 16. yüzyılda Türk-İslam Dünyası'nın hemen her yöresinde astronomi (gökbilim) çalışmaları ve bunun sonucu olarak da, yoğun bir rasathane (gözlemevi) kurma çalışmaları vardı. Bu rasathanelerdeki bilimsel çalışmalarda, astronomiye yardımcı olarak, trigonometri kullanılmaktaydı. Astronominin temelini teşkil eden küresel astronomi, doğrudan doğruya, küresel trigonometrinin astronomiye uygulanmasından doğmuştur. Gezegen ve uydu ile yıldızların gökküresindeki yerleri (koordinatları) ve hareketleri ile ilgili hesaplamalar; küresel üçgenin, küresel trigonometriye uygulanmasıyla elde edilebilmektedir. Dolayısıyla, o devir Türk-İslam Dünyası'nda, Trigonometri müstakil bir bilim haline gelmiş ve oldukça gelişmiştir. 8. ile 16. yüzyıl Türk-İslam Dünyası matematik ve astronomi bilginlerinin hazırlamış oldukları "Ziyc" adlı eserin hepsinde, bugünkü trigonometrinin temel bilgileri, ilk olarak ortaya konulmuştur. Gene bu devir Türk-İslam Dünyası bilginleri, Batlamyos'un (Claidius ptolemeios 85-160) ünlü eseri, değişik tarihlerde değişik matematik ve astronomi bilginleri tarafından mıcıstı (al-magesti) adıyla şerh edilmiştir. Bu şerhlerde de, yer yer trigonometri bilgileri zenginleştirilip geliştirildi. Batı'da objektif olarak hazırlanmış, matematik tarihi ve astronomi tarihi ile ilgili eserlerde, bu hükümlerin açık olarak belirtildiğini görmek mümkündür.

Türk-İslam Dünyası'nda Geometri

2009-12-25T15:43:00.001+02:00

Türk-İslam Dünyası'nda GeometriMatematiğin; aritmetik, cebir ve trigonometri dallarında kurucu denecek kadar eser ortaya koyan, 8. ile 16. Türk-İslam Dünyası alimleri; geometri dalında da, temel teşkil edecek, zamanı için orijinal ve kıymetini uzun yıllar koruyan eserler ortaya koymuşlardır. İlk defa, cebiri geometriye tatbik etme fikri, ilmi metotlarla çalışan, bu devir matematikçilerinin eseri olmuştur. Bu durum, geometrinin çok kısa zamanda gelişmesini sağlamıştır. Özellikle, Eski Yunan alimlerinin ortaya koydukları geometri konularını kapsayan eserler, uzun yıllar anlaşılamamıştır. Ne zaman ki; İslam alimlerinin bu eserlere yazdıkları yorumlamalar sonucu, Öklid ve çağdaşlarının eserleri ancak anlaşılabilirlik kazanmıştır. Bunlardan;a) Harezmi ve Geometri Matematikte yeni sayılabilecek bir dal olan, analitik geometri ile ilgili eserler, analitik geometriyi, 16. yüzyıl Fransız matematikçi Descartes'ın, 1637 yılında yazdığı La Geometri adlı eseri ile başlatırlar. Gerçekte, Harezmi tarafından 830 yılında Arapça olarak yazılan Cebri ve'l Mukabele adlı eserde, analitik geometriye ait ilk bilgiler ortaya konmuştur. Hatta, Ömer Hayyam'ın Cebir adlı eserinde de, analitik geometriye ait bilgilerin varlığı görülür. Analitik geometrinin Descartes'la ilgisini, şu şekilde belirtmek, gerçeğin tam ifadesi olur. Descartes, kendisinden önceki yıllarda var olan analitik geometri bilgilerin toplayarak sistemleştirmiş ve kısmen de genişletmiştir. Müsteşrik Sigrid Hunke, analitik geometri konusunda aynen şunları yazar. "Adedi çokluklarla (kemiyetlerle) geometrik çoklukların beraber yürütülmesi gerektiğine dair kesin fikir de ilk olarak, İslam ilim sahasında rastlanır ... Rönesansımızın üstatları, onun için, Yunanlılar değil, bilakis İslam Dünyası oldu." Denebilir ki; cebrin geometriye tatbikatı demek olan, analitik geometriyi münferit bir geometri dalı haline getirme metotlarını ilk olarak Harezmi tarafından ortaya konmuştur. Trigonometrinin Avrupa'da duyulup dağılmasına etkili olanların başında gelen Sabit bin Kurra, geometri konularındaki çalışmaları ile de adını zamanımıza kadar sürdürmüş olan ünlü matematikçilerimizden biridir. Konikler kitabı ile Apolonyos'a şerh yazdı. Huneyn bin İshak tarafından Öklid'in Elementler adlı eserine yazılan şerhi, ilaveler yaparak düzeltti. Menalaus, Apolonyos, Fisagor, Archimed, Öklid ve Theodosus'un eserlerini Arapçaya şerh etmekle, geometriye, zaman için orijinal olan, yeni bilgiler kazandırmıştır. Sabit bin Kurra'nın geometrideki yeri hakkında, müsteşrik Georges Rivoire şunları yazar : " ...Cebirin geometriye uygulamasını, müslümanlara borçluyuz. Bu da, 900 yılında vefat etmiş Sabit bin Kurra'nın eseridir."c) Ebu'l Vefa ve Geometri Trigonometri çalışmaları dışında, düzgün çokyüzlüler konusuylada uğraşmıştır. 7 ve 9 kenarlı düzgün çokgenlerin yaklaşık çizimlerine dair yeni bir geometrik yöntem ortaya koymuştur. Kısmen Hint modellerine dayalı olarak ortaya koyduğu geometrik çizimleri, geometri bakımından önem taşır. Ebu'l Vefa'nın çizim geometrisine ait ortaya koyduğu çalışmalarına dair bir fikir verebilmek için üç ayrı problemini örnek olarak belirtelim. Bunlar: 1) Pergelle daire içine, açıklığını bozmadan kare çizmek. 2) Verilen bir doğru parçasını, pergel yardımıyla eşit parçalara bölmek. 3) Verilen bir kare içine, eşkenar bir üçgen çizmek. Matematik tarihi İncelendiğinde; Ünlü matematikçilerden, Tales, Öklid, Fisagor'un hazırladıkları eserler ve bu eserlerinde ortaya attıkları teoremler, Harezmi, Ömer Hayyam, Sabit bin Kurra, Beyruni, Nasirüddin Tusi'nin yazdıkları şerhler ve ortaya koydukları görüşler sonucu, geometri yeni boyutlar kazanmıştır

Eski Mısırlılar'da Geometri

2009-12-25T15:42:00.001+02:00

Eski Mısırlılar'da GeometriEski Mısır'da görülen geometri bilgileri, yüzey ve hacim hesapları olarak karşımıza çıkmaktadır. Mısırlılar, kare ve dikdörtgen alanlarını, doğru bir şekilde hesaplayabiliyorlardı. Düzgün olmayan bir yüzeyin planını ise, dörtgenleştirme yoluyla elde ediyorlardı. Üçgen alanı bilgisinden hareket ederek de, yamuğun alanını elde ediyorlardı. Mısırlılar'ın; üç boyutlu cisimlerden; silindir, koni, piramit, dikdörtgen prizma ve kesik prizma hacimlerini de bildikleri anlaşılmaktadır. Kesik piramidin hacminin hesaplanması, zamanın geometrisi için son derece önem taşımaktadır. Aydın Sayılı; adı geçen eserinde konu ile ilgili geniş bilgi verdikten sonra şunları yazar: "Mısırlılar'ın, aritmetiklerinde olduğu gibi geometri problemlerinin çözümünde de, tamamıyla somut özel hallerin ele alınmasından ileri gidilmiyor. Karşılaşılan bütün örneklerde ortak bir vasıf Mısır geometrisinde genel formül kavramının mevcut olmayışıdır. Zihinde bir nevi genel formül fikri ve belli genellemeler vardı. Açı geometrisi mevcut değildi. Bunun yanında Doğru geometrisi gelişmiş durumdaydı." Burada doğru geometrisi ile ölçü için; sadece doğruları kullanan ve açı kavramına başvurmayan bir geometri kastedilmektedir. Alan ve hacim hesapları, doğruların yardımıyla yapılmaktadır. En, boy, taban, dikme, köşegen, çap ve çevre, hem ölçülebilen, hem de ölçüde aracı rolünü kullanıyordu. Bugünkü ifadeyle; 45 derecenin, bazı trigonometrik özelliklerini de bildikleri anlaşılmaktadır. Burada akla şöyle bir soru gelmektedir; Mısırlılar, ilkel geometri bilgisi diyebileceğimiz, ama bugünkü geometrinin temel bilgilerini, hangi ihtiyaçları sonucu ortaya koymuşlardır? Bilindiği gibi; Nil Irmağının mevcudiyeti, Mısır'ın günlük hayatı için son derece önemlidir. Bu ırmağın taşmasıyla, su altında kalan arsaların sık sık ölçülmesi, kaybolan ya da zarara uğrayan arsanın ölçüsünün doğru olarak tespiti ve vergi miktarlarının da buna göre belirlenmesi gerekmektedir. Mısır mezar lahitlerinin, piramitlerin, tahta işlerinin estetik bakımdan üstünlük sağlaması, hem çalışmaların ihtiyacından doğmuş ve hem de, zaman için var olan ölçü tekniği ile, basit de olsa, bu ölçülerin hesaplama tekniğinin kısmen ileri derecede olmasıdır.

Türk-İslam Dünyası'nda Cebir

2009-12-25T15:41:00.000+02:00

Türk-İslam Dünyası'nda Cebir Objektif olarak hazırlanmış, matematik tarihi eserleri incelendiğinde, açık olarak şu hüküm görülür; Matematiğin geniş bir dalı olan cebire ait temel bilgilerin büyük bir çoğunluğu, 8. ile 16. yüzyıl Türk İslam Dünyası alimleri tarafından ilk olarak ortaya konulmuş ve belli bir noktaya kadar da geliştirilmiştir.İslamiyetin Başlangıç Yılları İslamiyetin başlangıç yıllarında; dini günlerin tespiti, namaz vakitlerinin belirlenmesi, takvim hazırlanması gibi dini problemlerle uğraşılmış olunduğu muhakkak ise de, o devir İslam matematikçilerinin, arazi ölçüleri, veraset hesapları, yükseklik tayini ve günlük yaşantı için gerekli pratik ölçme ve hesaplamalar hakkında bazı çalışmaların varlığı söz konusu olabilir. Hamid Dilgan; Büyük Matematikçi Ömer Hayyam adlı eserinde bu konuda şunları yazar : "İslam matematiği, ancak hicretin ikinci yüzyıl ortalarında Bağdat'ta doğmuştur." Ancak bu tarihten itibaren, Bağdat'ta kurulan ve bugünkü Üniversitelere benzer kurum olan Dar-ül Hikme'de başta matematik olmak üzere, öteki bilimler hızla gelişmeye başlamıştır.

Eski Mısırlılar'da Cebir

2009-12-25T15:40:00.002+02:00

Eski Mısırlılar'da Cebir İnceleyebildiğiniz kaynaklarda; Mısırlılarda, bugünkü cebirin herhangi bir şeklinin varlığına dair, kesin bilgiler görülmemektedir. Ancak; Mısırlılarda, bugünkü cebir konularına benzeyen, oldukça ilkel cebirin varlığı görülmektedir. Bu konuda a h a h e s a b ı adı verilen bir hesaplama türüne raslanlmaktadır. Bu hesaplama türü hakkında, Aydın Sayılı Mısırlılarda ve Mezopotamyalılarda Matematik, Astronomi ve Tıp adlı eserinde Berlin ve Rhind Papirüslerine dayanarak şu bilgiyi vermekte; A h a kelimesi, grup ya da miktar anlamına gelmektedir. Böyle adlandırma, bir metot görüşü olarak yapılmış olmakla beraber, a h a hesaplarında, "Yanlış ve Deneme yoluyla Yoklayarak çözüm" metodu kullanılmış olduğu görülmektedir. Ayrıca bu usulle, bazı çözümler cebiri hatırlatıyor. Adı geçen eserde; bu tür hesabın nasıl yapıldığına dair, açıklamalı iki örnek verildikten sonra; müsteşrik S. Gantz'a atfen altı örnek belirtmektedir. Bunlar :1) x/y = 4/3 ; xy = 122) xy = 40 ; x = (5/2)y3) xy = 40 ; x/y = (1/3) + (1/15) = 2/54) 10xy = 120 ; y = (3/4)x5) x2 + y2 = 100 ; y = (3/4)x6) a2 + b2 = 400 ; a = 2x ; b = (3/2)x Hemen belirtmek gerekir ki; bu örnekler, Mısırlıların a h a hesabında yaptıklarının, bugünkü cebrik düşünceye göre düzenlenmiş gösterim ve tertip şekilleridir. Yukarıdaki altı tip örnekte görülebileceği gibi, problemler hep özel durumları temsil ediyor. Ancak, Aydın Sayılı adı geçen eserinde, bu konuda : "Mısırlı matematikçinin zihninde belli çözüm yollarının ve genel formüllerin bulunduğuna şüphe yoktur. Örneğin a h a hesaplarıyla ilgili papirüslerde, herhangi bir metot söz konusu edilmemesine rağmen, bunlarda özel bir metoda uyulduğu gayet sarih bir şekilde görülmektedir ... Problemlerin pedagojik amaçlarla bu şekilde tertiplenmiş oldukları söylenebilir."

Eski Mısrlılarda Aritmetik

2009-12-25T15:40:00.000+02:00

Eski Mısrlılarda Aritmetik Bilinen en eski sayma sistemlerinden biri, Eski Mısırlılara ait olanıdır. Eski Mısırlıların kullandıkları resim yazısının (hiyeroglif) başlangıç tarihi, M.Ö. 3300 yılına kadar geri gider. Böylece, Mısırlılar ortalama 5300 yıl önce, milyona kadar olan sayıları kapsayan bir sistem geliştirmişlerdir. Eski Mısırlılara ait sayma sistemi, ilkçağ mağara, insanının önceleri kullandığı sayma sisteminin gelişmiş şeklidir. Eski Mısır aritmetiği hakkındaki bilgilerimiz, zamanımıza kadar intikal etmiş papirüs tomarlarından elde edilmektedir. Bugün bu papirüsler; bilim tarihinde, M.Ö. 1900-1800 yılları için adlandırılan, Kahun ve Berlin papirüsleri ile, M.Ö. 1700 ile 1600 yılları için adlandırılan Hiksoslar Devrinden M.Ö. 1788-1580 kalma Rhind ve Moskova matematik papirüsleridir. Mısır matematiği hakkındaki diğer kaynaklar, birkaç parşömen tomarı ile kil ve tahta tabletlere dayanmaktadır. Eski Mısır'da rakam ve sayılar bazı sembollerin (şekillerin) yan yana gelmesiyle ortaya çıkıyordu. Bütün rakamlar, 7 değişik şeklin bir araya gelmesiyle ifade ediliyordu. Örneğin: 1 için (yukardan aşağı düşey bir çizgi), 10 için (at nalı şekli), 100 için (Çengel işareti) şekillerini kullanmışlardır. l.000, 10.000 ve 1.000.000 için de değişik semboller kullanmışlardır, ve yazım biçimi de, sağdan sola doğru ifade ediliyordu. Bugün Kullanılansembollerle ifade Mısır Sembolleri İfade edilencisim1 Düşey bir çizgi10 At nalı (topuk kemiği)100 Çengel1.000 Lotus çiçeği(Mısır nilüfer çiçeği)10.000 İşaret parmağı100.000 Tatlı su balığı(yavru kurbağa)1.000.000 Şaşkın adam Sayıları da, bu sembollerle göstererek bir sayı sistemi geliştirmişlerdir. Eski Mısırlıların, 1 den 1.000.000 a kadar olan sayıları göstermek ve yazmak için kullandıkları semboller (şekiller) yukarıda gösterilmiştir. Tablonun incelenmesinden anlaşılacağı gibi, 9 sayısını ifade etmek için, 9 ayrı şekil, 90 sayısını ifade edebilmek için, 9 adet başka bir şekil; 99 için 18 aynı şekil, 999 sayısı için ise, 27 ayrı şekil (sembol) kullanmak gerekli olmaktadır. Diğer sayıları göstermek için de, bu rakamları (sembolleri) yanyana veya gerekirse toplu olarak gruplar halinde yazarlardı. Bu sistemde, bir rakam dizisindeki rakamların, yer değiştirmesiyle, bu dizinin gösterdiği sayı değişmez. Bu durumda, verilen sembollerin, 123, 213. 312 sayılarından hangisini ifade ettiğini anlamak çok güçtür. Bu güçlüğü ortadan kaldırabilmek için; metin, konu ve karine yardımıyla sonuç çıkarma yoluna gidilirdi. Buna karşılık, bizim sistemimizde, 123. 213 ve 312 ifadeleri başka başka sayıları gösterir. Eski Mısırlılar; bu sembolleri, gerektiğinde tahta, ağaç ve taş üzerine de oymuşlardır. Bu rakamları bir kaç kez kullanarak, istenilen sayıları göstermişlerdir. Bu sistemde; gruplamalar onarlık yapıldığından, sistem onluk sistemdir. Eski Mısır sistemi, aşağıdaki belirtilen özelliklerinden dolayı, mağara insanının kullandığı sistemin geliştirilmiş şekli idi: a) Bir kümede bulunan şeylerin toplam sayısı, sadece bir tek sembolle belirtilmiştir. Örneğin: 10 sayısının bir topuk kemiği sembolü ile belirtilmesi gibi. b) Diğer sayıları göstermek için, aynı semboller tekrarlanmıştır. c) Bu sistemde 10 luk gruplar esas alınmıştır. On düşey çizgi, bir topuk kemiği sembolünü, on topuk kemiği sembolü de, bir çengel sembolüne eş değerdir. Bu şekilde devam eder. Konu hakkında bir fikir vermesi bakımından aşağıdaki tabloda on tabanlı sayıların, eski Mısır sayma düzeninde nasıl yapıldığı gösterilmiştir.Onluk Sayma Düzeninde Mısır Sayma Düzeninde4 13 21 1982 2022 30300 Eski Mısırlılar sıfır kavramını da bilmiyorlardı ve sıfırı gösterecek bir işaret (sembol) kullanmamışlardı. Fakat sayıları, çarpma ve çıkarma tablolarına, ehramların yapılış tarihlerinden itibaren sahip bulunuyorlardı. Afet İnan Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti adlı eserinde eski Mısır rakamları hakkında aynen şunları yazar: "Mısır'da rakamların yazılışını çok eski zamanlardan itibaren bulmak mümkündür. IV. sülale zamanında (M.Ö. 2778-2413) Methe'in mezarında bulunan yazılarda ölçü sistemlerinin mükemmel bir şekilde tespit edildiği de anlaşılıyor." Kaynaklar, XII. sülale zamanından (M.Ö. 2000-1787) kalma, bir takım aritmetik problemlerini açıklayan papirüsler ele geçtiğini, bunların bugün, Kahun, Moskova, Berlin ve Rhind papirüsleri diye adlandırıldığını belirtir. Afet İnan adı geçen eserinde, bu konuda şu bilgileri de verir: "Bu papirüs metinlerinde, birçok aritmetik ve geometrik esaslar, ilmi bir şekilde konulmuştur. Bilhassa Rhind Papirüsü, Mısır matematiğinin başlıca bir abidesi sayılır. Bu türlü vesikalarda, ölçülerin ne gibi esaslara göre yapılacağı örneklerle mevcuttur. Ehramlar, doğrudan doğruya bir geometrik problemin tatbik edilmiş şeklidir. Bunlardan başka, diğer yapılar da bu hesaplara göre yapılmıştır... Mısırlılar pytagoras Teoreminin yalnız 3, 4, 5 özel halini, yani kenarları 3, 4, 5 olan bir üçgenin, bir dik üçgen olduğunu biliyor ve bundan inşa ve ölçü işlerinde faydalanıyorlardı." Hemen belirtmek gerekir ki, Eski Mısırlıların hayatı, Nil Irmağının yükselme ve alçalmasına bağlı olduğundan, bu durumu daima ölçmek ve kontrol etmek lazımdı. İşte bu hesaplar ve arazi ölçülerinden dolayı, Eski Mısır'da aritmetik ve geometrik ilimler büyük gelişme göstermiştir. Çünkü suyun yükselme ve alçalmasıyla, şahıslara ait arazi üzerindeki sınırlar bozuluyor ve bunları belirli ölçülere göre, yeniden tespit etmeleri gerekiyordu. Bu sebepten büyük bir itina ile gerekli ölçme ve hesaplamalar yapılmıştır. Aydın Sayılı, Mısırlılarda ve Mezopotamyalılarda, Matematik, Astronomi ve Tıp adlı eserinde bu konuda şunları yazar: "Mısır rakamlarının oldukça ilkel bir vasıf taşımalarına rağmen, bunlar tarihte bilinen ilk ve en eski rakamlar arasında bulunmakla, büyük bir değer ve önem taşırlar. Çünkü bunlar belirli sembollerle ifade edilmesi, zihniyet ve düşüncesinin ilk örneklerinden, belki sadece Sümerliler istisna edilirse, en eskisini teşkil etmektedir."

İlkçağ Mağara İnsanı ve Aritmetik

2009-12-25T15:38:00.003+02:00

İlkçağ Mağara İnsanı ve Aritmetik İlkçağ insanı (ilkel insan, mağara insanı), rakam ve sayıları kullanmak ihtiyacını duymuştur. Bu devir insanları, ihtiyaçlarını kaydedip saklamasını da biliyordu. Avladıkları hayvanların veya sürüsündeki koyunların sayılarını belirtmek için, yaşadıkları mağara duvarlarına çizikler çizmişler, bir ağaç dalına çentikler yapmışlardır. Bazen de, ipe düğüm atmışlar, veya çakıl taşlarını kullanmışlardır . Bu devrin, 13-15 yaşındaki insanı, koyun ve geyik gibi varlıkları, ok gibi eşyaları sayabilmek için, ufak yuvarlak çakıl taşlarına sahip olması, veya kesilmiş bir ağaç dalı (sopa) üzerine çentik yapması icap edecekti. Bir taş veya sopa Üzerinde işaretlenmiş bir adet çentik, tek koyunu ifade ederdi. Belli bir zaman sonra, eğer her bir taş veya çentik için bir koyun yoksa, o insan bir veya birkaç koyunun kayıp olduğunu anlardı. Bu devrin insanları; sayıları bir yere kaydedip saklanmasını da biliyorlardı. İlkçağ insanları, sayılar için kil tabletler üzerine çizikler kazmayı, veya kesilmiş ağaç dalına çentikler yapmaya başlamakla, ilk defa, sayıları yazılı olarak ifade etmiş oluyorlardı. İlkçağ insanının kullandığı bu işaretler, rakam ve sayıların ilk yazılı ifadeleridir. Bunların yanında; ilkel insanlar, sayıları belirtmek için, değişik ses ve kelimeler de kullanmışlardır. Bugün sayıları belirten standart hale gelmiş sembol (şekil) ve sözcükler vardır. Günümüzde; sayılar, hem 1, 2, 3, ... gibi sembollerle ve hem de; bir, iki, üç, ... gibi kelimelerle ifade edilmektedir. Bugün dört adet kalemi, "dört kalem" kelimesi ile belirtip "4" sembolü ile gösterebiliyoruz.Tarih bakımından biraz daha ilerlediğimizde, karşımıza Eski Mısırlılar ve Mezopotamyalılar çıkar.

Matematik Tarihinde Bilgi Kaynakları

2009-12-25T15:38:00.001+02:00

Matematik Tarihinde Bilgi KaynaklarıYeterli bir matematik bilgisi ile, iyi bir araştırma zihniyetine sahip olmak gerekir. Böyle olunca da, araştırma için gerekli bilgilerin kaynağı olan, yabancı dilleri bilmek gerekir. Daha sonra da, bilimin ilk yazılı belgelerinden, yani bilgi kaynaklarından olan; papirüs, kil tablet, mağara resimleri, parşömen kağıtlar, çivi ve resim (hiyeroglif yazılarını okuyabilecek kadar bilmek gerekir.Diğer bir husus da; bilimin etkin olduğu devrelerin bilim dili olan, Latince, Arapça ve Farsça dillerini bilmek gerektiğidir. Ayrıca, zamanın bilim dili olan ve bugün ölü dil olarak kabul edilen Sanskritce ve Pevleviceyi de bilmek gerekmektedir.Pek doğaldır ki; bu kadar geniş bir bilgiyi, bir bilim tarihçisinin veya matematik tarihçisinin bilmesi pek zor bir iştir. Ancak; gerekli durumlarda, konu ile uzmanlaşmış kimselerle işbirliği yapmak veya eserlerinden yararlanmak gerekir. MATEMATİK TARİHİ KONUSU Matematiğin, sayı ve sayma ile şekil kavramının ortaya çıkışından başlayarak, bu kavramların doğuşunu ve gelişimini incelemektir. Bugün, 544 ayrı dalı olduğu bilinen matematik konularını ve gelişim safhalarını bilimsel düşünce çerçevesi içerisinde ortaya koyar. MATEMATİK TARİHİNDE UYGULANAN YÖNTEMUzun yıllar yapılan bilimsel araştırmalar sonucu elde edilen belge ve bilgiler, bilimsel temel esaslara göre sınıflandırılır. Ortaya çıkan bu bilgilerin, tarihte görülen medeniyetler içindeki yerleri mukayeseli bir şekilde sergilenir

Matematiğin Diğer Bilimlerle İlgisi ve Diğer Bilimlerden Farklı Yönleri

2009-12-25T15:37:00.003+02:00

Matematiğin Diğer Bilimlerle İlgisi ve Diğer Bilimlerden Farklı YönleriMatematik diğer müspet bilimlerin gelişmesini sağlar. Matematiğin diğer bilimlerle olan başka bir ilginç özelliği ise şudur; öteki bilimler de matematiğin bugünkü ileri seviyeye gelmesinde katkıda bulunmuştur. Örneğin: 17. yüzyıl başlarında, gök cisimlerinin yörünge hesapları sırasında, mevcut matematik bilgileri, astronomlar için yeterli olmamıştır. Netice itibariyle de, astronomların zorlamaları sonucu, matematikçiler tarafından, diferansiyel denklem kavramları ortaya konmuştur.Fen bilimlerinden olan; fizik, kimya ve astronominin varlığı düşünüldüğünde, bu bilimlerde temel özellik, gözlem ve deneye dayalı, aynı zamanda da ölçülebilir, olmasıdır. Halbuki matematik, soyut bir bilim olmakta ve temel konusu da sayılar ve çevremizde gördüğümüz şekillerdir.Matematiğin öteki bilimlerden diğer farkları ise, şu şekilde sıralamak mümkündür:Sembol ve şekiller kullanılır, uygulama alanı geniş, soyut ve kesin sonuç esasına dayanır, kesin kanunları vardır, kendisini devamlı yeniler, öteki bilimlerde yapılan çalışmaları kanuniyet halinde ifade edilebilir duruma getirir, var olanı inceler, kesin sonuç verir, birbirine bağımlı olarak sürekli gelişme gösterir ve gelişmeleri birbirini tamamlar.

Matematiğin Nitelikleri

2009-12-25T15:37:00.001+02:00

Matematiğin NitelikleriMatematik, bir zihin (zeka) çalışmanın sonucu ortaya çıkmıştır. özellikle, atom modeli ve yapısı üzerinde yapılan araştırmalar ilerledikçe, çekirdek fiziği, bugünkü ilerleme safhasına eriştikten sonra, fen bilimlerinde matematik, en güvenilir bir açıklama aracı haline gelmiştir. Bu önemi her geçen gün artmaktadır.Matematiğin, bu önemini almasındaki niteliklerini, şu şekilde sıralamak mümkündür:A) Doğruluğu Kesindir.B) Geneldir.C) Soyuttur. Matematiğin Temel İlkeleriHer kelimeyi tanımlamak mümkün olmadığı gibi, her hükmü de ispat etmek mümkün değildir. Bir kelime, başka kelimelerle tanımlanır, bu sonuncular da, daha başka kelimelerle tanımlanır. Böylece kullanılan her kelimeyi tanımlamak için, sonsuz şekilde geriye gitmek gerekmektedir ki, bunun imkansız olduğu ortaya çıkar. Bunun gibi; matematikte, bir teorem, başka teoremlerle, o teoremler de başkalarıyla İspat edilir. Her şeyi ispat için, imkansız olan, bir sonsuz geriye gitme lazım geldiğinden, ister istemez bir yerde durmak icap ediyor. Şu halde, nasıl ki, tanımlanamayan şeyler varsa, öylece ispat edilmeyen şeyler de vardır. İspat edilemeyen bu şeylere, matematikte prensipler adı verilir. Gerçi, prensipler ispat edilemezler, fakat her şey bunlara dayanarak ispat edilir. Bunların ispatsız kabul edilmelerinin sebebi budur.Matematiğe ait, sistematik eserler meydana getiren Eski Yunan (Grek) matematikçileri, bazı hükümleri ispatsız kabul etmek lazım geldiğinin farkına varmışlardır. Bunlardan Öklid, Elementler adlı eserinin başında, bu gibi hükümleri ifade etmiştir. Bunlara da, <> adını vermiştir. Zamanla, bu kabulü istenen şeylerin sayısı değişmiştir. Örneğin, 19. yüzyıla kadar, matematikçiler, Öklid'in ispatsız kabul ettiği ve Öklid Postülatı denilen <> şeklindeki hükmünü ispat etmeye çalışmışlardır. Fakat, daima ispatsız birtakım hükümler, yeni yeni prensipler kabul edilmiştir.Eskiden beri, matematikçiler tarafından, matematiğin temel prensipleri üç grupta toplanmıştır. Bunlar:A) TanımlarB) AksiyonlarC) PostülatlarBu üç temel prensibe ait ilginç örnekler ve geniş bilgileri, herhangi tir matematik kitabında görmek mümkündür.

Matematiğin Önemi

2009-12-25T15:35:00.002+02:00

Matematiğin Önemi

Matematik, genel mantığın uygulama alanı ve insan zekasının bu yolda işlemesi görevini görür. Ayrıca; mekanik, fizik, astronomi bilimlerinin de temelini teşkil eder. Bunların dışında, sosyal bilimler, tıp, jeoloji, jeofizik, psikoloji, sosyoloji ve iş idareciliği gibi alanlarda da, matematiğe geniş bir şekilde ihtiyaç duyulur ve yaygın bir şekilde kullanılır.
Bugünün medeniyetinde ön safı tutan, büyük endüstri ve yan kuruluşları, istihkam hizmetleri hep matematiğin yardımı ile yapılmış eserlerdir. Şu an siz bu yazıyı okurken, karşınızda duran bilgisayarınızın içinde milyonlarca matematik işlemi büyük bir sürat ile yapılmakta ve sonuçları size görüntü ve ses olarak sunulmakta. Yolda yürürken gördüğünüz binalar, taşıtlar ve yollar hep matematik ve mühendisliğin ortaya koymuş olduğu tasarımlardır. Onun için en soyut bir ilim olan matematik, ikinci elden pratik hayata da tesir ediyor demektir.
Denilebilir ki; günlük yaşantımızın her evresinde, karşı karşıya olduğumuz bir bilimin tarihini bilmek, matematiğin önemini kavramanın temeli olsa gerekir.

rüyada ağaç görmek

2009-12-23T20:59:00.000+02:00

Dünyada insanlar türlü türlü olduğu gibi, ağaçlar da çeşit çeşittir. Kimi gül
ağacı, kimi diken. Kimi meyve, kimi bir başka şeydir. Ağacın cinsine göre rüyalar da
değişik mânâları taşırlar

Meyve değil de yalnız kokusu olan ağacı rüyada görmek, iyilik sahiplerine, amelsiz
ilme, hiçbir şey yapmaksızın çok söz etmeye delâlet eder.
Portakal, limon ve ağaç kavunu gibi hem meyvesi yenen hem de koklanan ağaçları
görmek, iç ve dış iyiliğine, ilim ve irfana, güzel amele işarettir.
Ağaçlar, kadınlara ve ahlâkı değişik çeşitli erkeklere de delâlet eder. Rüyada
tanınmayan bir ağaç görmek, endişe, şiddet ve bağırmaya işarettir.
Rüyada üzerlerinde meyveleri olan ağaçları görmek, eline mal geçmeğe, ağaçların
yapraklarından koparıp toplamak, yine mal ve servete delâlet eder.
Kendi oturduğu halde hiçbir zahmete girmeden ağaçlardan meyve ve yaprak
topladığını görmek, bol ve geniş rızka delâlet eder.
Rüyasında uzun ve görkemli bir ağacın üstüne çıktığını gören kişi büyük bir zata
intisab eder, onun ilim ve irfan nurundan faydalanır. Bekâr ise evleneceğine işarettir.
İbn-i Sîrîn hazretleri demiştir ki:
- Ağacın dalları kardeşlere, evlâda ve akrabaya işarettir. Bir ağacın dallarının
yeşillenip çoğaldığını görmek, akraba ve dostun çoğalacağına alâmettir..
Rüyada bir yere ağaç diktiğini görmek, şerefe, yüksek mertebelere ve büyük kişilerle
dostluğa delâlet eder.
Ağacın yaprak yaprak açıldığını görmek, uzun ve bereketli ömre, rızkın devamına,
zenginliğe ve dinde sebat etmeye delâlet eder.
Rüyada yapraklarını döken ağaçları görmek ise, tam bunun zıddı.
Ağaçların üzerinde yattığını görmek, çok çocuk ile tâbir olunur. Yine ağaç üzerinde
bulunduğunu görmek, çekindiği ve korktuğu şeyden kurtulmaya delâlet eder.
Sayıları bilinen ağaçları görmek, helâlinden rızık isteyen adamlara işarettir.
Bazı kimselerle bir ağaç altında oturduğunu görmek, rüya sahibinin temiz itikadına,
kitap ve sünnete ittibadan dolayı yüce Allah'ın ondan razı olmasına delâlet eder. Bu
rüyayı kâfir görse, hidayete erer, müslüman olur. Asi bir adamın böyle bir rüya
görmesi, tevbeye işarettir..
Cenâb-ı Hakk'ı zikreden kimselerle beraber ağaç altında olduğunu görmek, kıyamet
günü gölgeleneceği Tuba ağacına delâlet eder..
Dağda, yamaçta, dere kenarında görülen ağaçlar, güzel amellere, umulmadık yerden
gelecek rızka delâlet eder. Ağaç görmek birçok veçhile tâbir olunur:
a) Dükkanlara,
b) Berekete,
c) Hizmetçilere,
d) Bol ve geniş rızka..
Bazı kere de ağaç görmek, dinde ihlâsa ve salâha delâlet eder.
Rüyada ağaçları kurumuş görmek, ümid edilen şeyde zarara, neşvu-nemâ halinde
görmek, sevinç zevk ve safaya delâlet eder.
Hurma Ağacı: Rüyada hurma ağaçlarının meyvesine yetiştiğini görmek, birtakım
adamlardan mal isabet edeceğine delâlet eder..
Ceviz: Ceviz ağacının meyvesini görmek, meşakkat ve zahmetle elde edilecek mala
işarettir.
Rüyada üzüm ağacının dalını kestiğini görmek, şeref ve izzete ermeye alâmettir.
Sedir ağacı görmek, din ve dünyalık sahibi zengin bir adama delâlet eder.
Yine sedir ağacı görmek, şerefli, soylu, cömert ve faziletli bir adama işarettir.
Rüyada, Kur'ân-ı Kerim'de övülen zeytin ağacını diken olarak görmek, kötülüklerden
men edilmeğe delâlet eder.
Hurma: Rüyada hurma ağacı görmek, âlim bir kişiye veya bir çocuğa alamettir. O
ağacı kestiğini görmek ise, çocuğun ölümüne delâlet eder.
Rüyada birçok hurma ağaçlarına mâlik olduğunu görmek, o hurma ağaçlarının
adedince insanlara hâkim ve âmir olmakla tâbir olunur. Bu rüyayı gören tüccar veya
esnaf ise ticaret ve kazancı kat kat artar. Kuru hurma ağacı görmek, münafık adama
işarettir.
Rüyada bir hurma çekirdeğinin hurma ağacı hâline geldiğini görmek, çocuğun faziletli
ve bilgili olmasına işarettir.
Bazı kere de hurma ağacı uzun ömre, nimete, evlâda ve safaya delâlet eder.
Yine Hurma ağacı şu veçhile de tâbir olunur:
a) Hayırlı bir zevce,
b) Ev ve yer,
c) Geniş mülk,
d) Mal ve evlat,
e) Âlim..
* ELMA AĞACI: Rüyada elma ağacı görmek, hayra delâlet eder. Himmetli kişilere
göre de nisbetli olarak kabul edilir.
Şeftali: Şeftali ağacı, zengin, mert, yiğit ve çok mal biriktiren adama delâlet eder.
Üzüm: Üzüm ağacı görmek, şen, tatlı, hoş, izzetli ve saltanat sahibi birine işarettir.
Muz ağacı görmek, din ve dünyalık sahibi adama delâlet eder.
Zeytin ağacı aldığını görmek de hayrın ta kendisidir. Çünkü zeytin mübarek bir
ağaçtır. Böyle bir rüya gören, hayra, berekete, menfaate, çok nimete erişir.
Yine rüyada zeytin ağacının üstüne çıktığını görmek, nimete sahip olmakla tâbir edilir.
Mersin Ağacı: Hasta bir adamın rüyada mersin ağacı görmesi, hastalıktan halâs
olacağına delâlet eder. Bazı kere de mersin ağacı, tahsilini arzu ettiği şeyden ümid
kesilmesi ile tâbir olunur. Bazı tâbirciler de "Ahdini yerine getiren kimseye delâlet
eder" demişlerdir.
Rüyasında başına mersin ağacında tac giydiğini görmek, uzun ömür ile tâbir edilir. Bu
rüyayı kadın görürse o da uzun ömürlü olur. Mersin ağacının koklanması da böyledir.
Rüyada mersin ağacı görmek, daimi dostluğa ve imarete, velayete, devamlı sevinç ve
huzura delâlet ettiği gibi çok mal ile de tâbir olunur..
Limon ve Portakal: Rüyada limon ve portakal ağacı görmek, güzel ve cemal sahibi
birine işarettir.
Ağaç Çanak: Rüyada ağaç çanak görmek de hayır ve berekettir. Böyle bir rüya
gören kimse, elinden hayır gelen bir hizmetçiye mâlik olur.
* AĞAÇ ÇİÇEĞİ: İnsanlar türlü türlü olduğu gibi, ağaç çiçekleri de çeşit çeşittir.
Rüyada gül görmek şeref sahibi bir adama delâlet eder. Yasemin görmek, hasedçi ve
kötü huylu bir kadın ile tâbir olunur..
Söğüt ağacının çiçeğini görmek, sert mizaçlı, kibirli, azametli bir adama delâlet eder.
Söğüt ağacının kendisini görmek, faidesiz ve işe yaramayan bir kimseye işarettir.
Ağaç çileği görmek, iyi ikbâle ve hastalıklardan şifaya işarettir.
* DAĞ ARMUDU: Dağ armudu görmek, âdi ve şerefsiz kimseye işarettir. Bu ağacın
üzerinde olduğunu görmek, inat, âdi ve yabancı bir adamla münasebet kurmak ile
tâbir olunur.
* ABANOZ: Rüyada Abanoz ağacı görmek, sevinçli, zengin bir kadına delâlet eder.
Veya kalbi katı bir erkeğe işarettir.
* AĞAÇ KAVUNU: Rüyada ağaç kavunu görmek, şerefli, soylu ve evlât sahibi bir
kadın ile tâbir edilir. Bazı kere de mühim ve Kur'ân tilâvet eden kimseye, ilme ve
amele ve güzel medhe, ülfet ve muhabbete delâlet eder.
Yine bazı tâbirciler, ağaç kavununun, çocuğa, çoğu da güzel olan şeylere işaret
olduğunu söylemişlerdir.
Rüyada yeşil ağaç kavunu görmek, senin bereket ve bolluğuna ve rüyayı görenin
bedeninin kuvvetli olmasına delâlet eder.
Bazı tâbircilere göre de, ağaç kavunu, zengin şerefli ve Arab olmayan kadınlara
delâlet eder denilmiştir.
Rüyada ağaç kavununu iki parça olarak topladığını görmek, hastalıklı çocuk ile tâbir
olunur.
Bekâr bir kadın, rüyasında bu ağaçtan başında bir tacın olduğunu görse, dindar ve

tanınmış bir adam ile evleneceğine işarettir.
Bir erkek, rüyasında bir kadının kendisine ağaç kavununu verdiğini görse, erkek
evlâdının olacağına delâlet eder.
Yine bir kimse başkasına ağaç kavununu attığını görse, onunla arasında yakınlık ve
hısımlık olma arzusuna delâlet eder. Bir ağaç kavunu görmek, bazı kere de devlettir,
eğer onu yediğini görürse, toplu mala işarettir.
* AĞAÇ KABUĞU: Rüyada ağaç kabuğu görmek, iyilik sahibi, soylu ve asil bir
kimseye delâlet eder. Ağaç kabuğu soyan kimseyi görmek, ebe kadına alâmettir. Ebe
kadın da kalelerin fethini ve oradaki şeyleri haber veren iyi ve asil birine delâlet eder.
* AĞAÇ SAKIZI: O ağacın cevherinin nisbeti ile tâbir edilir. Yine rüyada ağaç sakızı
görmek, fazilet ve meziyet sahibi birine delâlet eder.
* AĞAÇ TEKNE: Rüyada ağaç tekne görmek, dünyalığa ve
yolculukta elde edilecek mala delâlet eder. Tekne mal, nimet ve rızık
bolluğu ile tâbir olunur.
Çanaklar ve taslar, ne türlü olursa olsun, insanın geçimi için tedbir almaya işarettir.
Rüyada çanak veya parmaklarını yaladığını görmek, rızkın tükenmesine ve ecelin
yaklaşmasına delâlet eder.
Tekne, kadın ve hizmetçi ile de tâbir olunur.
* AĞAÇ YAPRAĞI: Bir kimsenin rüyada ağaç yaprağı görmesi, elbiseye işarettir.
Zincir ağacının yaprağını görmek ise, üzüntü ve keder ile tâbir olunur.
Rüyada Kur'ân-ı Kerim'den bir yaprak görmek, temiz rızka delâlet eder.. Böyle bir
rüya gören kimse hiç ummadığı yerden nimete ve rızka nail olur.
* DOĞRU AĞAÇ: Rüyada dosdoğru bir ağaç görmek, o yerin imar edileceğine
delâlet eder.
* UD AĞACI: Rüyada görülen ud ağacı, evlâda medh ve senaya işarettir.
Orman halinde ağaçlar görmek, parlak ve huzurlu günlere, yapraklı ağaçlar da
saadete, safaya, gönül neşesine dalalet eder.
Rüyada kırılmış ve kesilmiş bir ağaç görmek, elem ve kedere alâmettir.
* AĞAÇ YONUCUSU: Ağaç yonan veya oyan birini görmek, bir takım münafık
adamlarla muamele eden ve onlardan hile ile mal alan adama delâlet eder.

rüyada Kur'ân'dan bazı âyetlerle hasta üzerine

2009-12-23T20:54:00.002+02:00

Bir kimsenin rüyada Kur'ân'dan bazı âyetlerle hasta üzerine
okuduğunu görmesi, şiddetli ağrıdan ve hastalıklardan kurtulmaya, üzüntü ve
kederden halâs olmaya delâlet eder.
Sünnetin ve Kur'ân-ı Kerim'in haricinde bir şey okumak ise, yalancılığa ve riyaya
işarettir.
Bu rüyayı gören âlim biri ise halktan öğüt ve nasihati gizlemekle tâbir olunur.
Rüyada üzerine Kur'ân âyeti okunmuş bir suyu içtiğini veya bir kadeh içindeki
okunmuş suyu başkasına içirdiğini görmek, uzun ömürlü olmaya delâlet eder.
Yine bir kimse afsun ettiğini veya kendisine afsun ettirdiğini görse, bu rüya bâtıl
şeylere işarettir. Yapılan şey "Besmele", yahut Kur'ân-ı Kerim'den herhangi bir âyet
ile başlıyorsa iyiye alâmettir

Rüyada kendisine karşı kusurlu birinin yaptığı hatayı affettiğini

2009-12-23T20:53:00.002+02:00

Rüyada kendisine karşı kusurlu birinin yaptığı hatayı affettiğini
görmek, yüce Allah'ın mağfiretine nail olacak bir amele delâlet eder.
Rüyada kendi kusurunun affedildiğini görmek, uzun ömre, şan ve şöhrete ve
himayeye mazhar olmaya işarettir.
Rüyada Allahu Teâlâ ve O'nun Resulü tarafından bağışlandığını görmek, güzel bir
akibete delâlet eder. Yine bu rüya, o kişinin tevbe ederek hidayete erişeceğine
işarettir.
Rüyada üzerine had vurulması veya kısas yapılması gereken birini affettiğini görmek,
günahlarının Allahu Teâlâ tarafından bağışlanacağına delâlet eder.
Suçluyu cezalandırmaya gücü yettiği halde ve buna da hakkı varken, onu affettiğini
görmek, günahlarının Allahu Teâlâ tarafından bağışlanacağına delâlet eder.
Suçluyu cezalandırmaya gücü yettiği halde ve buna da hakkı varken, onu affettiğini
görmek, rüya sahibinin Cenâb-ı Hak'tan korktuğuna ve haşyet üzere bulunduğuna
delâlet eder.
Cezaya müstehak olan günahkâr bir kişinin rüyada Rabbi Teâlâ tarafından isyan ve
hatalarının bağışlandığını görmesi: "(Habîbim), O küfredenlere söyle ki: Eğer
düşmanlıktan vazgeçerlerse, geçmişteki günahları bağışlanır." (Enfal, 38)
mealindeki âyet gereğince, o zatın doğru birisi olduğuna delâlet eder.

rüyada affedildiğini görse

2009-12-23T20:52:00.002+02:00

Bir kimse rüyada affedildiğini görse, bu felah ve saadete işarettir.
Yine affa uğramak, Cenâb-ı Hakk'ın mağfiretini, rızasını kazanacak bir amele delâlet
eder.

Rüyada koyunlara mahsus ağıl görmek

2009-12-23T20:51:00.002+02:00

Rüyada koyunlara mahsus ağıl görmek, memur ise, terfi etmeye işaret, evli
kadın ise, efendisi ile arasının çok iyi olacağına; rüyayı gören bakire kız ise,
kendisine yakında hayırlı bir kısmet çıkacağına delâlet eder

Rüyada tabiî âfetlere maruz kaldığını görmek

2009-12-23T20:50:00.002+02:00

Rüyada tabiî âfetlere maruz kaldığını görmek, dinî vecibeleri terke ve
günaha düşmeye delâlet eder. Bu rüya kişiye bir ihtar da olabilir. Bundan sonra
kendisine dikkat etmesi gerekir

Rüyada birinden adres aldığını veya birine adres verdiğini görmek

2009-12-23T20:49:00.005+02:00

Rüyada birinden adres aldığını veya birine adres verdiğini görmek, dost ve
ahbapları ziyaret hususunda ihmale delâlet eder

Rüyada adliye görmek

2009-12-23T20:49:00.002+02:00

Rüyada adliye görmek hayıra yorumlanmaz. Kendini adliye binasında
görmek, bazı işlerin halli için bir ihtardır

Rüyada bir yeri adımladığını görmek

2009-12-23T20:48:00.002+02:00

Rüyada bir yeri adımladığını görmek, iş hayatında mühim meselelerle
karşılaşmaya delâlet eder

Rüyada adının gittiğini, isminin silindiğini görmek

2009-12-23T20:47:00.002+02:00

Rüyada adının gittiğini, isminin silindiğini görmek,
itibar ve rağbete delâlet eder. Bazı kere de rızkın kesilmesine ve ecele işarettir

rüyada herhangi bir iş için aday mevkiinde görmesi

2009-12-23T20:46:00.002+02:00

Kişinin kendisini rüyada herhangi bir iş için aday mevkiinde görmesi, eğer
hakikaten böyle bir işde aday ise, kazanacağına delâlet eder. Eğer aday değilse,
hayatta muvaffakiyete işarettir

Rüyada düşmanlık hâli görmek

2009-12-23T16:10:00.002+02:00

Rüyada düşmanlık hâli görmek, dostluğa, arkadaşlığa
işarettir. Bazı kere de tam tersi, kine, zulme, eziyete delâlet eder.

rüyada bir şey adadığını görmesi

2009-12-23T16:09:00.003+02:00

Kişinin rüyada bir şey adadığını görmesi, hayırlı bir işe önder olacağına
işarettir. Nezrettiğini yerine getirdiğini görmek, yeni bir iş tutmaya; adak satın almak
da, muradına ermeye delâlet eder.

Rüyada ada görmek

2009-12-23T16:09:00.000+02:00

Rüyada ada görmek, ele girecek para ile tâbir olunur.
Adaya çıkmak, adadan bir şey almak, mirasa konmaya işarettir. Kendisi tarafından
adaya bir şey götürmek ise, veraset ilâmı almaya delâlet eder.
Rüyada bir adadan ayrıldığını görmek, malın zarara uğrayacağına işarettir.